News Continuous Bureau | Mumbai
26 નવેમ્બર 1949 અને 26 જાન્યુઆરી 1950 એ ભારતીય બંધારણ (Indian Constitution) ના ઇતિહાસમાં બે મહત્વપૂર્ણ તારીખો છે. દેશમાં આ દિવસે એટલે કે 26 નવેમ્બર 1949ના રોજ બંધારણ અપનાવવામાં આવ્યું હતું અને ત્યારબાદ 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ અમલમાં આવ્યું હતું. બંધારણનો દિવસ (Constitution Day) 26 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે અને 26 જાન્યુઆરીએ જે દિવસે બંધારણ અપનાવવામાં આવ્યું હતું તે દિવસે ગણતંત્ર દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
ભારત સરકારે (Indian Govt) 2015 માં ‘બંધારણ દિવસ’ ઉજવવાનું શરૂ કર્યું. ‘બંધારણ દિવસ’ ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરના યોગદાનને માન આપવા અને બંધારણ (Constitution) ના મહત્વને ફેલાવવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. આજે બંધારણ દિવસ નિમિત્તે આવો જાણીએ કે આપણું બંધારણ કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, એટલે કે તેનો ઈતિહાસ (History) શું છે અને તેની સાથે જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ બાબતો…
આ સમાચાર પણ વાંચો: 26/11 મુંબઈ હુમલાની 14મી વરસી. અનેક હસ્તીઓએ શ્રદ્ધાંજલિ અને સંદેશા પાઠવ્યા. પરંતુ શું આજે સુરક્ષિત છે મુંબઈ શહેર?
બંધારણીય મૂલ્યોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રાલયે બંધારણ દિવસની ઉજવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. તમને જણાવી દઈએ કે 1946માં અંગ્રેજોએ ભારતને સ્વતંત્ર બનાવવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારવાનું શરૂ કર્યું હતું. બ્રિટિશ સરકારે ભારતમાં કેબિનેટ મિશન મોકલ્યા પછી તેની શરૂઆત થઈ. કેબિનેટ મિશન બ્રિટિશ સરકાર અને ભારતના વિવિધ રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓને મળવાનું હતું. આ પ્રતિનિધિઓ ભારતીય બંધારણનો મુસદ્દો તૈયાર કરવા માટે બંધારણ સભાની રચના અંગે ચર્ચા કરવા માટે મળવાના હતા.
બંધારણ સભાની સ્થાપના (ભારતનું બંધારણ)
1946 માં, કેબિનેટ મિશન યોજના અનુસાર, તે સમયે બંધારણ સભાની રચના કરવામાં આવી હતી. બેઠકના કાયમી અધ્યક્ષ તરીકે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ અને ડ્રાફ્ટિંગ કમિટીના અધ્યક્ષ તરીકે ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવા માટે 13 સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં, બંધારણ સભા (Constituent Assembly) માં કુલ 389 સભ્યો હતા. તેમાં રાજ્યોના 292 પ્રતિનિધિઓ, પ્રાંતોના 93 પ્રતિનિધિઓ હતા, રાજ્યોના મુખ્ય કમિશનરના ત્રણ પ્રતિનિધિઓ, બલૂચિસ્તાનના એક પ્રતિનિધિનો સમાવેશ થતો હતો. આ પછી મુસ્લિમ લીગ તેનાથી અલગ થઈ ગઈ. તેથી, બંધારણ સભાના સભ્યોની સંખ્યા માત્ર 299 રહી. આ બેઠકમાં લગભગ એક કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રથમ ડ્રાફ્ટ અને ચર્ચા (ભારતનું બંધારણ)
જાન્યુઆરી 1948માં ભારતના બંધારણ (Indian Constitution) નો પ્રથમ ડ્રાફ્ટ ચર્ચા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આની ચર્ચા 4 નવેમ્બર 1948ના રોજ શરૂ થઈ અને 32 દિવસ સુધી ચાલી. આ સમયગાળા દરમિયાન 7,635 સુધારાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી, જેમાંથી 2,473 પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બંધારણ સભા 2 વર્ષ, 11 મહિના અને 17 દિવસ સુધી ચાલી, જે દરમિયાન બંધારણને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું.
આ સમાચાર પણ વાંચો: કરોડપતિ બનવું હોય તો અપનાવવી પડશે આ રીત, બિગ બુલ રાકેશ ઝુનઝુનવાલા પણ હતા તેમના ફેન
બંધારણ પર હસ્તાક્ષર અને સ્વીકાર (ભારતનું બંધારણ)
24 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ, બંધારણ સભાના 284 સભ્યોએ ભારતના બંધારણ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. સહી કરનારાઓમાં 15 મહિલા સભ્યો પણ સામેલ છે. બંધારણ 26 નવેમ્બર 1949 ના રોજ અપનાવવામાં આવ્યું હતું અને બે મહિના પછી 26 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ અમલમાં આવ્યું હતું.
