News Continuous Bureau | Mumbai
Parliament Special Session કેન્દ્રની મોદી સરકાર (Modi Government) સંસદના આગામી શિયાળુ સત્ર (Winter Session) પહેલા એક ટૂંકું વિશેષ સત્ર (Special Sitting of Parliament) બોલાવવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. આ વિશેષ સત્રનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સીમાંકન (Delimitation) અને મહિલા અનામત કાયદા (Women’s Reservation Law) ને ઝડપથી લાગુ કરવા સાથે જોડાયેલા મહત્ત્વપૂર્ણ બિલોને પસાર કરવાનો છે. ભાજપના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, શિયાળુ સત્ર 30 નવેમ્બર અથવા 4 ડિસેમ્બરથી શરૂ થઈ શકે છે, જેનો અર્થ એ છે કે સરકાર પાસે તે પહેલા એક વિશેષ બેઠક આયોજિત કરવા માટે પૂરતો સમય ઉપલબ્ધ છે.
Parliament Special Session – શિયાળુ સત્ર પહેલા વિશેષ સત્ર બોલાવવા અંગે વરિષ્ઠ કેન્દ્રીય મંત્રીએ શું સંકેત આપ્યા છે?
એક વરિષ્ઠ કેન્દ્રીય મંત્રીએ ગુરુવારે આ અંગે માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે શિયાળુ સત્ર પહેલા સંસદનું એક વિશેષ સત્ર બોલાવી શકાય છે, કારણ કે એવો કોઈ કડક નિયમ નથી કે શિયાળુ સત્ર નવેમ્બરના ત્રીજા અઠવાડિયામાં જ શરૂ થવું જોઈએ. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ મહત્ત્વપૂર્ણ કાયદાકીય પેકેજ (Legislative Package) ને પસાર કરવા માટે સરકાર પાસે બે વિકલ્પો છે—કાં તો વિશેષ સત્ર બોલાવવું અથવા શિયાળુ સત્રમાં જ તેને પસાર કરવું. જોકે, ભાજપના સહયોગી પક્ષોને એવો સંકેત આપવામાં આવ્યો છે કે આ બિલો શિયાળુ સત્રમાં પસાર થવાની સંભાવના વધુ છે.
Parliament Special Session – આ કાયદાકીય પેકેજમાં કયા ત્રણ મુખ્ય બિલોને એકસાથે સામેલ કરવામાં આવ્યા છે?
ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના એનડીએ (NDA) ના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, મહિલા અનામત અધિનિયમને લાગુ કરવા માટે તૈયાર કરાયેલા આ કાયદાકીય પેકેજમાં ત્રણ મુખ્ય બિલોનો સમાવેશ થાય છે. તેનો સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ હિસ્સો એક ‘બંધારણ સુધારા બિલ’ (Constitution Amendment Bill) છે, જેની સાથે ‘સીમાંકન બિલ’ (Delimitation Bill) અને ‘કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કાયદા (સુધારા) બિલ’ (Union Territories Laws Amendment Bill) ને એકસાથે મૂકવામાં આવ્યા છે.
Parliament Special Session – 2029 ની લોકસભા ચૂંટણી માટે આ બિલો પસાર કરવા કેમ અનિવાર્ય છે?
રાજકીય અને બંધારણીય નિષ્ણાતોના મતે, વર્ષ 2029 માં યોજાનારી આગામી લોકસભા ચૂંટણી (2029 Lok Sabha Elections) માં મહિલા અનામત કાયદો (નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ) લાગુ કરવાની દિશામાં આગળ વધવાનો સરકાર પાસે આ અંતિમ અવસર હોઈ શકે છે. જ્યાં સુધી વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા બેઠકો અનામત રાખવી શક્ય નથી, તેથી સરકાર આ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માંગે છે.
Parliament Special Session – 14 દિવસની નોટિસ વિના સરકાર ગમે ત્યારે સંસદની બેઠક કેવી રીતે બોલાવી શકે છે?
સંસદીય નિયમો (Parliamentary Rules) અનુસાર, ગત 13 ઓગસ્ટના રોજ સંસદનું ચોમાસુ સત્ર (Monsoon Session) અનિશ્ચિતકાળ માટે સ્થગિત (Adjourned Sine Die) કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ હજુ સુધી તેનું સત્રાવસાન (Prorogation) કરવામાં આવ્યું નથી. નિયમો મુજબ, જ્યાં સુધી સત્રનું સત્રાવસાન ન થાય ત્યાં સુધી સરકારને નવી બેઠક બોલાવવા માટે 14 દિવસની ફરજિયાત નોટિસ (Mandatory 14-Day Notice) આપવાની જરૂર રહેતી નથી. આ ટેકનિકલ જોગવાઈનો લાભ લઈને સરકાર ગમે ત્યારે માત્ર થોડા દિવસોની સૂચના પર સંસદની વિશેષ બેઠક બોલાવી શકે છે.
Parliament Special Session – બંધારણ સુધારા બિલ પસાર કરવા માટે સંસદના બંને ગૃહોમાં કેટલા બહુમતની જરૂર પડશે?
બંધારણીય જોગવાઈઓ મુજબ, કોઈપણ બંધારણ સુધારા બિલ (Constitution Amendment Bill) ને પસાર કરવા માટે લોકસભા (Lok Sabha) અને રાજ્યસભા (Rajya Sabha) એમ બંને ગૃહોમાં અલગ-અલગ રીતે કુલ સભ્ય સંખ્યાના બહુમત અને મતદાન કરનારા સભ્યોના ઓછામાં ઓછા બે-તૃતીયાંશ (Two-Thirds Majority) સમર્થનની જરૂર પડે છે. આ પ્રકારના બિલને સંસદની સંયુક્ત બેઠક (Joint Sitting) દ્વારા પસાર કરી શકાતું નથી, તેથી સરકાર માટે બંને ગૃહોમાં પૂરતું સંખ્યાબળ એકત્ર કરવું અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
Parliament Special Session – અગાઉ એપ્રિલ મહિનામાં લોકસભામાં આ બિલ કેમ પસાર થઈ શક્યું ન હતું?
ઉલ્લેખનીય છે કે આ અગાઉ એપ્રિલ મહિનામાં પણ સરકાર દ્વારા આ દિશામાં પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ લોકસભામાં જરૂરી બે-તૃતીયાંશ સંખ્યાબળ (Lack of Numbers) ના અભાવે આ બિલ પસાર થઈ શક્યું ન હતું અને પડી ભાંગ્યું હતું. તે નિષ્ફળતામાંથી બોધપાઠ લઈને આ વખતે સત્તાધારી NDA ગઠબંધન પોતાના તમામ સહયોગી પક્ષો અને અન્ય દળો સાથે સંકલન સાધીને સંપૂર્ણ તૈયારી સાથે બિલ રજૂ કરવાની વ્યૂહરચના બનાવી રહ્યું છે.
Parliament Special Session – શિયાળુ સત્રની સંભવિત તારીખો અને વિપક્ષી દળોની રણનીતિ શું હોઈ શકે?
ભાજપના સૂત્રો મુજબ, ગત વર્ષે શિયાળુ સત્ર 1 ડિસેમ્બરે શરૂ થયું હતું, જ્યારે આ વર્ષે તે 30 નવેમ્બર અથવા 4 ડિસેમ્બરથી શરૂ થવાની શક્યતા છે. જો સરકાર શિયાળુ સત્ર પહેલા વિશેષ સત્ર બોલાવે છે, તો સીમાંકન (Delimitation) ના મુદ્દે દક્ષિણ ભારતના રાજ્યો અને વિપક્ષી દળો (Opposition Parties) તરફથી ઉગ્ર ચર્ચા અને વિરોધ જોવા મળી શકે છે, જેના કારણે આગામી દિવસોમાં દેશનું રાજકારણ વધુ ગરમાશે તે નિશ્ચિત છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
IRF Ban Extended ઇસ્લામિક રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (IRF) પરનો પ્રતિબંધ વધુ પાંચ વર્ષ માટે લંબાવાયો, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે જારી કર્યું સત્તાવાર જાહેરનામું
