News Continuous Bureau | Mumbai
મુંબઈનો પાવ એ શહેરની ફૂડ સંસ્કૃતિ નો એક અભિન્ન ભાગ છે. વડા પાવ, મિસળ પાવ, પાવ ભાજી, અને ઓમલેટ પાવ જેવી અનેક વાનગીઓનો તે મુખ્ય આધાર છે. દાયકાઓથી તે શહેરના ગરીબ અને ધનવાન, બધા માટે એક સસ્તો અને પ્રિય ખોરાક રહ્યો છે. જોકે, તાજેતરના સરકારી નિયમોને કારણે, તેના ભવિષ્ય પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન લાગ્યું છે.
મુંબઈનો પાવ કેવી રીતે બને છે?
મુંબઈમાં, પાવ પરંપરાગત રીતે લાકડાના ભઠ્ઠીમાં બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રાચીન તકનીક, બલ્ક ફર્મેન્ટેશન અને મુંબઈના વાતાવરણ સાથે મળીને, પાવને તેની વિશિષ્ટ નરમ અને સ્પોંગી ટેક્સચર આપે છે. શહેરની ઘણી નાની બેકરીઓમાં લાંબી ચિમનીઓ સાથેના લાકડા ની ભઠ્ઠીઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
શા માટે પાવનું વર્તમાન સ્વરૂપ જોખમમાં છે?
ગયા વર્ષે, મુંબઈ સ્થિત ‘બોમ્બે એન્વાયર્નમેન્ટલ એક્શન ગ્રૂપ’ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે લાકડા ની ભઠ્ઠીઓ શહેરમાં વાયુ પ્રદૂષણ માં 5% જેટલો ફાળો આપે છે. લાકડું બાળવાથી નીકળતા ધુમાડા ઉપરાંત, અન્ય ઝેરી તત્વો પણ બહાર પડે છે. જાન્યુઆરી 2025માં, મુંબઈ હાઈકોર્ટની એક વિશેષ બેન્ચે સરકારને બેકરીઓને આગામી છ મહિનામાં પ્રદૂષણ ન ફેલાવતા ઉર્જા સ્ત્રોતો (જેમ કે ઇલેક્ટ્રિક, એલપીજી, સીએનજી અથવા પીએનજી ઓવન) તરફ વળવાની સૂચના આપી. બાદમાં, બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) એ બેકરીઓને નોટિસ મોકલી અને સમયમર્યાદા 28 જુલાઈ, 2025 સુધી લંબાવવામાં આવી.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Instagram Filter Misleads: ઇન્સ્ટાગ્રામ ના ફિલ્ટરથી થયો ભ્રમ, 52 વર્ષની મહિલા ના પ્રેમમાં પડ્યો 26 વર્ષનો યુવાન, છેવટે આવો આવ્યો તેનો અંત
મોંઘવારી અને સ્વાદ પર અસર
કેટલીક બેકરીઓ સમયસર આ ફેરફાર કરી શકી, પરંતુ ઘણી બેકરીઓ માટે આ સંક્રમણ ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. લાકડા ની ભઠ્ઠીઓને ફક્ત બદલી શકાતા નથી, તેના માટે ઘણા ખર્ચ અને માળખાકીય ફેરફારોની જરૂર પડે છે. આ ઉપરાંત, વીજળી અને ગેસની કિંમત લાકડા કરતાં ઘણી વધારે છે. નાના પાયાના બેકર્સ માટે, જેમાંથી ઘણા પરિવારોની પેઢીઓથી આ વ્યવસાય ચલાવી રહ્યા છે, આ વધારાનો ખર્ચ નફાને ઘટાડી શકે છે. જો બેકરીઓને વધુ મોંઘા ઇંધણનો ઉપયોગ કરવો પડે, તો તેમને પાવની કિંમત વધારવી પડશે. પાવની લોકપ્રિયતા તેની ઓછી કિંમત સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે, અને કિંમત વધવાથી તેના નિયમિત ગ્રાહકોને અસર થશે.લોકોને પાવના સ્વાદ અને ટેક્સચર બદલાઈ જવાનો પણ ડર છે. લાકડા ની ભઠ્ઠીમાં બનેલા પાવનો સ્વાદ અન્ય પદ્ધતિઓથી મેળવવો મુશ્કેલ છે. જો નાની બેકરીઓ આ ફેરફારને અપનાવી ન શકે, તો મુંબઈ માત્ર વ્યવસાયો જ નહીં, પરંતુ તેના પ્રિય ‘લાદી પાવ’ (Ladi Pav) નું અનોખું પાત્ર પણ ગુમાવી શકે છે.
પર્યાવરણીય ચિંતાઓ વિરુદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસો
આ સરકારી નિર્દેશથી એક મોટી ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે. ટ્રાફિક અને બાંધકામ જેવી બાબતો લાકડા ની ભઠ્ઠીઓ કરતાં વધુ પ્રદૂષણ ફેલાવે છે. વિવેચકોનું માનવું છે કે સત્તાવાળાઓએ નાના વ્યવસાયોને જોખમમાં મૂકતા પહેલા તે મોટા પ્રદૂષણ સ્ત્રોતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. પાવ એ ફક્ત એક બ્રેડ નથી, તે મુંબઈની ઓળખનો એક અભિન્ન ભાગ બની ગયો છે. જો નાની બેકરીઓ આ સંક્રમણમાંથી બચી ન શકે, તો આપણે ‘અસલી’ લાદી પાવને તેના સૌથી અધિકૃત સ્વરૂપમાં ગુમાવી શકીએ છીએ.
