News Continuous Bureau | Mumbai
Waste Plastic Management ભારતના ઝડપથી વિકસતા મહાનગરો અને નાના શહેરોમાં પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ સામે લડવા માટે એક નવતર ક્રાંતિનો પ્રારંભ થયો છે. એક સમયે પર્યાવરણ માટે ગંભીર જોખમ અને લેન્ડફિલ સાઇટ્સ પર ખડકાતો કચરો ગણાતા પ્લાસ્ટિકને હવે ઉપયોગી સંસાધનોમાં ફેરવવામાં આવી રહ્યું છે. ‘વેસ્ટટુવેલ્થ’ (WastetoWealth) ના સિદ્ધાંતને અપનાવીને દેશના અગ્રણી શહેરો કચરા વ્યવસ્થાપન (Solid Waste Management) ને નવી દિશા આપી રહ્યાં છે, જ્યાં સિંગલયુઝ પ્લાસ્ટિક સહિતના જોખમી કચરાનું મૂલ્યવર્ધન કરીને રસ્તાઓનું નિર્માણ, પેવર બ્લોક્સ અને ઊર્જા ઉત્પાદન જેવી ઉપયોગી કામગીરીમાં રૂપાંતર કરવામાં આવી રહ્યું છે.
Waste Plastic Management – સ્ત્રોત પર જ કચરાનું વર્ગીકરણ અને આધુનિક મટિરિયલ રિકવરી ફેસિલિટીઝ
ભારતીય શહેરોમાં આવેલા પરિવર્તનનો મુખ્ય આધાર સ્ત્રોત પર જ કચરાનું વર્ગીકરણ (Source Segregation) છે. ઘરો અને વ્યાપારી સંસ્થાનોમાંથી ભીનો અને સૂકો કચરો અલગ એકત્રિત કરવામાં આવે છે. શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (Urban Local Bodies) દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી અત્યાધુનિક ‘મટિરિયલ રિકવરી ફેસિલિટીઝ’ (MRF Units) માં પ્લાસ્ટિકને તેની ગુણવત્તા, ઘનતા અને પોલિમર પ્રકારના આધારે કન્વેયર બેલ્ટ્સ અને ઓપ્ટિકલ સેન્સર્સ વડે અલગ કરવામાં આવે છે. આ વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાના કારણે પ્લાસ્ટિક સીધું નદી-નાળા કે ડમ્પિંગ ગ્રાઉન્ડમાં જવાને બદલે સીધું રિસાયકલિંગ ઉદ્યોગમાં પહોંચી રહ્યું છે.
Waste Plastic Management – પ્લાસ્ટિક વેસ્ટમાંથી હાઇવે નિર્માણ અને ટકાઉ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ
પર્યાવરણ અનુકૂળ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવા માટે હવે રિસાયકલ કરેલા પ્લાસ્ટિક કચરાનો ઉપયોગ રોડ કન્સ્ટ્રક્શનમાં મોટા પાયે થઈ રહ્યો છે. સેન્ટ્રલ રોડ રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ (CRRI) ની ગાઈડલાઈન્સ મુજબ બિટ્યુમેન (ડામર) સાથે પીગાળેલું પ્લાસ્ટિક મિશ્રિત કરીને રસ્તા બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ પ્રકારના ‘પ્લાસ્ટિક રોડ્સ’ (Plastic Waste Roads) માત્ર પરંપરાગત રસ્તાઓ કરતાં વધુ મજબૂત અને ટકાઉ નથી હોતા, પરંતુ તે ચોમાસામાં વરસાદી પાણીના કારણે થતા ખાડાઓ સામે પણ ઉત્તમ પ્રતિકારક ક્ષમતા આપે છે. આ ઉપરાંત, શહેરી ઉદ્યાનો અને ફૂટપાથ માટે રિસાયકલ પ્લાસ્ટિકમાંથી ટકાઉ પેવર બ્લોક્સ, બેન્ચ અને ફેન્સિંગ પણ બનાવવામાં આવી રહી છે.
Waste Plastic Management – સર્ક્યુલર ઇકોનોમી મોડલથી ગ્રીન જોબ્સ અને કચરા વીણનારાઓનું સશક્તિકરણ
શહેરોમાં શરૂ થયેલી આ પહેલ માત્ર પ્રદૂષણ ઘટાડવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે દેશમાં સર્ક્યુલર ઇકોનોમી (Circular Economy) નો મજબૂત પાયો નાખી રહી છે. સ્થાનિક કક્ષાએ અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા કચરા વીણનારા (Waste Pickers) ને ઔપચારિક પ્રક્રિયામાં જોડીને યોગ્ય ઓળખપત્રો, આરોગ્ય વીમો અને નિયમિત આવકની સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ (Swachh Survekshan) ના પ્રોત્સાહનોને કારણે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો વચ્ચે ઝીરો-વેસ્ટ સિટી બનવાની તંદુરસ્ત સ્પર્ધા શરૂ થઈ છે, જેનાથી ભવિષ્યની પેઢી માટે સ્વચ્છ અને પ્રદૂષણમુક્ત ભારતીય શહેરોનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
AIIA And 132 Eco Task Force Partner અરવલ્લી પર્વતમાળામાં અશ્વગંધાનું વાવેતર અને સંશોધન AIIA અને ૧૩૨ ઈકો ટાસ્ક ફોર્સ વચ્ચે ઐતિહાસિક ભાગીદારી!
