ન્યુઝ કન્ટીન્યુઝ બ્યુરો
મુંબઈ
24 ઓક્ટોબર 2020
ડુંગળીના ભાવ નિયંત્રિત કરવા કેન્દ્ર સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે ડુંગળીના વેપારીઓ પર સ્ટોરેજ લિમિટ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ હેઠળ રિટેલરને માત્ર 2 ટન ડુંગળી સ્ટોકમાં રાખવાની છૂટ આપવામાં આવશે અને જથ્થાબંધ વેચનારને ફક્ત 25 ટન જ સ્ટોક રાખી શકશે. હકીકતમાં, ડુંગળીનો ભાવ, જે પહેલા પ્રતિ કિલો 60 રૂપિયા હતો, તે પ્રતિ કિલો 80 રૂપિયાથી વધીને 100 રૂપિયા થઈ ગયો છે. મુંબઇમાં ડુંગળી રિટેલમાં પ્રતિ કિલો 100 રૂપિયાના દરે વેચાઇ રહી છે. નાફેડે બાંહેધરી આપી છે કે 10 દિવસની અંદર ભાવો ઉતરી જશે…
નીચેના 5 કારણોને લીધે, ડુંગળીના ભાવ આસમાને પહોંચ્યાં છે.
@ વરસાદ એ રસોડાની થાળી બગાડી
પી.કે.ગુપ્તાના કહેવા મુજબ, ભારતમાં ડુંગળીનું વાવેતર ત્રણ ઋતુઓમાં ખરીફ (ઉનાળા), ખરીફ (ઉનાળા પછી) અને રવી (શિયાળા) માં થાય છે. ખરીફ ડુંગળીનું આગમન સપ્ટેમ્બરમાં શરૂ થાય છે, જ્યારે નવેમ્બર પછી ઉનાળુ ખરીફ અને એપ્રિલથી રવિ ડુંગળી. ગયા વર્ષે અને આ વર્ષે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસામાં ભારે વરસાદને લીધે ડુંગળીના આગમન પર ભારે અસર પડી છે. આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા અને મહારાષ્ટ્રમાં વરસાદે ડુંગળીનો પાક બરબાદ કરી દીધો છે, જેના કારણે ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
@ બીજની તીવ્ર તંગી
ડુંગળીના ભાવ ગગનચુંબી થવાનું બીજું કારણ ડુંગળીના બીજની તીવ્ર અછત છે. ગયા વર્ષે રવિ અને ખરીફના વાવણી માટે આપણી પાસે બીજની અછત હતી અને આ વર્ષે આપણને રવિ વાવણી માટે ડુંગળીની પણ અછતનો સામનો કરવો પડશે અને ત્યારબાદ ડુંગળીના ભાવમાં વધારો થશે.
@ બફર સ્ટોકની તંગી
સરકાર પાસે ફક્ત 25 હજાર ટન ડુંગળી અનામત (બફર સ્ટોક) બાકી છે. આ સ્ટોક નવેમ્બરના પ્રથમ અઠવાડિયા સુધીમાં સમાપ્ત થઈ જશે. દેશમાં ડુંગળીના છૂટક ભાવ 75 રૂપિયા પ્રતિ કિલોને પાર પહોંચી ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં, તેની ઉપલબ્ધતાને સુનિશ્ચિત કરવા અને કિંમતોને નિયંત્રણમાં રાખવા નાફેડ બજારમાં ડુંગળીને સલામત સ્ટોકમાંથી મુક્ત કરી રહી છે.
@ ઓછી ખરીફ ડુંગળીનું ઉત્પાદન
વરસાદને કારણે ઘણા મોટા ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ડુંગળીના પાકને નુકસાન થયું છે. આને કારણે દેશમાં ખરીફ ડુંગળીનું ઉત્પાદન 14 ટકા ઘટીને 37 લાખ ટન થવાની ધારણા છે. ચાલુ વર્ષે મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને મધ્યપ્રદેશમાં અગાઉના અંદાજ 4.3 મિલિયન ટન કરતા 6 લાખ ટન પાક ઓછો છે.
@ પ્રીમિયમ નો સવાલ
ડુંગળીના ભાવમાં વૃદ્ધિનું પાંચમું કારણ છે ચીજવસ્તુની અપેક્ષિત અછતને કારણે અસ્થિર પ્રીમિયમ. અસ્થિર પ્રીમિયમની સ્થિતિમાં, કૃષિ પેદાશ માર્કેટિંગ કમિટી (એપીએમસી) બજારોમાં છૂટક કિંમતો લગભગ બમણી થાય છે. કૃષિ અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, આ ઉત્પાદનોના વિકલ્પના અભાવને કારણે ભાવ અને પ્રીમિયમમાં ચિંતાજનક વૃદ્ધિ થઈ છે. કેન્દ્ર સરકાર આ માટે વિવિધ મહત્વપૂર્ણ પગલા લઈ રહી છે, ખાસ કરીને તે ઇજિપ્ત જેવા દેશોમાંથી આયાત કરવાની પણ મંજૂરી આપી રહી છે.
