News Continuous Bureau | Mumbai
FCRA Amendment Rules 2026 કેન્દ્ર સરકારે વિદેશી અંશદાન (Foreign Contribution) મેળવતી સંસ્થાઓ માટે વિદેશી અંશદાન (વિનિયમાન) સુધારા નિયમો2026 (Foreign Contribution Regulation Amendment Rules 2026) અમલમાં મૂક્યા છે. નવા નિયમો હેઠળ ધાર્મિક, સામાજિક, શૈક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ માટે મળતા વિદેશી ફંડ (Foreign Fund) પર વધુ કડક દેખરેખ રાખવામાં આવશે. સરકારનું કહેવું છે કે આ ફેરફારોનો હેતુ પારદર્શિતા વધારવાનો, દુરુપયોગ રોકવાનો અને દરેક રૂપિયાનો હિસાબ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
FCRA Amendment Rules 2026 – FCRA શું છે અને નવા નિયમો કેમ મહત્વના?
FCRA એટલે ફોરેન કન્ટ્રિબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ (Foreign Contribution Regulation Act), જે હેઠળ ભારતમાં કાર્યરત બિનસરકારી સંસ્થાઓ (NGOs), ટ્રસ્ટ, સોસાયટીઓ અને અન્ય સંગઠનો વિદેશમાંથી નાણાકીય સહાય મેળવી શકે છે. આ કાયદો પ્રથમ વખત 1976માં અમલમાં આવ્યો હતો અને 2010માં તેમાં વ્યાપક સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા. FCRA નોંધણી (Registration) પાંચ વર્ષ માટે માન્ય રહે છે અને ત્યારબાદ તેનું રિન્યુઅલ (Renewal) કરાવવું ફરજિયાત હોય છે. નવા નિયમોનો હેતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા (National Security), સામાજિક સુમેળ અને જાહેર હિતને ધ્યાનમાં રાખીને વિદેશી ફંડના ઉપયોગને વધુ જવાબદાર બનાવવાનો છે.
FCRA Amendment Rules 2026 – ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ અને ધર્માંતરણ અંગે શું બદલાયું?
ગૃહ મંત્રાલયે પ્રથમ વખત ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓની સ્પષ્ટ યાદી જાહેર કરી છે. હવે મંદિર, મસ્જિદ, ચર્ચ, ગુરુદ્વારા અને અન્ય પૂજા સ્થળોના નિર્માણ, સમારકામ, ધાર્મિક ગ્રંથોના સંરક્ષણ, યાત્રાળુઓ માટેની સુવિધાઓ, લંગર, અન્નદાન, ધાર્મિક શિક્ષણ, સત્સંગ, પ્રવચન અને ધ્યાન શિબિરો જેવી પ્રવૃત્તિઓ માટે જ વિદેશી ફંડનો ઉપયોગ કરી શકાશે. બીજી તરફ ધર્માંતરણ (Religious Conversion) સાથે જોડાયેલી કોઈપણ પ્રવૃત્તિ માટે વિદેશી નાણાંનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો છે.
FCRA Amendment Rules 2026 – નોંધણી, અધિકારીઓ અને વિદેશી નાગરિકો માટે નવા નિયમો
સુધારેલા નિયમો હેઠળ હવે દરેક સંસ્થાએ વિદેશી ફંડ કયા હેતુ માટે મેળવશે અને કયા રાજ્યોમાં તેનો ઉપયોગ કરશે તેની વિગત આપવી ફરજિયાત રહેશે. “કી ફંક્શનરી (Key Functionary)”ની નવી વ્યાખ્યા પણ ઉમેરવામાં આવી છે, જેમાં ટ્રસ્ટી, ડિરેક્ટર, મેનેજમેન્ટ કમિટીના સભ્યો અને સંસ્થાનું સંચાલન કરતા જવાબદાર અધિકારીઓને સીધી જવાબદારી હેઠળ લાવવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત, મુખ્ય હોદ્દા પર વિદેશી નાગરિકો ધરાવતી સંસ્થાઓને સામાન્ય રીતે FCRA નોંધણી આપવામાં આવશે નહીં, જો કે વિશેષ સંજોગોમાં કેન્દ્ર સરકાર છૂટ આપી શકે છે.
FCRA Amendment Rules 2026 – વિદેશી ફંડના ઉપયોગ માટે લાગુ થઈ નવી શરતો
હવે કોઈપણ સંસ્થાને વિદેશી ફંડનો આગામી હપ્તો (Installment) ત્યારે જ મળશે જ્યારે અગાઉ મળેલા ફંડમાંથી ઓછામાં ઓછા 75 ટકા રકમનો ઉપયોગ થઈ ગયો હશે. તે માટે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ (Chartered Accountant)નું ઉપયોગિતા પ્રમાણપત્ર (Utilization Certificate), બેંક સ્ટેટમેન્ટ, ખર્ચની વિગતો, પ્રવૃત્તિઓનો અહેવાલ અને જરૂરી હોય તો ફોટોગ્રાફ્સ પણ રજૂ કરવા પડશે. ઉપરાંત, તમામ સંસ્થાઓએ પોતાની અધિકૃત વેબસાઇટ, સોશિયલ મીડિયા (Social Media) એકાઉન્ટ્સ અને પ્રકાશનોની વિગતો પણ સરકારને આપવી ફરજિયાત રહેશે.
FCRA Amendment Rules 2026 – નવા નિયમોની અસર શું પડશે?
નિષ્ણાતોના મતે નવા નિયમો બાદ વિદેશી ફંડના ઉપયોગ પર વધુ અસરકારક દેખરેખ રહેશે અને સંસ્થાઓની જવાબદારી પણ વધશે. ધાર્મિક અને સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં પારદર્શિતા આવશે તેમજ ફંડના દુરુપયોગની શક્યતા ઘટી શકે છે. જોકે નાના NGOs માટે દસ્તાવેજીકરણ (Documentation), ડિજિટલ રેકોર્ડ (Digital Records) જાળવવા અને નિયમોનું પાલન (Compliance) કરવું વધુ પડકારજનક બની શકે છે. સરકારનો દાવો છે કે આ સુધારાઓથી વિદેશી ફંડિંગ સિસ્ટમ વધુ સુરક્ષિત, પારદર્શક અને જવાબદાર બનશે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Ketan Murder Case Investigation કેતન મર્ડર કેસમાં પુણે પોલીસ સામે મોટો પડકાર, પુરાવાના અભાવ, આરોપીઓને કેવી રીતે સજા થશે?
