News Continuous Bureau | Mumbai
Monsoon Parl session: સંસદનું ચોમાસુ સત્ર 20 જુલાઈથી શરૂ થયું હતું. સત્ર શરૂ થતાની સાથે જ વિપક્ષોએ હંગામો શરૂ કર્યો હતો. વિપક્ષ મણિપુરમાં છેલ્લા બે મહિનાથી ચાલી રહેલી હિંસા પર ચર્ચા અને પીએમ નરેન્દ્ર મોદીની જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ કરી રહ્યો છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે પીએમ મોદી સંસદમાં આ અંગે જવાબ આપે.
આ જ કારણ છે કે બુધવારે, 26 જુલાઈના રોજ કોંગ્રેસના સાંસદ ગૌરવ ગોગોઈએ વિપક્ષી ગઠબંધન ઈન્ડિયન નેશનલ ડેવલપમેન્ટલ ઈન્ક્લુઝિવ એલાયન્સ એટલે કે ઈન્ડિયા વતી મોદી સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. આ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ સવારે 9.20 વાગ્યે સ્પીકરને મોકલવામાં આવ્યો હતો. નિયમ અનુસાર, જો 10 વાગ્યા પહેલા અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ સ્પીકર પાસે જાય છે, તો માનવામાં આવે છે કે તે જ દિવસે સંસદમાં તેના પર ચર્ચા કરવામાં આવશે.
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપવા કોંગ્રેસ એકલી કેમ પહોંચી?
મીડિયામાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ કોંગ્રેસ દ્વારા ઉતાવળમાં નોટિસ મોકલવાને કારણે મહાગઠબંધનના અન્ય સહયોગીઓ ગુસ્સે થયા હતા. કેટલાક નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર બુધવારે સવારે ઈન્ડિયા મહાગઠબંધનમાં સામેલ નેતાઓની બેઠકમાં સહયોગી પક્ષોએ કોંગ્રેસના આ એકતરફી પગલા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
તેમણે કહ્યું કે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવાનો નિર્ણય મંગળવારે સામૂહિક રીતે લેવામાં આવ્યો હતો, તેથી નોટિસ પણ ઈન્ડિયા મહાગઠબંધનમાં સામેલ સહયોગી પક્ષોના નેતાઓની સહીઓ સાથે સામૂહિક રીતે મોકલવી જોઈતી હતી. એકલા નોટિસ મોકલવાના કોંગ્રેસના નિર્ણયનો વિરોધ કરનારા નેતાઓમાં ડેરેક ઓ’બ્રાયન (AITC), ટીઆર બાલુ (DMK), રામ ગોપાલ યાદવ (SP), સંજય રાઉત (SS), ઈલામારામ કરીમ (CPI-M) અને બિનોય વિશ્વમ (CPI)નો સમાવેશ થાય છે.
જોકે મામલો શાંત પાડવા કોંગ્રેસે પોતાની ભૂલ સ્વીકારી લીધી હતી. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ ખડગેએ વિરોધ કરી રહેલા નેતાઓને એમ કહીને શાંત કર્યા કે તેમની પાર્ટીએ જે કર્યું તે ભૂલ હતી અને તે તેના માટે માફી માંગે છે. બાદમાં, કોંગ્રેસના પ્રવક્તા મનીષ તિવારીએ સત્તાવાર મીડિયા વાર્તાલાપમાં કહ્યું, “અમે એ હકીકત પર ભાર મૂકવા માંગીએ છીએ કે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ એકલા કોંગ્રેસનો નથી, પરંતુ ઇન્ડિયા ગઠબંધનમાં સામેલ તમામ સહયોગીઓને મોકલવામાં આવેલ સામૂહિક પ્રસ્તાવ છે.”
કોંગ્રેસે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવમાં શું કહ્યું?
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવમાં કોંગ્રેસે કહ્યું કે દેશની જનતાનો સરકાર પરથી વિશ્વાસ ઉઠી રહ્યો છે. અમે ઈચ્છીએ છીએ કે વડાપ્રધાન મોદી મણિપુરની હિંસા પર બોલે પરંતુ તેઓ બિલકુલ સાંભળતા નથી. કોંગ્રેસે વધુમાં કહ્યું કે વડાપ્રધાન આ મુદ્દે ગૃહની બહાર વાત કરી રહ્યા છે પરંતુ ગૃહમાં કશું બોલતા નથી.
શું અવિશ્વાસની દરખાસ્ત ટકી રહેશે અને તે લાવવાનો શું નિયમ છે?
બંધારણની કલમ 75(3) જણાવે છે કે કેબિનેટ અને સરકાર સંસદને જવાબદાર રહેશે. જો લોકસભામાં કોઈપણ પક્ષની બહુમતી ન હોય તો કોઈપણ વિપક્ષી પાર્ટી સરકારમાં અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ લાવી શકે છે. લોકસભામાં કાર્યપ્રણાલી અને કારોબારના નિયમોના નિયમ 198માં મંત્રી પરિષદમાં અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરવાની પ્રક્રિયા છે. લોકસભામાં કાર્યપ્રણાલી અને કારોબારના નિયમોના નિયમ 198(1) થી 198(5) હેઠળ, સભ્ય લોકસભાના અધ્યક્ષને સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપી શકે છે.
શું અવિશ્વાસની દરખાસ્ત ટકી શકશે?
હાલમાં લોકસભામાં મોદી સરકાર બહુમતીમાં છે. તેની પાસે 301 સાંસદો છે, જ્યારે NDA પાસે 333 સાંસદ છે અને સમગ્ર વિપક્ષ પાસે માત્ર 142 સાંસદો છે. કોંગ્રેસ પાસે સૌથી વધુ 50 સાંસદો છે. આવી સ્થિતિમાં વિપક્ષનો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ નિષ્ફળ જશે તે સ્પષ્ટ છે.
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પાછળ વિપક્ષનો શું પ્લાન છે?
વિપક્ષનો આરોપ છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી મહત્વના મુદ્દાઓ પર ઘણીવાર મૌન રહે છે. પછી રાહુલની સભ્યપદનો મુદ્દો હોય, મહિલા કુસ્તીબાજોનો મુદ્દો હોય કે અદાણી-હિંડનબર્ગનો મુદ્દો હોય. વિપક્ષની માંગણી બાદ પણ પીએમ આ તમામ મુદ્દાઓ પર મૌન છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને બોલવા માટે મજબૂર કરશે. આ સિવાય અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ મોકલવાનું એક કારણ એ છે કે વિપક્ષ બતાવવા માંગે છે કે પીએમ મોદી દેશના ઘણા ગંભીર મુદ્દાઓનો જવાબ આપવાનું ટાળતા હતા, પરંતુ વિપક્ષની એકતાએ તેમને જવાબ આપવા માટે મજબૂર કરી દીધા.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Mumbai Rain:મુંબઈમાં આવતીકાલે પણ શહેર-પરામાં મેઘરાજા ધડબડાટી બોલાવશે, આટલા વાગ્યા સુધી રેડ એલર્ટ લંબાવાયું, જાણો 24 કલાકમાં વરસાદ નોંધાયો..
ભારત મણિપુર મુદ્દે વાતાવરણ બનાવવાનો પ્રયાસ
મણિપુરમાં, મેઇતેઈ અને કુકી જાતિઓ વચ્ચે ગત 3 મેથી લોહિયાળ સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. બંને વચ્ચે ચાલી રહેલા મતભેદોનું કારણ એ છે કે મેઇતેઈ સમાજ પોતાના માટે એસટીનો દરજ્જો માંગી રહ્યો છે અને કુકી સમાજ તેનો વિરોધ કરી રહ્યો છે. બે સમુદાયો વચ્ચેની હિંસામાં છેલ્લા બે મહિનામાં 130 લોકોના મોત થયા છે અને 400થી વધુ લોકો ખરાબ રીતે ઘાયલ થયા છે. આ સિવાય થોડા દિવસો પહેલા બે કુકી મહિલાઓને નગ્ન કરીને રસ્તા પર પરેડ કરતી હોવાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યો હતો. આ વીડિયો પછી ત્યાંનું વાતાવરણ વધુ ઉગ્ર બની ગયું છે.
વિપક્ષનું કહેવું છે કે રાજ્યમાં સ્થિતિ વણસી ગયા બાદ પણ દેશના વડાપ્રધાને 19 જુલાઈ સુધી કોઈ નિવેદન આપ્યું ન હતું. જોકે તેમણે 20 જુલાઈના રોજ મહિલાઓની નગ્ન પરેડનો વીડિયો જાહેર થયા બાદ નિવેદન આપ્યું હતું, પરંતુ તે જ દિવસે સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં તેમણે આ ઘટના વિશે કંઈ કહ્યું ન હતું.
મણિપુર મુદ્દે કોંગ્રેસ સહિત અન્ય વિપક્ષી પાર્ટીઓ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને મણિપુરના મુખ્યમંત્રી એન બિરેન સિંહની જવાબદારી નક્કી કરવા માટે આ જ માંગ કરી રહ્યા છે. 20 જુલાઈના રોજ, પીએમએ મહિલાઓને નગ્ન પરેડ કરવાનો વીડિયો સામે આવ્યા પછી નિવેદન આપ્યું હતું, પરંતુ તે જ દિવસે શરૂ થયેલા સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં તેમણે આ ઘટના વિશે કંઈ કહ્યું ન હતું. આનાથી વિપક્ષ ગુસ્સે થયા અને મણિપુર હિંસા પર ગૃહ અને પીએમમાં ચર્ચા માટે મોદી પાસેથી જવાબ માંગવા માટે વિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપી છે. વિપક્ષ મણિપુર નો મુદ્દો ઉઠાવીને સંસદમાં સરકારને ઘેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. વિપક્ષ જનતાની સામે કહેવા માંગે છે કે ભાજપ આ હિંસાને યોગ્ય રીતે હેન્ડલ કરી શકી નથી.
ભારત ચૂંટણી પહેલા પોતાની તાકાત બતાવવા માંગે છે
કોંગ્રેસનો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ મોકલવાનું એક કારણ એ છે કે થોડા દિવસો પહેલા જ 26 પાર્ટીઓએ વર્ષ 2024માં યોજાનારી લોકસભા ચૂંટણી માટે ભારત ગઠબંધન કર્યું હતું. આ ગઠબંધન પછી, સંસદનું ચોમાસુ સત્ર પ્રથમ વખત છે, જ્યાં ભારત તેની તાકાત બતાવી શકે છે.
જો વિપક્ષ સરકારને તેની શરતોનો જવાબ આપવા દબાણ કરી શકશે તો એક રીતે વિપક્ષની જીત ગણાશે. હાલ કોંગ્રેસની આ અવિશ્વાસની દરખાસ્તને સ્પીકરે સ્વીકારી લીધી છે. જેના કારણે મણિપુરના મુદ્દે વડાપ્રધાને જવાબ આપવો પડશે તે નિશ્ચિત છે.
બીજી ટર્મમાં પ્રથમ વખત અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો
તમને જણાવી દઈએ કે આ પહેલીવાર નથી જ્યારે વિપક્ષ મોદી સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવી રહ્યો છે. પરંતુ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના બીજા કાર્યકાળ એટલે કે 2019 પછી તેને પહેલીવાર લાવવામાં આવ્યું છે.
26 જુલાઈ 2023 પહેલા 20 જુલાઈ 2018ના રોજ મોદી સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો હતો. હાલમાં NDA પાસે 325 સાંસદો છે અને માત્ર 126 સાંસદોએ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં મતદાન કર્યું હતું. સંસદના બંને ગૃહોમાં હાલમાં સત્તાધારી પક્ષની બહુમતી છે, પરંતુ તેમ છતાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવાને એક વિપક્ષ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
