News Continuous Bureau | Mumbai
How Election Commission Works ભારતીય લોકશાહીની કરોડરજ્જુ સમાન ચૂંટણી પંચ (Election Commission of India ECI) વિશ્વના સૌથી મોટા લોકતાંત્રિક દેશમાં ચૂંટણીઓનું સફળ અને પારદર્શક સંચાલન કરે છે. બંધારણના અનુચ્છેદ ૩૨૪ (Article 324) હેઠળ સ્વાયત્ત દરજ્જો ધરાવતું ચૂંટણી પંચ મતદાર યાદી તૈયાર કરવાથી લઈને છેલ્લો મત ગણાય ત્યાં સુધી દરેક નાનીમોટી પ્રક્રિયા પર સીધી દેખરેખ રાખે છે. રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, લોકસભા, રાજ્યસભા અને રાજ્યોની વિધાનસભાઓની મુક્ત અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણી કરાવવાની સંપૂર્ણ બંધારણીય સત્તા અને જવાબદારી ચૂંટણી પંચના ખભા પર રહેલી છે.
How Election Commission Works – મતદાર યાદીની તૈયારી અને સ્પેશિયલ રિવિઝન (SIR) ની પ્રક્રિયા
ચૂંટણી પંચની સૌથી પ્રાથમિક અને મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી દેશના તમામ પાત્ર નાગરિકોને મતાધિકાર સુનિશ્ચિત કરવાની છે. આ માટે પંચ નિયમિતપણે મતદાર યાદી સુધારણા ઝુંબેશ (Special Intensive Revision – SIR) હાથ ધરે છે. ૧૮ વર્ષ પૂર્ણ કરનારા નવા યુવા મતદારોના નામ ઉમેરવા, સ્થળાંતરિત કે મૃત્યુ પામેલા લોકોના નામ કમી કરવા અને ભૂલો સુધારવાની કામગીરી બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLOs) દ્વારા ઘરે-ઘરે જઈને કરવામાં આવે છે. આ પારદર્શક યાદી તૈયાર થયા બાદ જ ચૂંટણી માટેનો અંતિમ ડેટાબેઝ સત્તાવાર રીતે લૉક કરવામાં આવે છે.
How Election Commission Works – મોડેલ કોડ ઓફ કન્ડક્ટ (MCC) અને પંચની વહીવટી સત્તાઓ
ચૂંટણી તારીખોની સત્તાવાર જાહેરાત થતાંની સાથે જ સમગ્ર દેશ કે સંબંધિત રાજ્યમાં આદર્શ આચારસંહિતા (Model Code of Conduct – MCC) લાગુ થઈ જાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સરકાર કોઈપણ નવી નીતિગત યોજનાઓ કે મતદારોને પ્રભાવિત કરે તેવી જાહેરાતો કરી શકતી નથી. ચૂંટણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી રાજ્યની સમગ્ર અમલદારશાહી, વહીવટી તંત્ર અને પોલીસ ફોર્સ સીધા ચૂંટણી પંચના નિયંત્રણ અને આદેશ હેઠળ ડેપ્યુટેશન પર કામ કરે છે. પક્ષપાતી વલણ ધરાવતા અધિકારીઓની બદલી કરવાની કે શિસ્તભંગના પગલાં ભરવાની અસીમ સત્તા પંચ પાસે રહેલી છે.
How Election Commission Works – ઈવીએમ-વીવીપેટ સુરક્ષા, મતદાન અને પરિણામોની જાહેરાત
મતદાનના દિવસે ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) અને વીવીપેટ (VVPAT) મશીનોની સંપૂર્ણ પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઉમેદવારોના પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં મોક પોલ (Mock Poll) યોજવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય અર્ધલશ્કરી દળો (Central Paramilitary Forces) ના કડક પહેરા હેઠળ શાંતિપૂર્ણ મતદાન સંપન્ન થયા બાદ તમામ ઈવીએમને સીલબંધ સ્ટ્રોંગ રૂમમાં સીસીટીવીની સતત નજર હેઠળ રાખવામાં આવે છે. કાઉન્ટિંગ ડેના દિવસે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા વચ્ચે મતોની ગણતરી હાથ ધરીને પંચ સત્તાવાર વિજેતાઓની જાહેરાત કરે છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Opposition Demands Gyanesh Kumar Resignation જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિપક્ષનો પ્રચંડ આક્રોશ રાજીનામું, ધરપકડ અને જેલ મોકલવાની માંગ સાથે રાજકારણ ગરમાયું!
