News Continuous Bureau | Mumbai
India Retail Inflation October 2026 તહેવારોની સિઝન વચ્ચે સામાન્ય જનતાને મોંઘવારી (Inflation) ના મોરચે મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (Ministry of Statistics and Programme Implementation MoSPI) દ્વારા ગુરુવાર, 12 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, ઓક્ટોબર 2026 માં દેશનો રિટેલ મોંઘવારી દર (Retail Inflation CPI) વધીને 6.09 ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં 5.54 ટકા હતો. ઓક્ટોબર 2024 બાદ એટલે કે છેલ્લા 24 મહિનામાં પ્રથમ વખત છૂટક મોંઘવારી દરે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI) ની 6 ટકાની મહત્તમ સહનશીલ મર્યાદા (Upper Tolerance Limit) ને વટાવી દીધી છે.
India Retail Inflation October 2026 – શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોંઘવારી દર કેટલો રહ્યો અને ખાદ્ય મોંઘવારી કેમ વધી?
સરકારી આંકડાઓ મુજબ, ઓક્ટોબર 2026 માં શહેરી વિસ્તારો (Urban Areas) માં મોંઘવારી દર 6.63 ટકા અને ગ્રામીણ વિસ્તારો (Rural Areas) માં 5.41 ટકા નોંધાયો છે. મોંઘવારીમાં આ ઉછાળા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં થયેલો જંગી વધારો છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં ખાદ્ય મોંઘવારી દર (Food Inflation) સપ્ટેમ્બરના 7.74 ટકાથી વધીને 8.94 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. અનિયમિત ચોમાસાને કારણે પાકના પુરવઠા પર પડેલી અસરને પગલે વર્ષની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં ડુંગળીના ભાવ લગભગ બમણા થઈ ગયા છે, ઉપરાંત દૂધ, ઈંડા, માંસ અને આયાતી ખાદ્ય તેલ (Edible Oils) મોંઘા થતા સામાન્ય પરિવારોનું રસોડાનું બજેટ (Kitchen Budget) ખોરવાઈ ગયું છે.
India Retail Inflation October 2026 – સતત 12મા મહિને વધેલી મોંઘવારી અને નવા બેઝ યર (Base Year) ની શું અસર છે?
નોંધનીય છે કે દેશમાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (Consumer Price Index – CPI) આધારિત મોંઘવારી દરમાં વધારાનો આ સતત 12મો મહિનો છે. ભારત સરકારે 12 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ રિટેલ મોંઘવારીની ગણતરી માટેનું આધાર વર્ષ (Base Year) 2012 થી બદલીને 2024 કર્યું હતું, જેથી આધુનિક વપરાશ મુજબ ચીજવસ્તુઓની બાસ્કેટ (CPI Basket) ને અપડેટ કરી શકાય. ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંકમાં ખાદ્ય પદાર્થોનો હિસ્સો અંદાજે 40 ટકા જેટલો હોવાથી શાકભાજી અને અનાજના ભાવમાં થતો સામાન્ય વધારો પણ એકંદર મોંઘવારી દરને ઝડપથી ઉપર લઈ જાય છે.
India Retail Inflation October 2026 – મોંઘવારી 6 ટકાને પાર જતાં હવે RBI ડિસેમ્બરની બેઠકમાં શું નિર્ણય લઈ શકે?
રિટેલ મોંઘવારી દર રિઝર્વ બેન્ક (RBI) ના 2 થી 6 ટકાના લક્ષ્યાંક (Target Band) ની બહાર નીકળી જતાં હવે વ્યાજદરો (Interest Rates) માં વધુ વધારો થવાની શક્યતા પ્રબળ બની છે. કેન્દ્રીય બેન્કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે સરેરાશ મોંઘવારી દરનો અંદાજ 5 ટકાથી વધારીને 5.2 ટકા કર્યો છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, ઓક્ટોબરમાં વ્યાજદરો વધારવાની શરૂઆત કર્યા બાદ હવે આગામી ડિસેમ્બરમાં યોજાનારી મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠકમાં RBI રેપો રેટ (Repo Rate) માં વધુ 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.75 ટકા સુધી લઈ જઈ શકે છે, જેનાથી હોમ લોન અને કાર લોનના EMI મોંઘા થવાનો ભય ઉભો થયો છે.
