News Continuous Bureau | Mumbai
New CEC selection : દેશના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર રાજીવ કુમાર 18 ફેબ્રુઆરીએ એટલે કે આજે નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, નવા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક કરવી પડશે. આ માટે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં પસંદગી સમિતિની બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પણ હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠક સાઉથ બ્લોકમાં થઈ હતી.
New CEC selection : ત્રણ સભ્યોની પસંદગી સમિતિની રચના
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક માટે ત્રણ સભ્યોની પસંદગી સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. ત્રણ સભ્યોના પસંદગી બોર્ડમાં પ્રધાનમંત્રીના નામાંકિત પ્રતિનિધિ તરીકે નામાંકિત કેન્દ્રીય મંત્રી અને લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીનો પણ સમાવેશ થાય છે. અગાઉ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક વરિષ્ઠતાના આધારે થતી હતી. અગાઉ, નવા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક ફક્ત નિવૃત્ત મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની ભલામણ પર જ થતી હતી, પરંતુ હવે નવી વૈધાનિક જોગવાઈઓ હેઠળ, પસંદગી સમિતિ બહુમતીથી અથવા સર્વાનુમતે નવા ચૂંટણી કમિશનર અથવા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની પસંદગી કરશે. હવે ચાલો જાણીએ કે આ પસંદગી પ્રક્રિયાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શું છે…
New CEC selection : ચૂંટણી પંચ જવાબદાર સંસ્થા
બંધારણના અનુચ્છેદ 324 માં ચૂંટણી પંચનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. દેશમાં એક કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચ છે, પછી દરેક રાજ્ય માટે રાજ્ય ચૂંટણી પંચ છે. તેમની વચ્ચે એક મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર પણ છે. ચૂંટણી પંચ એ લોકસભા, રાજ્યસભા, વિધાનસભા, રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીઓ માટે જવાબદાર સંસ્થા છે. સર્વોચ્ચ અધિકારી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) છે અને તેમના હેઠળ ચૂંટણી કમિશનરો (EC) હોય છે. લોકસભા ચૂંટણી કે વિધાનસભા ચૂંટણીની જાહેરાત પછી, આચારસંહિતા લાગુ થાય છે અને પછી સમગ્ર વહીવટી તંત્રની જવાબદારી ચૂંટણી પંચના હાથમાં આવે છે. ટ્રાન્સફરથી લઈને પોસ્ટિંગ સુધી, બધું જ ચૂંટણી પંચના આદેશ પર થાય છે. રાજ્યપાલ રાજ્યમાં ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક કરે છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત… નાણામંત્રીએ રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધાર્યો, શેરબજારમાં વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચવાલીનું જણાવ્યું કારણ..
New CEC selection : નિમણૂક કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
સીઈસી અને ઈસીની નિમણૂક (નિમણૂક, સેવાની શરતો અને કાર્યકાળ) અધિનિયમ 2023 ની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ કાયદાએ જૂના ચૂંટણી પંચ (ચૂંટણી કમિશનરોની સેવાની શરતો અને કાર્ય આચાર) અધિનિયમ, 1991નું સ્થાન લીધું છે. ચૂંટણી પંચ પાસે પહેલા ફક્ત એક જ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર હતા, પરંતુ હાલમાં તેમાં એક મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સાથે બે ચૂંટણી કમિશનર પણ છે.
New CEC selection : હવે આખી પ્રક્રિયા જાણીએ
સીઈસી અને ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક અંગે એક નવો કાયદો અમલમાં આવ્યો છે. નવા કાયદા મુજબ, કાયદા મંત્રાલયની પહેલી જવાબદારી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અથવા ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક માટે ઉમેદવારોની પસંદગી કરવાની છે. તેઓ આ નામો પ્રધાનમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળની ત્રણ સભ્યોની સમિતિને મોકલશે. પસંદગી સમિતિને શોર્ટલિસ્ટ કરાયેલા ઉમેદવાર સિવાયના કોઈપણ ઉમેદવારના નામની ભલામણ કરવાનો અધિકાર છે. પસંદગી સમિતિ પોતાના ભલામણ કરેલા નામો રાષ્ટ્રપતિને મોકલશે. ત્યારબાદ રાષ્ટ્રપતિ આ ઉમેદવારના નામ પર અંતિમ મહોર લગાવશે અને સૂચના બહાર પાડવામાં આવશે. ત્યારબાદ નિયુક્ત થયેલા CEC અથવા EC ચૂંટણી પંચના શપથ લેશે અને તેમના કાર્યો સંભાળશે
