News Continuous Bureau | Mumbai
Bajirao Peshwa Jayanti: ભારતીય ઇતિહાસમાં ઘણા મહાન યોદ્ધાઓના નામ નોંધાયેલા છે, પરંતુ પેશ્વા બાજીરાવ પ્રથમ એવા થોડા સેનાપતિઓમાંના એક છે જેઓ તેમના જીવનકાળમાં એક પણ યુદ્ધ હાર્યા નથી. તેમણે માત્ર ૨૦ વર્ષના કાર્યકાળમાં ૪૧ યુદ્ધ જીત્યા હતા. તેમની અનોખી યુદ્ધ શૈલીને કારણે બ્રિટિશ ઇતિહાસકારોએ તેમને ‘ભારતીય નેપોલિયન’ તરીકે નવાજ્યા હતા. ૧૮ ઓગસ્ટ ૧૭૦૦ના રોજ જન્મેલા બાજીરાવ બલ્લાલ અથવા ‘થોરલે બાજીરાવ’ તરીકે પણ જાણીતા આ મહાન યોદ્ધાની આજે જયંતિ છે.
બાજીરાવનું અનોખું રણકૌશલ: ગનિમી કાવા
૧૭૨૦માં જ્યારે બાજીરાવ માત્ર ૨૦ વર્ષની ઉંમરે પેશ્વા બન્યા, ત્યારે મરાઠા સામ્રાજ્ય અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું હતું. તેમણે સૈન્યને પરંપરાગત યુદ્ધ શૈલીથી અલગ દિશા આપી. તેમણે ‘ગનિમી કાવા’ નામની યુદ્ધ પદ્ધતિને વિકસાવી, જેમાં પાયદળ કે ભારે તોપખાનાને બદલે ઘોડેસવાર સૈન્ય પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો. આ પદ્ધતિમાં સેના વીજળીની ગતિએ આગળ વધીને દુશ્મન પર અચાનક હુમલો કરતી, તેમની લોજિસ્ટિક્સ લાઈન કાપી નાખતી અને દુશ્મનનું મનોબળ તોડી નાખતી. ઇતિહાસકારોના મતે, તેમની સેના એક દિવસમાં ૪૦ થી ૫૦ માઈલનું અંતર કાપી શકતી હતી, જેના કારણે તેઓ દુશ્મનો પર અચાનક હુમલો કરીને વિજય મેળવી શકતા હતા. આ અનોખા રણકૌશલથી તેમણે નિઝામ-એ-હૈદરાબાદ, મુઘલ સામ્રાજ્ય અને મધ્ય ભારતના અનેક રાજાઓને પરાજિત કર્યા હતા.
રહસ્યમય સંજોગોમાં મૃત્યુ: અધૂરું રહ્યું અભિયાન
પેશ્વા બાજીરાવનું મૃત્યુ રહસ્યમય સંજોગોમાં થયું હતું. ઇતિહાસ મુજબ, તેમનું મૃત્યુ યુદ્ધભૂમિમાં થયું નહોતું. એપ્રિલ ૧૭૪૦માં તેઓ ઉત્તર ભારતના એક મોટા અભિયાન પર હતા. તે જ સમયે, ૨૬ જાન્યુઆરીએ પૂનાના પાર્વતી બાગમાં તેમની બીજી પત્ની મસ્તાનીને કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે આ ઘટના બની ત્યારે બાજીરાવ પેશ્વા ગોદાવરી નદી પાસે નિઝામના પુત્ર નાસિરજંગ સામે લડી રહ્યા હતા. મસ્તાનીને કેદ કરવાની જાણ થતાં તેમને ગંભીર આઘાત લાગ્યો હતો.
આ સમાચાર પણ વાંચો : GST Registration: ફક્ત આટલા જ દિવસ માં થશે GST રજિસ્ટ્રેશન, રિફંડમાં પણ હવે વિલંબ નહીં… આ સિસ્ટમ લાગુ થશે!
બાજીરાવનું અંતિમ સ્થળ
૫ એપ્રિલથી તેઓ મધ્ય પ્રદેશના ખરગોન જિલ્લામાં સનાવદ નજીક નર્મદા નદીના કિનારે રાવેરખેડીમાં શિબિરમાં હતા. ૨૮ એપ્રિલે તેમની તબિયત અચાનક બગડી અને ૪૦ વર્ષની ઉંમરે તેમનું નિધન થયું. કેટલાક વિદ્વાનોનું માનવું છે કે તેમને તીવ્ર તાવ આવ્યો હતો, જે કદાચ મેલેરિયા અથવા લૂના કારણે હતો. જે સ્થળે બાજીરાવે અંતિમ શ્વાસ લીધા, તે તેમનું સમાધિ સ્થળ છે, અને થોડે દૂર નદી કિનારે જ્યાં તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યાં એક વેદિકા બનાવવામાં આવી છે. બાજીરાવના પુત્ર નાનાસાહેબ પેશ્વાએ નવેમ્બર ૧૭૪૦માં રાવેરખેડી ખાતે તેમની યાદમાં ‘વૃંદાવન’ બનાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
