News Continuous Bureau | Mumbai
Wheat stocks : તમારી પ્લેટ પરની રોટલી વધુ મોંઘી થઈ શકે છે કારણ કે દેશભરના સરકારી વેરહાઉસમાં ( Government Warehouse ) ઘઉંનો સ્ટોક સાત વર્ષની નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, 1 જાન્યુઆરી, 2024 સુધીમાં ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા ( FCI ) અને રાજ્ય એજન્સીઓ પાસે ઘઉંનો કુલ સ્ટોક 163.5 લાખ ટન હતો, જે સાત વર્ષમાં સૌથી ઓછો થઈ ગયો છે. અગાઉ વર્ષ 2017માં દેશભરના વેરહાઉસમાં 137.5 લાખ ટન ( Wheat ) ઘઉંનો સ્ટોક નોંધાયો હતો.
એક અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા સાત વર્ષમાં સૌથી વધુ સ્ટોક 2021માં નોંધાયો હતો, જ્યારે ઘઉંનો કુલ સ્ટોક 342.90 લાખ ટન હતો.2022માં તે ઘટીને 330.12 લાખ ટન અને 2023માં 171.70 લાખ ટન થઈ જશે. જો કે, વર્તમાન અનામત કેલેન્ડર વર્ષની શરૂઆત માટે 138 લાખ ટનના લઘુત્તમ બફર કરતાં વધી જાય છે. ભવિષ્યમાં કોમોડિટીની અછતને પહોંચી વળવા માટે કોમોડિટીના સ્ટોક ( Commodity stocks ) તૈયાર કરવાને ‘બફર સ્ટોક’ ( Buffer stock ) કહે છે. 30 લાખ ટનનો સ્ટોક ત્રણ મહિનાની 108 લાખ ટનની ઓપરેશનલ જરૂરિયાત અને કોઈપણ ખરીદીની અછતને પહોંચી વળવા માટે અનામત રાખવામાં આવ્યો છે.
સરકારી વેરહાઉસીસના ડેટા દર્શાવે છે કે 1 જાન્યુઆરી, 2024ના રોજ ચોખાનો સ્ટોક 516.5 લાખ ટન (અનમીલ ડાંગરમાંથી મેળવેલા અનાજ સહિત) છે, જે 76.1 લાખ ટનના સ્ટાન્ડર્ડ ન્યૂનતમ બફર કરતાં પણ વધુ છે.જો આપણે ચોખા અને ઘઉંના સ્ટોકને એકસાથે લઈએ તો આ આંકડો 680 લાખ ટન સુધી પહોંચે છે, જે 214.1 લાખ ટનના બફર સ્ટોક કરતાં ત્રણ ગણો વધુ છે.
છૂટક અનાજના ભાવ વાર્ષિક ધોરણે 9.93 ટકા વધ્યા પછી પણ હાલના ઘઉંના સ્ટોકમાં ઘટાડો…
સપ્ટેમ્બર 2022 થી નવેમ્બર 2023 સુધી સતત 15 મહિના સુધી ફુગાવો ડબલ ડિજિટમાં રહ્યા પછી ડિસેમ્બરમાં છૂટક અનાજના ભાવ ( Wheat prices ) વાર્ષિક ધોરણે 9.93 ટકા વધ્યા પછી પણ હાલના ઘઉંના સ્ટોકમાં ઘટાડો થયો છે. આ ઘટાડો સતત બે વર્ષ ઘઉંના ઓછા ઉત્પાદનને કારણે થયો છે, જેના કારણે રાજ્ય સંચાલિત એજન્સીઓને ખાનગી સંસ્થાઓને વધુ વેચાણ કરવાની ફરજ પડી છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Coaching Centre: કોચિંગ સેન્ટરોની મનમાની રોકવા માટે સરકારની નવી માર્ગદર્શિકામાં આ કડક નિયમો થયા લાગુ.. જાણો શું છે આ નિયમો…
અહેવાલમાં વધુમાં જણાવ્યા અનુસાર, ગયા વર્ષે, વિશ્વના બીજા સૌથી મોટા ઘઉં ઉત્પાદક ભારતે ઘઉંની નિકાસ બંધ કરી દીધી હતી કારણ કે ગરમીને કારણે પૂરતા પ્રમાણમાં ઘઉંનું ઉત્પાદન થઈ શક્યું ન હતું અને રશિયાના યુક્રેન પરના આક્રમણને કારણે વૈશ્વિક ભાવમાં વધારો થયો હતો. યુએસ ઘઉંના ભાવ 2023 માં 35% થી વધુ ઘટશે, તેમ છતાં ભારતમાં ઘઉંના ભાવ નિકાસ પ્રતિબંધો હોવા છતાં તાજેતરના મહિનાઓમાં 20% થી વધુ વધ્યા છે.વેપાર અને ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો આનું કારણ કૃષિ મંત્રાલયના 112.74 મિલિયન મેટ્રિક ટનના રેકોર્ડ અંદાજ કરતાં ઓછામાં ઓછું 10% ઓછું હોવાને કારણે સ્થાનિક ઘઉંનું ઉત્પાદન માને છે.
આ બધાની વચ્ચે, કેન્દ્ર સરકારે અનાજના ફુગાવાને અંકુશમાં લેવા માટે ઘણાં પગલાં લીધાં છે. જેમાં ઘઉં અને બિન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધનો સમાવેશ થાય છે; જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ અને મોટા ચેઇન રિટેલરોને 1,000 ટનથી વધુ ઘઉં રાખવાની મંજૂરી આપવી નહીં અને એફસીઆઈનાસ્ટોકમાંથી અનાજનું ઓપન માર્કેટમાં વેચાણ પણ તે પ્રયાસોમાં સામેલ છે.
