News Continuous Bureau | Mumbai
ISRO Brain Drain ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ISRO) માંથી છેલ્લા એક વર્ષમાં 100થી વધુ અનુભવી વિજ્ઞાનીઓએ રાજીનામું આપતા દેશના વૈજ્ઞાનિક જગતમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. દેશના મહત્વકાંક્ષી મિશન વચ્ચે નિષ્ણાતોનું આ રીતે પક્ષપલટો કરવો કે સંસ્થા છોડવી તે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે, જેને પગલે સરકારે તપાસ અને સુધારાના ચક્રો ગતિમાન કર્યા છે.
ISRO Brain Drain – રાજીનામા પાછળના સંભવિત કારણો
ISRO છોડનારા વિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા મુજબ, મુખ્યત્વે આર્થિક તફાવત, ખાનગી ક્ષેત્ર (Private Sector) માં મળતી વધુ સારી તકો અને સંસ્થામાં કામનું અતિશય દબાણ મુખ્ય કારણો હોઈ શકે છે. ખાનગી અંતરિક્ષ કંપનીઓના આગમનથી પ્રતિભાશાળી નિષ્ણાતો માટે આકર્ષક પેકેજો ઉપલબ્ધ થયા છે, જેની સરખામણીએ સરકારી સંસ્થાઓમાં મળતો પગાર અને ભથ્થાં ઓછા હોઈ શકે છે. અનુભવી વિજ્ઞાનીઓનું જવું એ માત્ર સ્ટાફની ઘટ નથી, પરંતુ વર્ષોના જ્ઞાન અને અનુભવની ખોટ પણ છે.
ISRO Brain Drain – સરકારની કાર્યવાહી અને સુધારાત્મક પગલાં
આ સ્થિતિને ગંભીરતાથી લેતા કેન્દ્ર સરકારે ઈસરો મેનેજમેન્ટ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો શરૂ કરી છે. વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રાલયે વિજ્ઞાનીઓના રાજીનામા પાછળના વાસ્તવિક કારણો જાણવા માટે એક કમિટીની રચના કરી છે. સરકારી સૂત્રોના મતે, હવે વૈજ્ઞાનિકો માટે પ્રોત્સાહન યોજનાઓ, કાર્યસ્થળ પર વધુ સારું વાતાવરણ અને તેમની પ્રતિભાને અનુરૂપ વેતન માળખું સુધારવા માટે વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. ઈસરો પોતાની કાર્યપદ્ધતિમાં પણ ફેરફાર કરી શકે છે જેથી પ્રતિભાશાળી યુવાનોને રોકી શકાય.
ISRO Brain Drain – સંસ્થાકીય પડકાર અને ભવિષ્યની અસર
આગામી સમયમાં ઈસરોના મહત્વના મિશન જેવા કે ગગનયાન અને ચંદ્ર મિશન પર આ સ્થિતિની અસર ન પડે તે જોવાની જવાબદારી સરકાર પર છે. અનુભવી વિજ્ઞાનીઓની વિદાયને રોકવા માટે માત્ર પગાર વધારો પૂરતો નથી, પરંતુ એક સર્વગ્રાહી ફેરફારની જરૂર છે. જો આ રીતે ‘બ્રેઈન ડ્રેઈન’ (Brain Drain) ચાલુ રહેશે, તો ભારતની અંતરિક્ષ સત્તા બનવાની ગતિ ધીમી પડી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર કયા નક્કર નિર્ણયો લે છે જે વૈજ્ઞાનિકોને સંસ્થા સાથે જોડી રાખવામાં સફળ થાય.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Save Sonam Wangchuk લદ્દાખ માટે લડત સોનમ વાંગચુકની સ્થિતિ ગંભીર, હાઈકોર્ટનો કેન્દ્રને આદેશ—‘જે કરવું પડે તે કરો!’
