News Continuous Bureau | Mumbai
PM Narendra Modi: વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (PM Narendra Modi) 1લી જુલાઈ એટલે કે ગયા શનિવારે મધ્ય પ્રદેશ (Madhya Pradesh) ના શહડોલ ડિવિઝનના લાલપુરમાં જનસભાને સંબોધિત કરવા પહોંચ્યા હતા. આ દરમિયાન તેણે સિકલ સેલ એનિમિયા (Sickle cell Anemia) નામની બીમારીનો ઉલ્લેખ કર્યો. આ બીમારીનું નામ લેતા પીએમએ વિપક્ષ પર જોરદાર નિશાન સાધ્યું. બીજી તરફ તેમણે આદિવાસી સમાજના લોકોને પણ વચન આપ્યું હતું કે તેઓ આવનારા સમયમાં સિકલસેલ એનિમિયાને જડમૂળથી ઉખેડવા માટે કામ કરશે.
આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ થાય છે કે આ સિકલ સેલ એનિમિયા શું છે અને તેને જડમૂળથી નાબૂદ કરવા માટે વડાપ્રધાન દ્વારા શું પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.
પહેલા જાણો પીએમએ સંબોધનમાં શું કહ્યું?
આદિવાસી સમાજને સંબોધતા વડાપ્રધાને કહ્યું કે મેં દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં આદિવાસી સમાજ સાથે લાંબો સમય વિતાવ્યો છે. સિકલ સેલ એનિમિયા એક રોગ છે જે ખૂબ પીડાદાયક છે.
તેમણે કહ્યું કે આ રોગ ન તો પાણીથી થાય છે ન તો હવાથી. તે તેના માતાપિતા પાસેથી બાળકમાં આવે છે. આ રોગથી પીડિત બાળકો આખી જિંદગી આની સાથે સંઘર્ષ કરતા રહે છે. આ એક એવો રોગ છે જે વર્ષોથી પરિવારોને તોડી રહ્યો છે. આ રોગના અડધા કેસ ફક્ત આપણા દેશમાં જ જોવા મળે છે. નવાઈની વાત એ છે કે આટલો ગંભીર રોગ હોવા છતાં પણ છેલ્લા 70 વર્ષમાં દેશમાં તેને નાબૂદ કરવા માટે કોઈ પગલું ભરવામાં આવ્યું નથી.
પીએમ મોદીએ આ સંબોધન દરમિયાન કહ્યું કે આજે આપણે પ્રતિજ્ઞા લઈએ છીએ કે ભારતમાં દર વર્ષે 2.5 લાખ બાળકો અને તેમના પરિવારના સભ્યો જે સિકલ સેલ એનિમિયાની ઝપેટમાં આવે છે તેમને આ બીમારીથી બચાવીશું.
સિકલ સેલ એનિમિયા શું છે?
સિકલ સેલ એનિમિયા એ માનવ રક્ત સંબંધિત વિકાર છે. જે પેઢી દર પેઢી ટ્રાન્સફર થાય છે. આ રોગ સીધી લાલ રક્ત કોશિકાઓ પર અસર કરે છે અને આ લાલ રક્તકણો ફક્ત માનવ શરીરમાં ઓક્સિજન વહન કરવાનું કામ કરે છે.
સામાન્ય રીતે લાલ રક્તકણો ગોળાકાર આકારના હોય છે અને તેના આકારને કારણે તે માનવ શરીરમાં સરળતાથી ફરી શકે છે. પરંતુ સિકલ સેલ એનિમિયા ધરાવતા દર્દીઓમાં, આ રેલ રક્ત કોશિકાઓનો આકાર બદલાય છે અને સખત બની જાય છે.
રેલ બ્લડ સેલ સખત થવાને કારણે શરીરમાં લોહીનો પ્રવાહ ધીમો પડી જાય છે અથવા બંધ થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે, આ રોગના લક્ષણો 6 મહિનાની નાની ઉંમરે દર્દીમાં દેખાવા લાગે છે. શરીરના લાલ રક્તકણો પ્રભાવિત થવાને કારણે, ઓક્સિજનનો પ્રવાહ બગડે છે અને જ્યારે આખા શરીરમાં ઓક્સિજનનો પ્રવાહ ઓછો થઈ જાય છે, ત્યારે દર્દી થાક સાથે સંઘર્ષ કરવાનું શરૂ કરે છે.
આ રોગ કેવી રીતે થાય છે?
સિકલ સેલ એનિમિયા રોગને આનુવંશિક રોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જો સરળ ભાષામાં સમજીએ તો વાત કંઈક આવી જ છે. જેમ કે દરેક વ્યક્તિ તેના માતાપિતા દ્વારા જીન્સ (Gene) મેળવે છે. જે લોકોને સિકલ સેલ ડિસીઝ હોય છે તેઓ તેમના માતા-પિતા પાસેથી બે ‘ખામીયુક્ત હિમોગ્લોબિન જીન’ (Defective hemoglobin gene) મેળવે છે, જેને હિમોગ્લોબિન-એસ કહેવાય છે. એટલે કે, એક હિમોગ્લોબિન-એસ જીન પિતા પાસેથી અને એક માતા પાસેથી. વ્યક્તિને આ રોગ ત્યારે થાય છે. જ્યારે તેને માતા-પિતામાંથી કોઈ એક પાસેથી હિમોગ્લોબિન-એસ જીન (The hemoglobin-S gene) મળે છે, જ્યારે સામાન્ય હિમોગ્લોબિન જીન, જેને હિમોગ્લોબિન-A જીન કહેવાય છે, બીજા પાસેથી પ્રાપ્ત થાય છે.
જો કોઈને સિકલ સેલના લક્ષણો હોય, તો તે કોઈને આગળ પણ હિમોગ્લોબિન-એસ જીન આપી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે તેને બાળક હોય છે, ત્યારે તે હિમોગ્લોબિન-એસ જીન તેને પસાર કરી શકે છે. હવે એવું બને છે કે બાળકને માતા-પિતામાંથી એક પાસેથી હિમોગ્લોબિન-એસ જીન વારસામાં મળ્યું હોય અને બીજામાંથી હિમોગ્લોબિન-સી જીન (Hemoglobin C Gene), હિમોગ્લોબિન-ડી જીન (Hemoglobin D Gene) અથવા હિમોગ્લોબિન-ઇ જીન (Hemoglobin E Gene) હોય, તો તે બાળકને સિકલ સેલ રોગ થવાની સંભાવના હોય છે. જોખમ છે. આ એટલા માટે છે કારણ કે તેને તેના માતા અને પિતા બંને પાસેથી ખામીયુક્ત હિમોગ્લોબિન જીન વારસામાં મળ્યા છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: મર્જન્ટા કલર ની બ્રેલેટ અને સાડી માં દીશા પટની એ ફ્લોન્ટ કર્યું તેનું કર્વી ફિગર, તસવીરો જોઈ ચાહકો થયા ઘાયલ
સિકલ સેલના દર્દીઓને કઈ સમસ્યાઓ હોય છે?
જો બાળકને સિકલ સેલ રોગ હોય, તો તેના લક્ષણો શરૂઆતના કેટલાક મહિનાઓ સુધી દેખાતા નથી. જો કે, જ્યારે લક્ષણો દેખાવાનું શરૂ થાય છે, ત્યારે સૌથી સામાન્ય લક્ષણ એનિમિયા છે, જે ભારે થાક અથવા અસ્વસ્થતાનું કારણ બની શકે છે. આ સિવાય હાથ-પગમાં સોજો અને કમળો પણ સિકલ સેલ રોગના લક્ષણોમાં સામેલ છે. આ રોગને કારણે બાળકોની બરોળને નુકસાન થઈ શકે છે, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિને અસર કરે છે અને બાળકો પણ બેક્ટેરિયલ ચેપનો શિકાર બને છે.
બીજી બાજુ, જ્યારે સિકલ સેલથી પીડિત લોકો મોટા થાય છે, ત્યારે તેઓ તેમના શરીરમાં વધુ ગંભીર ફેરફારો જોઈ શકે છે, જે જીવન માટે જોખમી હોય છે. ક્યારેક શરીરના આંતરિક અવયવોને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી. સિકલ સેલના દર્દીઓને હાર્ટ એટેક, ફેફસાં, કિડની અને લીવરને નુકસાન થવાનું જોખમ પણ રહે છે. કેટલાક લોકોને લીવરમાં સોજો આવે છે તો કેટલાકને પિત્તાશયમાં પથરી સાથે સંઘર્ષ કરવો પડે છે. તેથી, જો કોઈ વ્યક્તિ આવી સમસ્યાઓનો સામનો કરે છે, તો તેણે તરત જ સિકલ સેલની તપાસ કરાવવી જોઈએ.
દેશમાં સિકલ સેલ એનિમિયાના કેટલા દર્દીઓ છે?
સિકલ સેલ એનિમિયા એક ખતરનાક રોગ માનવામાં આવે છે. કારણ કે તેના દર્દીઓ અચાનક મૃત્યુ પામે છે. આ રોગમાં મૃત્યુના સામાન્ય કારણોમાં ચેપ, વારંવાર થતો દુખાવો અને સ્ટ્રોક છે. છેલ્લા 60 વર્ષથી આ રોગ દેશની વસ્તીને પોતાનો શિકાર બનાવી રહ્યો છે. આ રોગના મોટાભાગના દર્દીઓ આદિવાસી સમુદાયના છે. દેશના 17 રાજ્યોમાં રહેતા 7 કરોડથી વધુ આદિવાસી સમુદાયના લોકો આ બીમારીને કારણે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. આદિવાસી સમુદાય પાસે આરોગ્યના વધુ સંસાધનો નથી. આવી સ્થિતિમાં, સરકારનો ઇરાદો તેમને સશક્તિકરણ કરીને આમાંથી બચાવવાનો છે.
છત્તીસગઢ, ઝારખંડ, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, મધ્યપ્રદેશ, તમિલનાડુ અને કેરળ જેવા રાજ્યોમાં આ રોગથી મોટાભાગના લોકો પરેશાન છે. દેશની આટલી મોટી વસ્તી આ રોગથી પીડિત છે અને છેલ્લા 6 દાયકામાં તેના પર બહુ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું નથી. આ જ કારણ છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાષ્ટ્રીય સ્તરે સિકલ સેલ એનિમિયા મિશન 2047 (Sickle Cell Anemia Mission 2047) ની શરૂઆત કરી હતી જેથી કરીને લોકોને આ ખતરનાક બીમારીથી મુક્તિ મળી શકે. પીએમનો આશય છે કે આવનારા વર્ષોમાં અનેક પ્રકારના કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવે, જેના દ્વારા આ બીમારીને નાબૂદ કરી શકાય
