News Continuous Bureau | Mumbai
Swachh Bharat Mission Deadline દેશના શહેરોને કચરામુક્ત બનાવવાના મહત્ત્વાકાંક્ષી અભિયાન ‘સ્વચ્છ ભારત મિશન શહેરી 2.0’ (Swachh Bharat Mission Urban 2.0) હેઠળ નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોવા છતાં સરકાર પોતાના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, દેશભરના વિવિધ શહેરોમાં હજુ પણ અંદાજે 1,200 જેટલા જૂના કચરાના પહાડ (Legacy Waste Dumpsites) યથાવત્ ઉભા છે. કચરાના નિકાલની ધીમી ગતિને કારણે કેન્દ્ર સરકારે હવે આ મિશનની સમયમર્યાદા (Deadline) લંબાવવાનો નિર્ણય લેવો પડ્યો છે, જે શહેરી વહીવટીતંત્રની કામગીરી સામે મોટા સવાલો ઉભા કરે છે.
Swachh Bharat Mission Deadline – દેશભરમાં કચરાના કેટલા પહાડ હજુ બાકી છે અને લક્ષ્યાંક કેમ ચૂકી જવાયો?
કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (Ministry of Housing and Urban Affairs – MoHUA) ના અહેવાલો મુજબ, સ્વચ્છ ભારત મિશનના બીજા તબક્કા હેઠળ દેશના તમામ શહેરોમાંથી જૂના કચરાના ઢગલા (Legacy Waste) સંપૂર્ણપણે સાફ કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું હતું. જોકે, નિર્ધારિત ડેડલાઈન વીતી ગયા બાદ પણ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં આશરે 1,200 જેટલી ડમ્પસાઇટ્સ (Dumpsites) પર કરોડો ટન કચરો જમા થયેલો પડ્યો છે. બાયો-માઇનિંગ (Bio-mining) અને બાયો-રેમેડિયેશન (Bio-remediation) જેવી વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓની ધીમી ગતિ, ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં વિલંબ અને સ્થાનિક સંસ્થાઓ પાસે પૂરતી તકનીકી સુવિધાઓના અભાવને કારણે આ લક્ષ્યાંક અધૂરો રહી ગયો છે.
Swachh Bharat Mission Deadline – કચરાના આ વિશાળ ઢગલાઓ પર્યાવરણ અને લોકોના સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલા જોખમી છે?
શહેરોની બહાર કે રહેણાંક વિસ્તારોની નજીક ઉભા થયેલા કચરાના આ 1,200 પહાડો પર્યાવરણ (Environment) અને જાહેર આરોગ્ય (Public Health) માટે ગંભીર ખતરો બની રહ્યા છે. આ ડમ્પસાઇટ્સમાંથી સતત મિથેન (Methane) જેવા ઝેરી વાયુઓ ઉત્સર્જિત થાય છે, જેના કારણે ઉનાળામાં વારંવાર આગ લાગવાની અને ઝેરી ધુમાડો (Toxic Smoke) ફેલાવવાની ઘટનાઓ બને છે. આ ઉપરાંત, વરસાદના દિવસોમાં કચરામાંથી નીકળતું દૂષિત પાણી એટલે કે ‘લીચેટ’ (Leachate) જમીનમાં ઉતરીને ભૂગર્ભજળ (Groundwater) ને પ્રદૂષિત કરે છે, જેનાથી આસપાસના વિસ્તારોમાં રહેતા નાગરિકોમાં શ્વાસ અને ચામડીના રોગોનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે.
Swachh Bharat Mission Deadline – સમયમર્યાદા લંબાવ્યા બાદ હવે સરકારની આગામી રણનીતિ શું છે?
નિર્ધારિત સમયમાં કામગીરી પૂર્ણ ન થતાં હવે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યો અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (Urban Local Bodies – ULBs) ને બાકી રહેલા કચરાના નિકાલ માટે વધારાનો સમય આપ્યો છે. નવી વ્યૂહરચના હેઠળ, મોટા શહેરોમાં કચરાના પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ્સ (Waste Processing Plants) ની ક્ષમતા વધારવા, ભીના અને સૂકા કચરાનું સ્ત્રોત પર જ વર્ગીકરણ (Source Segregation) ફરજિયાત બનાવવા અને ખાલી થયેલી જમીનનો હરિયાળા પટ્ટા (Green Belt) તરીકે પુનઃઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતો (Experts) ના મતે, જો નવી ડેડલાઈનમાં પણ કડક દેખરેખ રાખવામાં નહીં આવે, તો શહેરોને કચરામુક્ત બનાવવાનું સપનું અધૂરું રહી શકે છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Cleanest City in India 2026 તૂટ્યો ઈન્દોરનો 8 વર્ષનો રેકોર્ડ, આ શહેર બન્યું ભારતનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર, જાણો ગુજરાતનું સુરત કયા નંબરે રહ્યું
