News Continuous Bureau | Mumbai
ભારતની જેલોમાં બંધ લોકોમાંથી માત્ર 22 ટકા જ દોષિત ગુનેગારો છે, 77.10 ટકા કેદીઓ અન્ડરટ્રાયલ છે. ઈન્ડિયા જસ્ટિસ રિપોર્ટ 2022માં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વર્ષ 2010ની સરખામણીમાં 2021 સુધીમાં અંડરટ્રાયલ કેદીઓની સંખ્યા 2.4 લાખથી વધીને 4.3 લાખ થઈ ગઈ છે, એટલે કે તે લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે.
રિપોર્ટમાં જેલોમાં વધુ ભીડ પર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ મુજબ, 2021માં જેલોની કુલ વસ્તી 5.54 લાખ પર પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે 2020 અને 2019માં તે અનુક્રમે 4.89 લાખ અને 4.81 લાખ હતી. ફક્ત 2021 માં, 18.1 લાખ લોકોને દેશની 1,319 જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા, જે 2020 માં 16.3 લાખ કરતા લગભગ 10.8% વધુ છે. મધ્યપ્રદેશ, મિઝોરમ, ત્રિપુરા, અરુણાચલ પ્રદેશ અને આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓની જેલોમાં અન્ડરટ્રાયલ કેદીઓની સંખ્યા 60% કરતા ઓછી છે. અરુણાચલ પ્રદેશ, નાગાલેન્ડ, મેઘાલય અને પુડુચેરી સિવાય દરેક રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં અન્ડરટ્રાયલ વધી છે.
1 કેદી પર 38 હજાર, આંધ્રપ્રદેશમાં 2.11 લાખનો ખર્ચ
દેશ દર વર્ષે 1 કેદી પર સરેરાશ 38,028 રૂપિયાનો ખર્ચ કરે છે. 2020માં 43,062 રૂપિયા વધુ ખર્ચાઈ રહ્યા હતા. આંધ્ર પ્રદેશ સૌથી વધુ સરેરાશ 2,11,157 રૂપિયા ખર્ચ કરી રહ્યું છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: શ્રી કૃષ્ણ જન્મભૂમિ કેસઃ શ્રી કૃષ્ણ જન્મભૂમિ કેસમાં હાઈકોર્ટે જવાબ દાખલ કરવાની આપી છેલ્લી તક, જાણો સમગ્ર મામલો
જેલમાં સરેરાશ સમય
વર્ષ 2021માં 11,490 કેદીઓ દેશની વિવિધ જેલોમાં પાંચ વર્ષથી વધુ સમયથી છે. 2020 માં આ સંખ્યા માત્ર 7,128 હતી અને 2019 માં તે 5,011 હતી. ટ્રાયલના પ્રથમ વર્ષમાં કુલ 96.7% અન્ડરટ્રાયલને જામીન પર મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ટ્રાયલ પૂર્ણ થયા બાદ કેટલાકને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.
રિપોર્ટ અનુસાર, જેલમાં અંડરટ્રાયલની મોટી સંખ્યા અને લાંબા સમય સુધી અટકાયત એ દર્શાવે છે કે કેસોની સુનાવણીમાં લાંબો સમય લાગી રહ્યો છે. જેના કારણે વહીવટી કામગીરીનું ભારણ પણ વધી રહ્યું છે. કેદીઓ માટેનું બજેટ પહેલેથી જ મર્યાદિત છે, આ પરિસ્થિતિને વધુ ખરાબ બનાવે છે.
ઉત્તરાખંડની જેલોમાં સૌથી વધુ કેદીઓની સંખ્યા
16 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (UTs)ની જેલો ભીડથી ભરેલી છે. 15 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 2020ની સરખામણીમાં 2021માં જેલોની વસ્તી વધી છે. છે. બિહારમાં તેની જેલ ક્ષમતાના 140 ટકા કેદીઓ છે, જે 2020માં 113 ટકા હતા. ઉત્તરાખંડમાં તેની ક્ષમતા સામે 185 ટકા કેદીઓ છે, જે દેશમાં સૌથી વધુ છે.
391 જેલોમાં 150% ઓક્યુપન્સી છે અને 709 જેલોમાં 100% ઓક્યુપેન્સી છે
23 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની અડધાથી વધુ જેલો ભીડથી ભરેલી છે, જેમાં હરિયાણા ટોચ પર છે. હિમાચલ પ્રદેશની 23 જેલોમાંથી 14 જેલમાં ક્ષમતા કરતા વધુ કેદીઓ છે. આ ધરપકડમાં વધારો અને અદાલતોના કામ ન થવાને આભારી છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: સાવચેત રહેજો, દેશમાં ઝડપથી વધી રહ્યા છે કોરોના. આ રાજ્યમાં છે સૌથી વધુ કેસ.. જાણો નવા આંકડા
સુધારણા માટે વધુ સ્ટાફની જરૂર છે
મોડેલ પ્રિઝન મેન્યુઅલના આધારે, દર 200 કેદીઓ માટે 1 સુધારાત્મક અધિકારી અને દર 500 કેદીઓ માટે 1 મનોચિકિત્સક હોવો જોઈએ. આ સંદર્ભમાં, 2,770 સુધારાત્મક અધિકારીઓની જરૂર છે, પરંતુ માત્ર 1,391 પોસ્ટ્સ ફાળવવામાં આવી છે, જેમાંથી 886 પોસ્ટ કરવામાં આવી છે. તમિલનાડુ અને ચંદીગઢમાં માત્ર નિશ્ચિત સંખ્યામાં અધિકારીઓ છે.
મહિલા સ્ટાફ પણ માત્ર 13.8%
એક નીતિ તરીકે મહિલા કર્મચારીઓ માટે 33% અનામત છે, પરંતુ તે કોઈપણ રાજ્યમાં પરિપૂર્ણ થઈ નથી. દેશની જેલોમાં માત્ર 13.8% મહિલા સ્ટાફ છે, જે 2020 અને 2019માં અનુક્રમે 13.7 અને 12.8% હતો. કર્ણાટકમાં 32 ટકા કર્મચારીઓ મહિલાઓ છે.
