News Continuous Bureau | Mumbai
India Critical Minerals Mission આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (Artificial IntelligenceAI), ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (Electric VehiclesEV), સેમિકન્ડક્ટર અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રમાં વધતી માંગને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતે ક્રિટિકલ મિનરલ્સની સુરક્ષિત સપ્લાય ચેઇન ઊભી કરવાની દિશામાં મોટા પગલાં ભર્યા છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં ભારતે 24 દેશો સાથે ભાગીદારી કરી છે, જ્યારે વધુ 11 દેશો સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પહેલનો હેતુ માત્ર ખનિજોની આયાત નહીં, પરંતુ શોધખોળ, રોકાણ, પ્રોસેસિંગ અને ટેક્નોલોજી સહયોગ વધારવાનો છે.
India Critical Minerals Mission – શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે ક્રિટિકલ મિનરલ્સ?
ક્રિટિકલ મિનરલ્સને આધુનિક અર્થવ્યવસ્થાનો આધારસ્તંભ માનવામાં આવે છે. લિથિયમ (Lithium), કોબાલ્ટ (Cobalt), નિકલ (Nickel), કોપર (Copper) અને રેર અર્થ (Rare Earth) જેવા ખનિજોનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરી (Battery), સેમિકન્ડક્ટર (Semiconductor), ડિફેન્સ (Defence), સોલાર એનર્જી (Solar Energy), વિન્ડ ટર્બાઇન (Wind Turbine) અને અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક્સના ઉત્પાદનમાં થાય છે. વૈશ્વિક સ્તરે આ ખનિજોની માંગ ઝડપથી વધી રહી હોવાથી ભારત લાંબા ગાળાની સપ્લાય સુરક્ષિત કરવા માટે વિવિધ દેશો સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી બનાવી રહ્યું છે.
India Critical Minerals Mission – કયા દેશો સાથે ભારતે કર્યા છે મહત્વપૂર્ણ કરાર?
ભારતે અમેરિકા (USA), કેનેડા (Canada), બ્રિટન (United Kingdom), જર્મની (Germany), ફ્રાન્સ (France), ઇટાલી (Italy), નેધરલેન્ડ (Netherlands), ઓસ્ટ્રેલિયા (Australia), જાપાન (Japan), ઇઝરાયેલ (Israel), સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia), સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), બ્રાઝિલ (Brazil), આર્જેન્ટિના (Argentina), ડીઆર કોંગો (DR Congo), ઝામ્બિયા (Zambia), નામીબિયા (Namibia), ઘાના (Ghana), ઇન્ડોનેશિયા (Indonesia), વિયેતનામ (Vietnam), મોઝામ્બિક (Mozambique), ઝિમ્બાબ્વે (Zimbabwe), મલાવી (Malawi) અને મ્યાનમાર (Myanmar) સહિત કુલ 24 દેશો સાથે વિવિધ પ્રકારના કરારો કર્યા છે. આ કરારોમાં ખનિજોની શોધખોળ (Exploration), સપ્લાય ચેઇન (Supply Chain), સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન, લિથિયમ પ્રોજેક્ટ્સ અને ટેક્નોલોજી સહયોગનો સમાવેશ થાય છે.
India Critical Minerals Mission – 11 દેશો સાથે હજુ પણ ચર્ચા ચાલુ
ભારત હાલમાં રશિયા (Russia), કઝાકિસ્તાન (Kazakhstan), મંગોલિયા (Mongolia), ઉઝબેકિસ્તાન (Uzbekistan), કિર્ગિસ્તાન (Kyrgyzstan), તુર્કમેનિસ્તાન (Turkmenistan), તાજિકિસ્તાન (Tajikistan), પેરુ (Peru), બોલિવિયા (Bolivia), ચિલી (Chile) અને ઇન્ડોનેશિયા (Indonesia) સાથે નવા સહયોગ અંગે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. આ ચર્ચાઓનો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ લિથિયમ, કોપર, રેર અર્થ, બેટરી સપ્લાય, મિનરલ એક્સપ્લોરેશન (Mineral Exploration) અને આધુનિક ટેક્નોલોજી છે. કેટલાક દેશો સાથે રોકાણ અને વેપાર વધારવા માટે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે.
India Critical Minerals Mission – ભારતના ઉદ્યોગ અને અર્થતંત્રને શું મળશે ફાયદો?
આ વૈશ્વિક ભાગીદારીથી ભારતના સેમિકન્ડક્ટર, ઇલેક્ટ્રિક વાહન, બેટરી, ડિફેન્સ અને ગ્રીન એનર્જી ઉદ્યોગોને લાંબા ગાળે મોટો ફાયદો થઈ શકે છે. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ સર્જાય ત્યારે પણ ભારત માટે જરૂરી કાચો માલ ઉપલબ્ધ રહે તેવી વ્યવસ્થા ઉભી કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. ઉપરાંત દેશમાં ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ (Make in India) અને હાઈ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ (High-tech Manufacturing)ને પણ નવી ગતિ મળશે.
India Critical Minerals Mission – વૈશ્વિક મિનરલ ઇકોસિસ્ટમમાં ભારત મજબૂત ભાગીદાર બનવાની દિશામાં
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દાયકામાં ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security), ડિજિટલ અર્થતંત્ર (Digital Economy) અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે તેલ જેટલા જ મહત્વપૂર્ણ બનશે. ભારત માત્ર ખનિજોનો આયાતકાર બની રહેવા માંગતું નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ઇકોસિસ્ટમ (Global Critical Minerals Ecosystem)માં સક્રિય અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે ઉભરવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. વિવિધ દેશો સાથેની ભાગીદારી ભારતને ભવિષ્યની ટેક્નોલોજી આધારિત અર્થવ્યવસ્થામાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Tech War ટેકનોલોજીની પીચ પર અંબાણી vs અદાણી! મેટા (Meta) ના આગમનથી ક્લાઉડ ગેમ બની વધુ રોમાંચક
