News Continuous Bureau | Mumbai
Currency Counting Security મંદિરોમાં દાનની ચોરીની ઘટનાઓ બાદ હવે કરન્સી ચેસ્ટ અને બેંકિંગ સિસ્ટમમાં થતી રોકડની સુરક્ષા ચર્ચાનો વિષય બની છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના માસ્ટર સર્ક્યુલર અને આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકિંગ પ્રોટોકોલ મુજબ, કરોડો રૂપિયાની ગણતરી અત્યંત કડક સુરક્ષા કવચ હેઠળ કરવામાં આવે છે, જેમાં ભૂલને કોઈ સ્થાન નથી.
Currency Counting Security – પ્રવેશથી લઈને બહાર નીકળવા સુધીનું સુરક્ષા કવચ
કરન્સી ચેસ્ટ કે કાઉન્ટિંગ હોલમાં પ્રવેશવા માટે કર્મચારીઓએ બાયોમેટ્રિક સ્કેન, આઈરિસ સ્કેન અને મેટલ ડિટેક્ટર જેવા અનેક સુરક્ષા સ્તરોમાંથી પસાર થવું પડે છે. કોઈપણ કર્મચારી સાથે મોબાઈલ, પર્સ, પેન કે વ્યક્તિગત રોકડ લઈ જઈ શકતો નથી. સૌથી મહત્વનો નિયમ ‘નો પોકેટ યુનિફોર્મ’ (No Pocket Uniform) છે, જેથી કોઈ પણ વસ્તુ છુપાવીને અંદર કે બહાર લઈ જવી અશક્ય બને છે. કર્મચારીઓએ અંદર પ્રવેશતા પહેલા લેખિતમાં ડિકલેરેશન આપવું પડે છે કે તેમની પાસે કોઈ અંગત રોકડ નથી.
Currency Counting Security – ‘ફોર-આઈ’ અને ડ્યુઅલ કસ્ટડી સિસ્ટમ
રોકડની સુરક્ષા માટે ‘ફોર-આઈ’ (Four-Eye) પ્રિન્સિપલ સૌથી અસરકારક છે. આ સિદ્ધાંત મુજબ, કાઉન્ટિંગ રૂમમાં ક્યારેય કોઈ એક વ્યક્તિ એકલી રોકડ સાથે રહી શકતી નથી; હંમેશા બે કર્મચારીઓ એકસાથે હાજર રહે છે જેથી એકબીજા પર નજર રાખી શકાય. તેવી જ રીતે, તિજોરી ખોલવા માટે ‘ડ્યુઅલ કસ્ટડી સિસ્ટમ’ (Dual Custody System) છે, જેમાં બે અલગ-અલગ અધિકારીઓ પાસે અલગ ચાવીઓ અથવા ડિજિટલ કોડ હોય છે. બંનેની હાજરી વગર તિજોરી ખોલવી કે બંધ કરવી ટેકનિકલી અશક્ય છે.
Currency Counting Security – આધુનિક ટેકનોલોજી અને દૈનિક હિસાબ
મોટાભાગની નોટોની ગણતરી ‘સીવીપીએસ’ (CVPS) મશીનો દ્વારા થાય છે, જે ગણતરીની સાથે સાથે નોટની અસલિયત અને તેની ગુણવત્તા પણ તપાસે છે. આ આખી પ્રક્રિયા પર ૨૪ કલાક ૩૬૦-ડિગ્રી સીસીટીવી (CCTV) દેખરેખ રહે છે. દિવસના અંતે ‘ઝીરો બેલેન્સ રિકોન્સીલેશન’ (Zero Balance Reconciliation) કરવું ફરજિયાત છે, એટલે કે સવારે આવેલી રોકડ અને સાંજે ગણાયેલી રોકડમાં એક રૂપિયાનો પણ તફાવત ચાલે નહીં. જ્યાં સુધી આ હિસાબ મેચ ન થાય, ત્યાં સુધી કાઉન્ટિંગ રૂમના દરવાજા ઈલેક્ટ્રોનિકલી લોક રહે છે અને કોઈ બહાર જઈ શકતું નથી.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Telecom Price Hike Jio, Airtel અને Vi યુઝર્સને મોટો ઝટકો પ્રીપેડ રિચાર્જ પ્લાન ૧૫% સુધી મોંઘા થઈ શકે છે
