News Continuous Bureau | Mumbai
SC Divorce Order ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court) એ વૈવાહિક વિવાદો (Matrimonial Disputes) અને વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો (NRIs) ના છૂટાછેડાને લઈને એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો (Verdict) આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જો કોઈ દંપતીએ ભારતીય રીતરિવાજ અને કાયદા મુજબ ભારતમાં લગ્ન કર્યા હોય, તો વિદેશી કોર્ટ (Foreign Court) દ્વારા આપવામાં આવેલા છૂટાછેડાના હુકમ (Divorce Decree) ને ભારતમાં સીધી રીતે માન્ય ગણવામાં આવશે નહીં. આ ચુકાદાથી વિદેશમાં સ્થાયી થયેલા હજારો ભારતીય પરિવારો અને ખાસ કરીને મહિલાઓના કાનૂની અધિકારો (Legal Rights) નું રક્ષણ થશે.
SC Divorce Order – સુપ્રીમ કોર્ટે વિદેશમાં લીધેલા છૂટાછેડા અંગે શું મહત્ત્વનું અવલોકન કર્યું?
એક વૈવાહિક વિવાદ (Matrimonial Dispute) ના કેસની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court) ની બેન્ચે (Bench) સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારતમાં હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 (Hindu Marriage Act, 1955) અથવા અન્ય ભારતીય વ્યક્તિગત કાયદા (Personal Laws) હેઠળ થયેલા લગ્નને માત્ર ભારતીય કાયદામાં દર્શાવેલા આધારો (Grounds) પર જ ભંગ કરી શકાય છે. અદાલતે અવલોકન કર્યું કે જો પતિ કે પત્નીમાંથી કોઈ એક વિદેશી નાગરિકતા (Foreign Citizenship) મેળવી લે અથવા વિદેશમાં સ્થાયી થઈ જાય, તો પણ તેઓ વિદેશી અદાલતના આવા કોઈ નિયમનો આશરો લઈને છૂટાછેડા ન લઈ શકે જે ભારતીય કાયદામાં માન્ય નથી. વિદેશી કોર્ટનો ચુકાદો ભારતમાં ત્યારે જ માન્ય રહેશે જો તે સિવિલ પ્રોસિજર કોડ (Civil Procedure Code – CPC) ની કલમ 13 (Section 13) ની શરતોને પૂર્ણ કરતો હોય.
SC Divorce Order – કયા સંજોગોમાં વિદેશી કોર્ટનો છૂટાછેડાનો હુકમ ભારતમાં અમાન્ય ગણાય છે?
કાનૂની નિષ્ણાતો (Legal Experts) અને સુપ્રીમ કોર્ટના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો અનુસાર, જો કોઈ એક પક્ષકાર (Spouse) બીજા પક્ષકારની સંમતિ (Consent) વગર અથવા તેને યોગ્ય નોટિસ (Legal Notice) આપ્યા વિના એકતરફી (Ex-parte) છૂટાછેડા મેળવી લે છે, તો તે ભારતમાં સંપૂર્ણપણે અમાન્ય ગણાય છે. આ ઉપરાંત, જો વિદેશી અદાલતે એવા આધાર પર છૂટાછેડા મંજૂર કર્યા હોય જે ભારતીય કાયદા હેઠળ માન્ય નથી (જેમ કે માત્ર અમુક સમય સુધી અલગ રહેવું – Irretrievable Breakdown of Marriage, જ્યાં બીજા પક્ષકારે વિરોધ નોંધાવ્યો હોય), તો ભારતીય અદાલતો (Indian Courts) તે હુકમને ફગાવી શકે છે. આ ચુકાદામાં કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતમાં લગ્ન નોંધાયેલા હોય ત્યારે મૂળ અધિકારક્ષેત્ર (Jurisdiction) ભારતીય અદાલતોનું જ રહે છે.
SC Divorce Order – NRI દંપતીઓ અને ખાસ કરીને મહિલાઓ પર આ ચુકાદાની શું અસર પડશે?
વર્તમાન સમયમાં વિદેશમાં સ્થાયી થયેલા બિન-નિવાસી ભારતીયો (Non-Resident Indians – NRIs) વચ્ચે છૂટાછેડાના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે, જેમાં ઘણીવાર પતિ વિદેશી કોર્ટમાંથી એકતરફી છૂટાછેડા લઈને ભારતમાં રહેતી પત્નીને ભરણપોષણ (Alimony / Maintenance) અને મિલકતના અધિકારો (Property Rights) થી વંચિત રાખવાનો પ્રયાસ કરતા હોય છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ કડક વલણથી આવી મહિલાઓને મોટી કાનૂની રાહત (Legal Relief) મળશે. હવે કોઈપણ વ્યક્તિ વિદેશી કોર્ટના આદેશના આધારે ભારતમાં બીજા લગ્ન (Second Marriage) કરી શકશે નહીં, અને જો તેમ કરશે તો તે ભારતીય દંડ સંહિતા / ભારતીય ન્યાય સંહિતા (Bharatiya Nyaya Sanhita) હેઠળ દ્વિપત્નીત્વ (Bigamy) નો ગુનો ગણાશે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Gold Silver Rate Crash સોનાચાંદીના ભાવમાં કડાકો! એક જ ઝાટકે ચાંદી ₹૨,૩૦૦ અને સોનું ₹૭૦૦ સસ્તું થયું; જાણો બજાર તૂટવા પાછળના કારણો
