News Continuous Bureau | Mumbai
Budget 2024-25 : દેશમાં કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે મંગળવારે 2024-25નું બજેટ રજૂ કર્યું હતું. મોદી સરકારના ત્રીજા કાર્યકાળનું આ પ્રથમ બજેટ હતું. 2024-25 ના બજેટમાં કેન્દ્ર સરકાર ( central government ) 48.20 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કરશે. આ માત્ર અનુમાન છે. ઘણીવાર અંદાજ કરતાં વધુ ખર્ચ પણ થઈ શકે છે. સરકારનો અંદાજ છે કે એક વર્ષમાં 48.20 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થશે. આ માટે 31.29 લાખ કરોડ રૂપિયા ટેક્સમાંથી આવશે. તો સરકારને અન્ય ખર્ચાઓ માટે લોન લેવી પડશે. 2024-25માં સરકારે માત્ર 16.13 લાખ કરોડ રૂપિયાની જ લોન ( Loan ) લેવી પડશે. તેથી સરકારી ખર્ચની મોટી રકમ દેવાની ચુકવણીમાં જાય છે.
હવે કેટલાકના મનમાં પ્રશ્ન થશે કે સરકારને ઉધાર લેવાની શી જરૂર છે? અને જો લોન લેવાની હોય તો ક્યાંથી? જવાબ છે, સરકાર પાસે દેવું વધારવાના અનેક રસ્તા છે. એક છે ઘરેલું લોન, જેને આંતરિક દેવું પણ કહેવામાં આવે છે. આમાં સરકાર વીમા કંપનીઓ, કોર્પોરેટ કંપનીઓ, આરબીઆઈ અને અન્ય બેંકો પાસેથી ઉધાર લઈ શકે છે. બીજું જાહેર લોન એટકે કે જાહેર દેવું છે, જેમાં ટ્રેઝરી બિલ, ગોલ્ડ બોન્ડ અને નાની બચત યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
Budget 2024-25 : સરકાર IMF, વિશ્વ બેંક અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકો પાસેથી પણ ઉધાર લે છે….
સરકાર IMF, વિશ્વ બેંક ( World Bank ) અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકો પાસેથી પણ ઉધાર લે છે. આ વિદેશી દેવાને ( foreign debt ) બાહ્ય દેવું કહેવામાં આવે છે. તે સિવાય જો જરૂરી હોય તો સરકાર લોન માટે કોલેટરલ તરીકે સોનું પણ રાખી શકે છે. 1990માં સરકારે સોનું કોલેટરલ તરીકે રાખીને લોન લીધી હતી.
આ સમાચાર પણ વાંચો: Gold Silver Rate Today: સોના-ચાંદીના ભાવમાં થયો મોટો ઘટાડો, જાણો આજે કેટલું સસ્તું થયું સોનું અને ચાંદી..
કેન્દ્રીય નાણા મંત્રાલયના ( Union Finance Ministry ) જણાવ્યા અનુસાર, 31 માર્ચ, 2024 સુધીમાં, કેન્દ્ર સરકાર પર 168.72 લાખ કરોડ રૂપિયાનું દેવું હતું. તેના પર 163.35 લાખ કરોડનું આંતરિક દેવું હતું. તો 5.37 લાખ કરોડનું દેવું વિદેશમાંથી ઉપાડવામાં આવ્યું હતું. આ વર્ષે મે મહિનામાં નાણામંત્રી સીતારમણે કહ્યું હતું કે 2022 સુધીમાં જીડીપી પર ભારતનું દેવું 81 ટકા થઈ જશે. તો જાપાનમાં 260 ટકા, ઇટાલીમાં 140.5 ટકા, અમેરિકામાં 121.3 ટકા, ફ્રાંસમાં 111.8 ટકા અને યુકેમાં 101.9 ટકા રહ્યું હતું.
