ન્યુઝ કન્ટિન્યુઝ બ્યુરો
મુંબઈ, 12 ઑક્ટોબર, 2021
મંગળવાર
છેલ્લા એક સપ્તાહ દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં સૌથી વધુ ચર્ચા કરવામાં આવી રહી હોય એવી એક નેતા પ્રિયંકા ગાંધી છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં રાજકીય વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે આ એક સપ્તાહ દરમિયાન પ્રિયંકા ગાંધીએ તેમની અત્યાર સુધીની સમગ્ર રાજકીય કારકિર્દીમાં જે કરી શક્યાં હતાં એનાથી વધુ કર્યું છે. જોકે તેમને રાજ્યના રાજકારણમાં સક્રિય થયાને ઘણા દિવસો થયા નથી. પ્રિયંકા ગાંધી 2019ની લોકસભાની ચૂંટણી પહેલાં અમેઠી અને રાયબરેલીની પારિવારિક બેઠકોમાંથી બહાર નીકળીને સક્રિય થયાં હતાં. લખીમપુર કેસમાં તેમણે રસ્તા પર ઊતરવાનો નિર્ણય કર્યો.
લખનઉની શેરીઓમાં 3 ઑક્ટોબર, બપોરે 12.30 વાગ્યે શરૂ થયેલી તેમની પ્રક્રિયા 3 ઑક્ટોબરે વડા પ્રધાનના મતવિસ્તાર વારાણસીમાં કિસાન ન્યાય રૅલીમાં પહોંચી હતી. વડા પ્રધાનના વિસ્તારમાં અપેક્ષા કરતાં મોટી ભીડ હતી, પરંતુ આ ભીડ એટલી ન હતી જેટલી કૉન્ગ્રેસનો દાવો છે.
ઉચ્ચ શિક્ષણ લેવા માટે હવે નોકરી છોડવી નહીં પડે, આઇડૉલમાં MBA અને અન્ય 19 કોર્સ શરૂ થશે; જાણો વિગત
વારાણસીમાં પ્રિયંકાનું ભાષણ
કૉન્ગ્રેસે દાવો કર્યો હતો કે આ રૅલીમાં પચાસ હજાર લોકો ભાગ લેશે, પરંતુ પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ લગભગ 25 હજાર લોકો ભેગા થયા હતા.
આ ટોળાની સામે પ્રિયંકા ગાંધીએ નરેન્દ્ર મોદી પર નિશાન સાધતાં કહ્યું કે, “આપણા વડા પ્રધાન વિશ્વના દરેક ખૂણે ભ્રમણ કરી શકે છે, પરંતુ તેમના દેશના ખેડૂતો સાથે વાત કરવા માટે તેમના ઘરથી માત્ર દસ કિલોમીટર દૂર દિલ્હીની સરહદ પર નથી જઈ શકતા. આપણા પ્રધાન મંત્રી, જેઓ પોતાને ગંગાના પુત્ર કહે છે તેમણે ગંગામૈયાના આશીર્વાદ સાથે ખેતરોમાં ચાલતા કરોડો ગંગાપુત્રોનું અપમાન કર્યું છે.”
કૉન્ગ્રેસના જણાવ્યા અનુસાર લખીમપુર ખીરી હિંસાના મુખ્ય આરોપી આશિષ મિશ્રાની ધરપકડ બાદ હવે તેમના પિતા કેન્દ્રીય પ્રધાન અજય મિશ્રા ટેનીને હટાવવાનો વારો છે.
આ માગને કૉન્ગ્રેસના સંઘર્ષનો આગળનો તબક્કો બનાવતાં પ્રિયંકાએ કહ્યું, “અમને જેલમાં નાખો, અમને મારી નાખો, અમે જે કરી શકીએ એ કરીશું, અમે લડતાં રહીશું. જ્યાં સુધી ગૃહ રાજ્યપ્રધાન રાજીનામું ન આપે ત્યાં સુધી અમે લડતાં રહીશું, અમે ડરીશું નહીં, અમે દૂર નહીં જઈએ.”
પ્રિયંકાના આ અંદાજનો જવાબ આપતાં સિનિયર પૉલિટિકલ જર્નાલિસ્ટ શરત પ્રધાને કહ્યું હતું કે, “પ્રિયંકા જ્યારે મુલાકાત માટે આવતી તો લાગતું હતું કે તે માત્ર જોવા માટે જ આવી છે, પરંતુ આ વખતે પ્રિયંકાને ખૂબ જ ઇન્સ્ટિંક્ટિવ કામ છે. પોલીસને મૂર્ખ બનાવી તે લખનઉથી ભાગી ગઈ અને પોલીસ લાંબા સમય સુધી તેની શોધ કરતી રહી. આ પહેલી વાર હતું જ્યારે પ્રિયંકાની અંદર રહેલું આંતરિક નેતૃત્વ જાગ્રત થયું અને બહાર દેખાઈ આવ્યું.”
પ્રિયંકા ગાંધીએ એ બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે તેઓ લગભગ 60 કલાક સુધી સીતાપુર પીએસી ગેસ્ટ હાઉસમાં કેદ રહીને લોકો માટે લડવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.
આ પછી, લખીમપુર ખીરી હિંસામાં મૃત્યુ પામેલા 18 વર્ષીય ખેડૂત લવપ્રીત સિંહના ઘરે નાના રૂમમાં પ્રિયંકા ગાંધીએ લવપ્રીતની બહેનને ગળે લગાવી અને ત્યાર બાદ નિખાસનમાં પત્રકાર રમણ કશ્યપના ઘરે પહોંચીને પત્ની આરાધનાને સાંત્વના આપી.
મીડિયાને એક નિવેદન આપવાનું ભૂલ્યાં નહીં કે તે આ હિંસામાં માર્યા ગયેલા ભાજપના કાર્યકર્તાઓના પરિવારના સભ્યોને પણ મળવા માગે છે.
રાજ્યના મુખ્ય પ્રધાન યોગી આદિત્યનાથે જ્યારે સીતાપુરમાં ધરપકડ દરમિયાન સફાઈ કરવાની મજાક ઉડાવી ત્યારે પ્રિયંકાએ વાલ્મીકિ બસ્તીની સફાઈ કરીને વારાફરતી યોગી સરકારને ખેડૂતવિરોધી અને દલિતવિરોધી બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેની આ તસવીરોને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર ઘણી ચર્ચા થઈ હતી.
શું કૉન્ગ્રેસને ફાયદો થશે?
ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણ પર નજર રાખનારાઓ માને છે કે આ બધા દ્વારા એક હદ સુધી કદાચ પ્રિયંકા ગાંધી વિપક્ષના અન્ય નેતાઓ પાસેથી રાજકીય છબીની રમતમાં સફળ સાબિત થયાં છે, પરંતુ સૌથી મહત્ત્વનો સવાલ એ છે કે શું આનાથી ઉત્તર પ્રદેશમાં કૉન્ગ્રેસને ફાયદો થશે?
શરત પ્રધાન કહે છે, “પ્રિયંકા પાસે કોઈ સંગઠન નથી, પણ તે એકલી ચાલતી હતી. જેમની પાસે કેડર છે, તેઓ ઘરમાં બેઠા છે. અખિલેશ યાદવે પોતાને ઘરની બહાર કોર્ટ અરેસ્ટ કરાવી ઔપચારિકતા દાખવી.”
ઉત્તર પ્રદેશમાં કૉન્ગ્રેસ પાર્ટીનું મજબૂત સંગઠન નથી, જો સંગઠન ત્યાં હોત તો પ્રિયંકાની એક સપ્તાહની મહેનતની અસર કદાચ કંઈક બીજી જ હોત. લખીમપુર ખીરી હિંસા કેસ પર, સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ અને બહુજન સમાજ પાર્ટીની માયાવતી બંને પ્રિયંકા જેટલાં અવાજવાળાં નથી.
એક રીતે આવનારી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં પાર્ટીના નવનિર્માણના પ્રયાસો સાથે પ્રિયંકા ગાંધીની રાજકીય છબીને નવનિર્માણ કરવાનો પ્રયાસ છે.
કેટલાક સામાન્ય લોકો અને ખાસ કરીને કૉન્ગ્રેસના કાર્યકરોની વિચારસરણી અલગ છે.
લખીમપુર ખીરીના પાલિયાના ખેડૂત હરવિંદર સિંહ ગાંધીનું કહેવું છે કે, “કૉન્ગ્રેસ માત્ર પ્રિયંકા ગાંધીને કારણે વિપક્ષી પાર્ટીમાં સામે આવી છે. અખિલેશ પણ સખત પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ જેઓ કહે છે કે કૉન્ગ્રેસનું અસ્તિત્વ નથી, તેઓ ભૂલી રહ્યા છે કે ચૂંટણીઓ દૂર છે અને રાજકારણમાં નસીબ બદલાતાં વાર થતી નથી.”
રતન મણિલાલ કહે છે, "પ્રિયંકા ગાંધીની સક્રિયતા વર્તમાનમાં વાસ્તવિક વિરોધને નબળો પાડશે. અખિલેશ યાદવ પાસે સંગઠન, ભીડ એકત્ર કરવાની ક્ષમતા અને તેમની છબી પણ છે, પરંતુ જો ચિત્ર એવું બને કે જો પ્રિયંકા સમગ્ર વિપક્ષી અભિયાનનું નેતૃત્વ કરી રહી હોય, તો ખ્યાલ આવશે કે પ્રિયંકાએ સ્પર્ધા આપી અને આવી સ્થિતિમાં જે ખરેખર સ્પર્ધા આપી રહી છે એની સ્થિતિ નબળી હશે.
ભાજપ પર શું અસર થશે?
છેલ્લા એક સપ્તાહ દરમિયાન પ્રિયંકા ગાંધીએ ઉત્તર પ્રદેશની રાજનીતિમાં જે રીતે મહત્ત્વ મેળવ્યું છે, ખાસ કરીને મીડિયા અને રાજ્ય વહીવટીતંત્ર તરફથી, એક સવાલ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે શું ભાજપને તેમની સક્રિયતાનો લાભ મળશે. કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે જો કૉન્ગ્રેસ મજબૂત છે, તો એ સમાજવાદી પાર્ટીના જ મત કાપશે. જો કૉન્ગ્રેસની વોટબૅન્ક વધે તો આ મત ભાજપમાં ઘરફોડ ચોરીને કારણે નહીં, પરંતુ ભાજપના વિરોધીઓના મતોમાં થયેલી ઘરફોડ ચોરીને કારણે થશે.
ભાજપના મતદારોમાં વિભાજન થવાની બહુ ઓછી આશા છે.
પ્રિયંકા ગાંધી છેલ્લાં વર્ષોમાં ખરેખર બહુ સક્રિય નહોતી, પરંતુ તે એ પણ જાણે છે કે હવે મોડું નથી થયું, તેમણે 2024માં નરેન્દ્ર મોદીને પડકારવા માટે ઉત્તર પ્રદેશમાં પોતાની પાર્ટીને મજબૂત બનાવવી પડશે. એથી કદાચ તે સ્ટ્રીટ ફાઇટર જેવી છબી બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
તેમણે ચોક્કસપણે લખીમપુર ખીરીની ઘટનાથી શરૂઆત કરી છે, પરંતુ સમગ્ર રાજ્યમાં તેમનું સંગઠન ઘણું નબળું છે અને હાલમાં રાજ્યની અડધી બેઠકો પર પણ તેમને મજબૂત ઉમેદવારો મળશે કે કેમ એ કહેવું મુશ્કેલ છે.
આવી સ્થિતિમાં તેમની સામે સંગઠન બનાવવાનો પડકાર છે અને તેમની પાસે વધુ સમય નથી.
રતન મણિલાલ કહે છે કે, “પ્રિયંકા ભાજપ સાથે સ્પર્ધા કરવા માટે યોગ્ય બની છે કે નહીં એ તો સમય જ કહેશે, પરંતુ અત્યારે તે ચોક્કસપણે અખિલેશ યાદવના વિરોધ પક્ષના નંબર વન પદને સ્પર્ધા આપી રહી છે.”
અત્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં કૉન્ગ્રેસના ધારાસભ્યોની સંખ્યા સાત છે અને આવી સ્થિતિમાં પ્રિયંકા ગાંધી સમક્ષ પહેલો પડકાર એને બે આંકડામાં લઈ જવાનો રહેશે. 403 વિધાનસભા બેઠકોની ચૂંટણીમાં અંદાજ લગાવી શકાય છે કે કૉન્ગ્રેસનો પડકાર કેટલો મજબૂત છે. આ હોવા છતાં લખીમપુરના ખેડૂત અંગ્રેજ સિંહને પણ પ્રિયંકા ગાંધી પાસેથી આશાઓ છે. તે કહે છે, “જે રીતે પ્રિયંકા ગાંધીને લખીમપુર ખીરી આવવાથી રોકવામાં આવ્યાં હતાં, તે આવનારા દિવસોમાં મોટી અસર ઊભી કરશે.”
