News Continuous Bureau | Mumbai
EC Appointment Larger Bench દેશના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (Chief Election Commissioner) અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો (Election Commissioners) ની નિમણૂક પ્રક્રિયાને લઈને ચાલી રહેલા લાંબા કાનૂની વિવાદમાં સર્વોચ્ચ અદાલત સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court) તરફથી અત્યંત મહત્વનો વળાંક સામે આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પસાર કરાયેલા નવા કાયદાની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણી કરી રહેલી બે જજોની ડિવિઝન બેંચમાં મતભેદ સર્જાયો હતો. બંને જજોના અલગઅલગ મંતવ્યો (Split Verdict) સામે આવ્યા બાદ, હવે આ સમગ્ર સંવેદનશીલ મામલાને આખરી ફેંસલા માટે સુપ્રીમ કોર્ટની મોટી બેંચ એટલે કે બંધારણીય બેંચ (Larger / Constitution Bench) સમક્ષ મોકલવાનો સત્તાવાર આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
EC Appointment Larger Bench – બે જજોની ખંડપીઠમાં અલગ અભિપ્રાયને કારણે સ્પ્લિટ વર્ડિક્ટ
સુપ્રીમ કોર્ટની બે જજોની બેંચ સમક્ષ થયેલી આ સુનાવણીમાં કેન્દ્ર સરકારના નવા કાયદા સામે ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધાઓની ગંભીર સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. એક જજનું માનવું હતું કે ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા જાળવી રાખવા માટે પસંદગી પ્રક્રિયામાં ન્યાયપાલિકાનું પ્રતિનિધિત્વ અનિવાર્ય છે, જ્યારે અન્ય જજે સંસદ દ્વારા ઘડવામાં આવેલા કાયદાકીય અધિકારો અને કારોબારીના ક્ષેત્રાધિકારને પ્રાધાન્ય આપવાની તરફેણ કરી હતી. બંને ન્યાયાધીશો વચ્ચે કાયદાકીય અર્થઘટન અંગે સર્વસંમતિ ન સધાતાં આ મામલો દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (Chief Justice of India – CJI) સમક્ષ મોટી બેંચની રચના માટે મોકલી દેવાયો છે.
EC Appointment Larger Bench – પસંદગી પેનલમાંથી ચીફ જસ્ટિસને બાકાત રાખવા સામે મુખ્ય વિવાદ
આ સમગ્ર વિવાદના મૂળમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલો ૨૦૨૩ નો નવો નિમણૂક અધિનિયમ છે. આ કાયદા હેઠળ ચૂંટણી કમિશનરોની પસંદગી માટે ત્રણ સભ્યોની સમિતિની જોગવાઈ કરાઈ છે, જેમાં વડાપ્રધાન, લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા અને વડાપ્રધાન દ્વારા નામાંકિત એક કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી સામેલ હોય છે. અરજદારો અને વિપક્ષનો મુખ્ય આક્ષેપ એ છે કે આ સમિતિમાંથી ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને બાકાત કરી દેવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે સરકાર પાસે સમિતિમાં સ્પષ્ટ બહુમતી રહે છે અને ચૂંટણી પંચની સ્વતંત્રતા જોખમાય છે. આ જોગવાઈ પૂર્વે સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા ઐતિહાસિક ચુકાદાના મૂળ ભાવની વિરુદ્ધ હોવાની દલીલ કરવામાં આવી હતી.
EC Appointment Larger Bench – બંધારણીય બેંચનો નિર્ણય ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા નક્કી કરશે
હવે ચીફ જસ્ટિસ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવનારી ત્રણ કે પાંચ જજોની મોટી બંધારણીય બેંચ આ મામલે વિસ્તૃત સુનાવણી હાથ ધરશે. બંધારણના અનુચ્છેદ ૩૨૪ હેઠળ નિષ્પક્ષ ચૂંટણીઓ કરાવવાની ચૂંટણી પંચની જવાબદારી અને લોકશાહીના મૂળભૂત માળખા (Basic Structure) ના સિદ્ધાંતોની એરણ પર આ કાયદાની ચકાસણી કરવામાં આવશે. આગામી સમયમાં યોજાનારી મહત્વપૂર્ણ ચૂંટણીઓ અને દેશની લોકશાહી વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા માટે સુપ્રીમ કોર્ટની મોટી બેંચ દ્વારા આવનારો આખરી ફેંસલો ઐતિહાસિક અને સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Asian Games Skeet Bronze India એશિયન ગેમ્સમાં ભારતીય શૂટર્સનો દબદબો પુરુષ સ્કીટ ટીમે જીત્યો બ્રોન્ઝ મેડલ, ભારતની ઝોળીમાં આવ્યો ૯મો મેડલ!
