News Continuous Bureau | Mumbai
ઓડિશાના બાલાસોરમાં ટ્રિપલ ટ્રેન દુર્ઘટનાને લઈને મોટી માહિતી સામે આવી છે. ડેટા લોગર પાસેથી પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, કોરોમંડલ ટ્રેનને હોમ સિગ્નલ અને આઉટર સિગ્નલ બંને પર ગ્રીન સિગ્નલ આપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ અચાનક સિગ્નલ પહેલા અપ લાઇન પર અને પછી લૂપ લાઇન પર લાલ થઈ જાય છે. કોરોમંડલ એક્સપ્રેસ લૂપ લાઇન પર જ માલસામાન ટ્રેન સાથે અથડાય છે.
નોંધનીય છે કે ઓડિશાના બાલાસોરમાં શુક્રવારે એક મોટો અકસ્માત થયો હતો. અહીં કોરોમંડલ એક્સપ્રેસ લૂપ લાઇનમાં ઉભી રહેલી માલગાડી સાથે અથડાઈ હતી. ટક્કર એટલી જોરદાર હતી કે કોરોમંડલ એક્સપ્રેસના કેટલાક કોચ પાટા પરથી ઉતરી ગયા હતા. આવી સ્થિતિમાં તે ત્યાંથી પસાર થઈ રહેલી યશવંતપુર હાવડા ટ્રેન સાથે અથડાઈ હતી. આ ભયાનક અકસ્માતમાં 288 લોકોના મોત થયા છે. જ્યારે 1100થી વધુ ઘાયલ થયા છે.
ડેટા લોગરથી મળી આ મહત્વની જાણકારી..
ડેટા લોગરને ટ્રેનનું બ્લેક બોક્સ પણ કહેવામાં આવે છે. આ એ જ ડેટા લોગર છે જે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને રેલવે બોર્ડના સભ્ય જયા વર્મા સિંહાએ બતાવ્યું હતું. આ વાત સમજવા માટે એક ખાનગી મીડિયા હાઉસે સિગ્નલિંગ અને ટેલિકોમ નિષ્ણાત અખિલ અગ્રવાલ સાથે વાત કરી હતી. તેઓ રેલવે બોર્ડના સિગ્નલિંગ અને ટેલિકોમના ભૂતપૂર્વ મહાનિર્દેશક પણ છે.
અખિલ અગ્રવાલે કહ્યું કે બાલાસોર દુર્ઘટનામાં જે કંઈ પણ થયું, ડેટા લોગર સમય સાથે બતાવે છે. રેખાકૃતિ દર્શાવે છે કે સ્ટેશન માસ્ટરને જાણ કરવા માટે ટ્રેકમાં ઘણા સેન્સર છે. તે જણાવે છે કે પ્લેટફોર્મ ખાલી છે કે નહીં. આ સાથે, તે એ પણ બતાવે છે કે જો કોઈ પ્લેટફોર્મ પર કોઈ ટ્રેન છે, તો તે સ્થિર છે કે ચાલી રહી છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: Breastfeeding: આ દેશમાં મહિલા સાંસદે ગૃહમાં બાળકને કરાવ્યું સ્તનપાન, આવું કરનારી પ્રથમ મહિલા સાંસદ બની..
અકસ્માતના દિવસે શું થયું હતું?
અગ્રવાલે જણાવ્યું કે જ્યારે ટ્રેન પાટા પર ઉભી હોય છે ત્યારે ડેટા લોગર પરની લાઈન લાલ થઈ જાય છે. જ્યારે ટ્રેક ખાલી હોય, ત્યારે તે ગ્રે હોય છે. જ્યારે સીગ્નલ પીળો થાય છે, ત્યારે UP અને DOWN લાઈન પીળી થઈ જાય છે. સૌથી પહેલા યશવંતપુર-હાવડા ટ્રેનને ડાઉન લાઇન પર હટાવવા માટે પીળા અને લીલા રંગના સિગ્નલને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ પછી કોરોમંડલ ટ્રેન માટે અપ લાઇનનું સિગ્નલ આપવામાં આવ્યું હતું.
અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે હાવડા ટ્રેન પસાર થઈ રહી હતી, ત્યારે કોરોમંડલ ટ્રેન બહનાગા બજાર સ્ટેશન નજીક પહોંચી રહી હતી. તે સમયે કોરોમંડલ ટ્રેનને હોમ સિગ્નલ અને આઉટર સિગ્નલ બંને પર લીલી ઝંડી આપવામાં આવી હતી. અચાનક અપ લાઇનનો ટ્રેક લાલ થઈ જાય છે અને પછી લૂપ લાઈનનો ટ્રેક પણ લાલ થઈ જાય છે. આના પર માલગાડી ઉભી હતી. લોગ પરનો સમય 18.55 હતો. આ સમગ્ર ઘટના ડેટા લોગર પર જોઈ શકાય છે.
ઓડિશા અકસ્માત પાછળ માનવીય ભૂલ કે કાવતરું?
હવે સવાલ એ થાય છે કે જ્યારે બંને લાઇન પર ગ્રીન સિગ્નલ હતા ત્યારે અચાનક અપ લાઇન પર લાલ સિગ્નલ લાગી ગયા હતા, જેના કારણે ડ્રાઇવરને કોરોમંડલ ટ્રેન લૂપ લાઇન પર લઇ જવી પડી. શું તે માનવીય ભૂલ હતી કે પછી કાવતરા હેઠળ આ અકસ્માતને અંજામ આપવામાં આવ્યો હતો. આ બધું જાણવા માટે સીબીઆઈએ આ મામલે તપાસ શરૂ કરી છે. રેલવેએ એમ પણ કહ્યું છે કે પ્રાથમિક તપાસમાં તંત્ર દ્વારા જાણીજોઈને છેડછાડ કરવામાં આવી હોવાના પુરાવા મળ્યા છે. શરૂઆતથી, રેલ્વે ટ્રેકમાં ‘તોડફોડ’ અને ‘ઈલેક્ટ્રોનિક ઈન્ટરલોકિંગ સિસ્ટમ’ સાથે ચેડાં થવાની ધારણા કરી રહી છે.
રેલવેના કેટલાક અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ઇરાદાપૂર્વકના હસ્તક્ષેપ વિના મુખ્ય લાઇનથી લૂપ લાઇન સુધી ટ્રેન માટેના નિર્ધારિત રૂટમાં ફેરફાર કરવો શક્ય નથી.
ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલોકિંગ શું છે?
રેલ્વે ઈલેક્ટ્રોનિક ઈન્ટરલોકીંગ એ રેલ્વે સિગ્નલિંગને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતી ટેકનોલોજી છે. તે એક સલામતી પ્રણાલી છે જે ટ્રેનોની સલામતીને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સિગ્નલો અને સ્વીચો વચ્ચેની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમને નિયંત્રિત કરે છે. આ સિસ્ટમ રેલ્વે લાઇન પર સલામત અને અવરોધિત ચાલતી ટ્રેનો વચ્ચે સુરક્ષા વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરે છે. આની મદદથી રેલ યાર્ડનું કામ એ રીતે નિયંત્રિત થાય છે કે તે નિયંત્રિત વિસ્તારમાંથી ટ્રેનના સલામત પસાર થવાની ખાતરી આપે છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલોકિંગ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, જો કોઈ ઘટના બને છે, તો ઈલેક્ટ્રોનિક ઈન્ટરલોકિંગ પર રિલે (સંદેશ) મોકલવામાં આવે છે. જ્યારે રિલેની સ્થિતિ બદલાય છે ત્યારે તે લોગરમાં ટાઇમ સ્ટેમ્પ સાથે બતાવવામાં આવે છે. જે પણ તપાસ કરશે તે ડેટા લોગર જોશે અને પૂછપરછમાં તેનો ઉપયોગ કરશે.
તેમણે કહ્યું કે ઈલેક્ટ્રોનિક ઈન્ટરલોકિંગ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ટ્રેન જે દિશામાં જવાની છે તે દિશામાં આગળ વધે છે. કોરોમંડલ એક્સપ્રેસ સીધી અપ લાઈનમાં જઈ રહી હતી. આવી સ્થિતિમાં, તેણે ગ્રીન સિગ્નલ પછી મહત્તમ ઝડપે અપ ટ્રેક પર જવાનું હતું.
રિલે રૂમ કેવી રીતે કામ કરે છે?
અખિલ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, રિલે રૂમ ઈલેક્ટ્રોનિક લોકીંગ એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે. તે માઇક્રોપ્રોસેસર આધારિત સિસ્ટમ છે. આ સાથે કોઈ છેડછાડ ન થાય તે માટે ઈવેન્ટ લોગર પણ રાખવામાં આવ્યા છે. ભારતીય રેલ્વેમાં રિલે રૂમને હંમેશા લોક રાખવામાં આવે છે.
અગ્રવાલના જણાવ્યા મુજબ એક ચાવી હંમેશા સ્ટેશન માસ્તર પાસે હોય છે અને એક ચાવી જાળવણીકાર પાસે હોય છે. જ્યારે જાળવણીકારને રિલે રૂમમાં કામ કરવાનું હોય ત્યારે તે સ્ટેશન માસ્ટર પાસે જાય છે, તેણે રજિસ્ટરમાં લખવાનું હોય છે કે તે રિલે રૂમમાં જાય છે. સાથે તે શા માટે જઈ રહ્યો છે તે પણ લખે છે. રિલે રૂમ મહત્વપૂર્ણ છે અને આ પ્રોટોકોલ ખાતરી કરે છે કે ઈલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલોકિંગમાં કોઈ બાહ્ય હસ્તક્ષેપ નથી.
