News Continuous Bureau | Mumbai
Social Media Design Changes High Court Notice ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, એક્સ (ટ્વિટર) અને યુટ્યુબ જેવા લોકપ્રિય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સના યુઝર ઈન્ટરફેસ (UI) અને તેમની ઓપરેશનલ ડિઝાઇનમાં મોટા ફેરફારો કરવાની માંગ સાથે દાખલ થયેલી જનહિત યાચિકા (PIL) પર હાઈકોર્ટે અત્યંત મહત્વનો આદેશ આપ્યો છે. અદાલતે સોશિયલ મીડિયા એપ્સ દ્વારા યુઝર્સને સ્ક્રીન સાથે સતત બાંધી રાખવા માટે રચવામાં આવતી વ્યસનકારક ડિઝાઇન્સ (Addictive Patterns) સામે લાલબત્તી ધરીને કેન્દ્ર સરકારના ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રાલય (MeitY) તેમજ સંબંધિત પક્ષકારોને સત્તાવાર નોટિસ પાઠવી છે. અદાલતે સરકાર પાસે આ સંદર્ભે વર્તમાન આઈટી નિયમો અને નાગરિકોના માનસિક સ્વાસ્થ્યના રક્ષણ અંગે વિગતવાર જવાબ માંગ્યો છે.
Social Media Design Changes High Court Notice – અનંત સ્ક્રોલિંગ અને લૂપિંગ ફીચર્સ સામે અરજીમાં ગંભીર ચિંતા
હાઈકોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલી અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે અગ્રણી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ ડોપામાઇન-ડ્રિવન ફીચર્સ જેમ કે ‘ઈન્ફિનિટ સ્ક્રોલિંગ’ (Infinite Scrolling), સતત ચાલતી રીલ્સ-શોર્ટ્સ અને ‘પુલ-ટુ-રિફ્રેશ’ જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. આ પ્રકારની ડિઝાઇન માનસિક રીતે કેસિનોના સ્લોટ મશીન જેવું કામ કરે છે, જે ખાસ કરીને બાળકો, વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોમાં ડિજિટલ વ્યસન, ઊંઘનો અભાવ, ડિપ્રેશન અને અટેન્શન ડેફિસિટ જેવી ગંભીર માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ નોંતરે છે. અરજદારે આવા ફીચર્સ પર કાનૂની પ્રતિબંધ મૂકવા અથવા તેમાં સમયમર્યાદાના નિયંત્રણો દાખલ કરવા વિનંતી કરી છે.
Social Media Design Changes High Court Notice – હાઈકોર્ટનું કડક વલણ અને કેન્દ્ર સરકાર પાસે એક્શન પ્લાનની માંગ
આ મામલાની ગંભીરતાને ધ્યાને લેતાં મુખ્ય ન્યાયાધીશની આગેવાની હેઠળની ખંડપીઠે અવલોકન કર્યું હતું કે આજના ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સમય વિતાવવો સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે, પરંતુ જો કોઈ કંપની જાણીજોઈને યુઝર્સને બંધાણી બનાવવા એલ્ગોરિધમ ગોઠવતી હોય તો તે મૂળભૂત અધિકારો અને સ્વાસ્થ્ય સામે ખતરો છે. હાઈકોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સ્પષ્ટતા કરવા જણાવ્યું છે કે શું દેશમાં સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે ‘ડિજિટલ વેલબીઇંગ’ અને ‘ચાઇલ્ડ સેફ્ટી ઈન્ટરફેસ’ અંગે કોઈ ચોક્કસ માર્ગદર્શિકા અસ્તિત્વમાં છે કે કેમ, અને જો ન હોય તો સરકાર આવી કોઈ નવી નિયમનકારી નીતિ ઘડવા વિચારે છે કે નહીં.
Social Media Design Changes High Court Notice – વૈશ્વિક કાયદાઓની જેમ ભારતમાં પણ કડક નિયમનની શક્યતા
યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના ડિજિટલ સર્વિસીસ એક્ટ (DSA) અને અમેરિકાના કેટલાક રાજ્યોમાં સોશિયલ મીડિયાના એડિક્ટિવ અલ્ગોરિધમ્સ વિરુદ્ધ કડક કાયદાઓ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાં બાળકો માટે અનંત સ્ક્રોલિંગ અને રાત્રિ સમયના નોટિફિકેશન્સ પર નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું છે. ભારતમાં પણ આ પીઆઈએલ બાદ કેન્દ્ર સરકાર નવી ડિજિટલ ઇન્ડિયા ગાઇડલાઇન્સ હેઠળ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને તેમના ઈન્ટરફેસમાં ટાઈમ-આઉટ ફીચર, સ્ક્રીન-ટાઇમ લિમિટ અને બ્રેક રિમાઇન્ડર્સ ફરજિયાત બનાવવાનો આદેશ આપી શકે છે. અદાલતના આ નિર્દેશથી ટેક કંપનીઓની મનમાની સામે મોટો કાનૂની હસ્તક્ષેપ થવાના એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Rahul Gandhi PM Modi UPI Tax Demand રાહુલ ગાંધી આક્રમક સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર બોજ કેમ? યુપીઆઈ ટ્રાન્ઝેક્શન પરના ટેક્સ સામે કોંગ્રેસે મોરચો ખોલ્યો!
