News Continuous Bureau | Mumbai
Super El Nino India Monsoon 95 Percent Rainfall Impact સામાન્ય રીતે અલ નીનો (El Nino) ની સ્થિતિ ભારતમાં દુષ્કાળ કે ઓછા વરસાદ માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે. જોકે, સુપર અલ નીનો (Super El Nino) ની સક્રિયતા છતાં ભારતમાં સરેરાશના ૯૫% ટકા જેટલો સારો વરસાદ નોંધાયો છે. હવામાન વિજ્ઞાનીઓના મતે આ ઘટના પાછળ હિંદ મહાસાગર અને વાયુમંડળમાં સર્જાયેલા કેટલાક ખાસ હવામાનશાસ્ત્રીય પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે.
Super El Nino India Monsoon – પોઝિટિવ ઈન્ડિયન ઓશન ડાઈપોલ (IOD) ની નિર્ણાયક ભૂમિકા
અલ નીનોની નકારાત્મક અસરને અટકાવવામાં સૌથી મોટો ફાળો ‘પોઝિટિવ ઈન્ડિયન ઓશન ડાઈપોલ’ (Positive Indian Ocean Dipole – IOD) નો રહ્યો છે. જ્યારે હિંદ મહાસાગરનો પશ્ચિમ ભાગ પૂર્વ ભાગ કરતાં વધુ ગરમ થાય છે, ત્યારે આ સ્થિતિ સર્જાય છે. પોઝિટિવ આઈઓડી ભારતીય ઉપખંડ તરફ ભેજવાળા પવનોને ખેંચી લાવે છે, જેનાથી અલ નીનોના કારણે શુષ્ક બનતી હવામાન પ્રણાલીને મોટો ટેકો મળે છે અને દેશમાં સારો વરસાદ (Monsoon Rainfall) થાય છે.
Super El Nino India Monsoon – એમજેઓ (MJO) ફેક્ટર અને બંગાળની ખાડીમાં લો પ્રેશર સિસ્ટમ
આ ઉપરાંત, મેડન-જુલિયન ઓસિલેશન (Madden-Julian Oscillation – MJO) ની સાનુકૂળ હિલચાલને કારણે પણ ચોમાસાને વેગ મળ્યો હતો. એમજેઓ જ્યારે હિંદ મહાસાગર પરથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે વાદળોના નિર્માણ અને વરસાદ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બંગાળની ખાડી (Bay of Bengal) અને અરબી સમુદ્રમાં એક પછી એક લો પ્રેશર સિસ્ટમ (Low Pressure Systems) સર્જાઈ હતી, જેણે દેશના આંતરિક ભાગો સુધી ચોમાસાના વાદળો પહોંચાડ્યા હતા.
Super El Nino India Monsoon – યુરેશિયન સ્નો કવર અને વૈશ્વિક તાપમાનમાં ફેરફાર
હવામાનશાસ્ત્રીઓ (Meteorologists) ના જણાવ્યા મુજબ, શિયાળા અને વસંતઋતુ દરમિયાન યુરેશિયા (Eurasia) ક્ષેત્રમાં બરફનું ઓછું પ્રમાણ પણ ભારતીય ચોમાસા માટે ફાયદાકારક સાબિત થયું હતું. ઓછા સ્નો કવરને કારણે ભારતીય જમીનનો ભાગ વધુ ગરમ થયો હતો, જેનાથી મજબૂત લો-પ્રેશર ઝોન તૈયાર થયો હતો. આ તમામ સ્થાનિક અને ક્ષેત્રીય પરિબળોએ સુપર અલ નીનોની નકારાત્મક અસરને નિષ્ફળ બનાવીને ભારતભરમાં ૯૫% જેટલો સામાન્ય વરસાદ સુનિશ્ચિત કર્યો છે.
