News Continuous Bureau | Mumbai
Enemy Property કેન્દ્ર અને મહારાષ્ટ્ર સરકારો રાજ્યના 11 જિલ્લાઓમાં આવેલી 462 શત્રુ સંપત્તિઓ ને ટૂંક સમયમાં જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે. આ સંપત્તિઓની હરાજી શરૂ થવા જઈ રહી છે, જેમાં મુંબઈની અનેક મુખ્ય અને ઐતિહાસિક એસેટ પણ સામેલ છે. દાયકાઓથી સરકારી નિયંત્રણમાં રહેલી આ સંપત્તિઓ હવે જાહેર હરાજી માટે તૈયાર છે. આ પગલું સરકાર માટે આવક ઊભી કરવાની સાથે સાથે વર્ષો જૂના કાયદાકીય વિવાદોને ઉકેલવાની દિશામાં પણ એક મોટું પગલું છે.
મુંબઈમાં ક્યાં ક્યાં છે આ 462 સંપત્તિઓ?
મુંબઈમાં ઓળખાયેલી 462 સંપત્તિઓમાંથી મોટાભાગની શહેરના મુખ્ય વિસ્તારોમાં છે. આ સંપત્તિઓમાં સૌથી વધુ 181 મુંબઈ ઉપનગરમાં, 78 દ્વીપીય મુંબઈમાં, 90 થાણેમાં, 77 પાલઘરમાં અને કેટલીક સંપત્તિઓ છત્રપતિ સંભાજીનગર, જલગાંવ અને રત્નાગીરી જેવા જિલ્લાઓમાં આવેલી છે. આમાં તાડદેવની ડાયના ટોકીઝ બિલ્ડિંગ, બોરી ચાલ હાઉસ, કોલાબાની બે ઇમારતો, મોતી સિનેમા અને કાંદિવલીની કાલે ખાં ચાલ જેવી ઘણી જૂની ઇમારતો અને ફ્લેટ્સ નો સમાવેશ થાય છે.
શત્રુ સંપત્તિ કાયદો શું છે?
શત્રુ સંપત્તિ તે પ્રોપર્ટી છે જે ભારતના વિરુદ્ધ યુદ્ધ કરનારા દેશોના નાગરિકો અથવા તેમના પરિવારોએ ભારતમાં છોડી દીધી હતી. 1947ના ભાગલા અને 1965-1971ના ભારત-પાક યુદ્ધો દરમિયાન ઘણા લોકો પાકિસ્તાન કે ચીન ચાલ્યા ગયા. તેમની બાકી રહેલી જમીનો, ઇમારતો, દુકાનો કે વ્યવસાયો ભારત સરકારના નિયંત્રણમાં આવી ગયા. આ સંપત્તિઓને જ “શત્રુ સંપત્તિ” કહેવામાં આવે છે.
2017ના સુધારાથી શું બદલાયું?
1968 માં બનેલા શત્રુ સંપત્તિ અધિનિયમ આ સંપત્તિઓની દેખરેખ માટે “શત્રુ સંપત્તિ સંરક્ષક” ની નિમણૂક કરે છે. 2017 માં સરકારે આ કાયદામાં એક મહત્વપૂર્ણ સુધારો કર્યો, જેના હેઠળ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું કે જો મૂળ માલિક અથવા તેનો પરિવાર ભારતીય નાગરિક બની જાય, તો પણ તે આ સંપત્તિઓનો હકદાર નહીં હોય. આ ઉપરાંત, કોઈપણ કોર્ટને આ સંપત્તિઓથી જોડાયેલા વિવાદો પર સુનાવણી કરવાથી રોકવામાં આવ્યું. સુધારા બાદ સરકારે નક્કી કર્યું કે આ સંપત્તિઓ વેચી શકાય છે અને તેની કમાણી સરકારના ખાતામાં જમા થશે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Gaza War: UN ની નવી ચેતવણી: ગાઝામાં ઈઝરાયેલે 13 પરમાણુ બોમ્બ જેટલો વિનાશ વેર્યો, કાટમાળ હટાવવામાં જ લાગશે અધધ આટલા વર્ષ
હરાજીથી શું ફાયદો થશે?
ભારતમાં સરકાર પાસે લગભગ 12,611 શત્રુ સંપત્તિઓ છે, જેમાં સૌથી વધુ ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં છે. આ સંપત્તિઓની હરાજીથી સરકારને હજારો કરોડ રૂપિયાની આવક થઈ શકે છે. મુંબઈ જેવા મોંઘા રિયલ એસ્ટેટવાળા શહેરમાં આ રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટર માટે પણ મોટી તક બની શકે છે. સરકાર અતિક્રમણ દૂર કરીને અને નિવાસીઓને સ્પષ્ટ અધિકાર આપીને હરાજીની પ્રક્રિયાને સરળ અને પારદર્શક બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
