News Continuous Bureau | Mumbai
India Oil Reserve Capacity :ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે 12 દિવસ સુધી ચાલેલા યુદ્ધનો અંત આવી ગયો છે. જોકે ભારતે તેમાંથી એક મોટો બોધપાઠ લીધો છે. આ જ કારણ છે કે સરકાર દેશની ઉર્જા સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે દેશમાં 6 વધુ સ્થળોએ પેટ્રોલિયમ ભંડાર બનાવવા જઈ રહી છે. જોકે તેમાં હજારો કરોડનો ખર્ચ થશે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું અત્યંત જરૂરી છે. હાલમાં, દેશમાં ફક્ત 9 દિવસની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે પૂરતી તેલ સંગ્રહ જગ્યા છે, જેને વધારીને 90 દિવસ કરવાની યોજના છે.
મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ આ વ્યૂહરચના અમલમાં મૂકવા માટે, સરકારે સરકારી એન્જિનિયરિંગ કન્સલ્ટન્સી કંપની એન્જિનિયર્સ ઈન્ડિયા લિમિટેડને પ્રસ્તાવિત અનામત તૈયાર કરવા માટે એક રિપોર્ટ તૈયાર કરવા કહ્યું છે. તેનો હેતુ દેશની ક્રૂડ ઓઈલ બેકઅપ ક્ષમતા વધારવાનો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરના તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે. આ અનામત દેશમાં 6 અલગ અલગ સ્થળોએ બનાવવામાં આવ્યો છે.
India Oil Reserve Capacity :તેલ ભંડાર ક્યાં બનાવવામાં આવશે?
અહેવાલ અનુસાર, એક અનામત કર્ણાટકના મેંગલોરમાં સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોનમાં બનાવવામાં આવશે, જ્યારે બીજો રાજસ્થાનના બિકાનેર જિલ્લામાં બનાવવામાં આવશે. અન્ય 4 સ્થળો પણ દરિયા કિનારાની નજીક અથવા રિફાઇનરીઓની નજીક બનાવવામાં આવશે, જેથી પહોંચ અને પરિવહન સરળ બને. આ રિપોર્ટ વર્ષના અંત સુધીમાં રજૂ કરવાનો પણ આદેશ આપવામાં આવ્યો છે, જેથી તેના પર ટૂંક સમયમાં કામ શરૂ કરી શકાય.
India Oil Reserve Capacity :ક્ષમતા વધારવાની જરૂર કેમ પડી?
મહત્વનું છે કે ભારત તેની તેલની જરૂરિયાતનો 85 ટકા આયાત કરે છે, જેમાંથી લગભગ 46 ટકા તેલ પશ્ચિમ એશિયાઈ દેશોમાંથી આવે છે, જેનો માર્ગ ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે સ્થિત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. ઇઝરાયલ સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન, ઈરાને પણ આ માર્ગ બંધ કરવાની ધમકી આપી હતી. જો આવું થયું હોત, તો ભારત સહિત વિશ્વના 20 ટકા તેલ પુરવઠાને અસર થઈ હોત. હાલમાં, ભારતમાં દરરોજ લગભગ 55 લાખ બેરલ તેલનો ઉપયોગ થાય છે. ભવિષ્યમાં આવી કોઈપણ કટોકટી દરમિયાન તેલની અછત ટાળવા માટે, સરકારે ભંડાર વધારવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
India Oil Reserve Capacity :ભારતની તૈયારી શું છે?
હાલમાં, દેશમાં ફક્ત ત્રણ સ્થળોએ તેલ અનામત સુવિધાઓ છે. વિશાખાપટ્ટનમમાં 13.3 લાખ ટન, મેંગલોરમાં 15 લાખ ટન અને પદુરમાં 25 લાખ ટન તેલ અનામત છે. એકંદરે, ભારતમાં 53.3 લાખ ટન તેલ સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા છે, જે આપણી 9 દિવસની જરૂરિયાત પૂરી કરી શકે છે. સરકાર આ ક્ષમતા વધારીને 90 દિવસ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
India Oil Reserve Capacity :કંપનીઓ પાસે કેટલો સ્ટોક છે?
સરકારી તેલ અનામત ઉપરાંત, જો તેલ કંપનીઓની સંગ્રહ ક્ષમતાનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે, તો દેશમાં ફક્ત 77 દિવસના ઉપયોગ માટે તેલ બચશે. જો આપણે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સીના ધોરણો પર નજર કરીએ, તો બધા દેશો માટે ઓછામાં ઓછા 90 દિવસનો તેલ અનામત બનાવવાનું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. હાલમાં, સરકારે ઓડિશાના ચાંડીકોલમાં 6.5 મિલિયન ટન તેલ સંગ્રહ કરવાની સુવિધા સ્થાપિત કરી છે. આ ઉપરાંત, પદુરમાં પણ તેલ અનામતની ક્ષમતા વધારવામાં આવી રહી છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : China SCO summit : રાજનાથ સિંહનો જોવા મળ્યો સ્વેગ; પહેલગામનો ઉલ્લેખ નથી, પણ બલુચિસ્તાન… ભારતે SCO સ્ટેટમેન્ટ પર હસ્તાક્ષર કરવાનો કર્યો ઇનકાર..
India Oil Reserve Capacity :કેટલા પૈસા ખર્ચ થશે
ભારતે પોતાની તેલ ક્ષમતા વધારવા માટે વિશ્વની તમામ ઉર્જા કંપનીઓનો સંપર્ક કરવાનું શરૂ કર્યું છે. એક અહેવાલ મુજબ, 1 મિલિયન ટનનો અનામત બનાવવા માટે લગભગ 2,500 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે. આ પહેલા પણ ભારતે ઘણી વખત તેલ ભંડારની અછતનો સામનો કરવો પડ્યો છે. નવેમ્બર 2021 માં, કોવિડના સમયમાં, સરકારે તેના ભંડારમાંથી 5 મિલિયન ટન તેલ આપવું પડ્યું હતું, જેથી કિંમતોને નિયંત્રિત કરી શકાય. જોકે, પાછળથી જ્યારે વૈશ્વિક ભાવ ઘટ્યા, ત્યારે ભારતે પ્રતિ બેરલ $19 ના દરે તેલ ખરીદીને $690 મિલિયન બચાવ્યા.
