News Continuous Bureau | Mumbai
Monsoon Update 2026। દેશભરના નાગરિકો અને ખાસ કરીને જગતનો તાત જેની ચાતક નજરે રાહ જોઈ રહ્યો હતો, તે બહુપ્રતીક્ષિત નૈઋત્યનું ચોમાસું (માન્સૂન) આખરે કેરળમાં દાખલ થઈ ગયું છે, તેવી સત્તાવાર જાહેરાત ભારતીય હવામાન વિભાગે (IMD) કરી છે. સામાન્ય રીતે મોસમી પવનો ૧ જૂનની આસપાસ કેરળમાં દસ્તક દેતા હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે તેનું આગમન ત્રણ દિવસ મોડું થયું છે. ચોમાસું કેરળમાં પહોંચી ગયું હોવા છતાં, હવામાન વૈજ્ઞાનિકોએ આ વર્ષે પ્રશાંત મહાસાગરમાં સર્જાનારી ‘એલ નિનો’ (El Nino) ની સ્થિતિને કારણે વરસાદ પર પ્રતિકૂળ અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે.
અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં ચોમાસું સક્રિય
હવામાન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, ચોમાસું ગુરુવારે અરબી સમુદ્રના નૈઋત્ય અને અગ્નિ ભાગોમાં, પશ્ચિમ-મધ્ય અને પૂર્વ-મધ્ય સમુદ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં, સમગ્ર લક્ષદ્વીપ ટાપુઓ પર, કેરળ અને માહેમાં, તેમજ કર્ણાટક અને તમિલનાડુના કેટલાક ભાગોમાં સફળતાપૂર્વક આગળ વધી ગયું છે. આ ઉપરાંત, બંગાળની ખાડીના ઉત્તર-પૂર્વ અને પશ્ચિમ-મધ્ય ભાગમાં પણ મોસમી પવનો સક્રિય થયા છે. આ વર્ષે દેશમાં કુલ વરસાદ દીર્ઘકાલીન સરેરાશના અંદાજે ૯૦ ટકા રહેવાની શક્યતા વર્તાવવામાં આવી છે. વિષુવવૃત્તીય પ્રશાંત મહાસાગરની સપાટીનું તાપમાન હાલમાં વધી રહ્યું છે, જેના કારણે જૂન મહિનામાં એલ નિનો પ્રમાણમાં નબળો રહેશે, પરંતુ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં તે મધ્યમ અથવા તીવ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
‘એલ નિનો’ ને કારણે ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં વરસાદની ઘટ પૂરી થવી મુશ્કેલ
ભારતીય હવામાન વૈજ્ઞાનિક સોસાયટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ ડો. એ. કે. સહાયે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા જણાવ્યું કે, પાછલા કેટલાક દાયકાઓના અભ્યાસ પરથી સ્પષ્ટ થયું છે કે જે વર્ષોમાં ‘એલ નિનો’ સક્રિય હોય છે, તે વર્ષોમાં કૃષિ ક્ષેત્રને મોટો ફટકો પડે છે. એલ નિનોના પ્રભાવને કારણે ચોમાસાની ઉત્તર ભારત તરફની ગતિ ધીમી પડી જાય છે અને મહારાષ્ટ્ર તેમજ ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પણ ચોમાસાનું આગમન વિલંબિત થાય છે. સામાન્ય રીતે જૂન-જુલાઈ મહિનામાં ઓછો વરસાદ પડે, તો ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરમાં તે ઘટ પૂરી થઈ જતી હોય છે; પરંતુ ‘એલ નિનો’ ની અસરને લીધે આ વર્ષે ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં ચોમાસાની પ્રબળતા ખૂબ જ ઓછી રહી શકે છે. પરિણામે, સીઝનની શરૂઆતમાં થયેલી વરસાદની તંગી પ્રવાહી રૂપે પૂરી થશે નહીં અને કુલ વરસાદનું પ્રમાણ ઓછું રહેશે.
૧૯૫૦ પછીના ૬૦ ટકા દુષ્કાળના વર્ષોનો સંબંધ ‘એલ નિનો’ સાથે
હવામાન વિભાગ દ્વારા પત્રકારો માટે આયોજિત ખાસ કાર્યશાળામાં આ વર્ષના ચોમાસાનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ડો. સહાયે નોંધ્યું કે, આઈએમડીના (IMD) ઐતિહાસિક રેકોર્ડ મુજબ, ૧૯૫૦ પછી દેશમાં સરેરાશ કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો હોય તેવા કુલ વર્ષોમાંથી ૬૦ ટકા વર્ષોનો સીધો સંબંધ ‘એલ નિનો’ ની ઘટનાઓ સાથે રહ્યો છે. આ વર્ષે હિંદ મહાસાગરનું તાપમાન પ્રી-ઇન્ડસ્ટ્રિયલ (ઔદ્યોગિકરણ પહેલાના) સમયગાળાની સરખામણીએ ૧.૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ જેટલું વધી ગયું છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ કરતાં લગભગ બમણું છે. આ બાબત અત્યંત ચિંતાજનક હોવાથી ખેડૂતો, વહીવટીતંત્ર, નીતિ નિર્માતાઓ અને સામાન્ય નાગરિકોએ હવામાન વિભાગની ચેતવણીઓ અને અંદાજોને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે. આ કાર્યશાળામાં પુણે હવામાન કેન્દ્રના વડા કે. સી. સાઈકૃષ્ણન અને વરિષ્ઠ વૈજ્ઞાનિક ડો. ઓ. પી. શ્રીજીત પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Stock Market News Today RBIના નિર્ણય પહેલાં શેરબજારમાં તેજી, એશિયન બજારોમાં ભારે વેચવાલીનો માહોલ
