News Continuous Bureau | Mumbai
Hormuz Transit Toll Plan હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz), જ્યાંથી દુનિયાના ૨૦ ટકા ક્રૂડ ઓઈલનો પુરવઠો પસાર થાય છે, ત્યાં ઈરાન હવે નવું ટ્રાન્ઝિટ અને ટોલ સિસ્ટમ (Toll System) લાગુ કરવા માંગે છે. ઈરાનના આ પ્લાનનો સૌથી મોટો આર્થિક ફાયદો ઓમાનને મળવાની શક્યતા છે, જે વૈશ્વિક વેપારના નકશાને બદલી શકે છે.
Hormuz Transit Toll Plan – ઈરાનનો નવો પ્લાન અને રણનીતિ
ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માટે સિંગાપોર-મલક્કા મોડલ (Malacca Model) જેવું નવું ટ્રાન્ઝિટ મોડલ લાગુ કરવા માંગે છે. ઈરાનનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર જહાજોની અવરજવરને નિયંત્રિત કરવાનો નથી, પરંતુ તેના બદલામાં ‘મેરીટાઈમ સર્વિસ ફી’ (Maritime Service Fee) ઉઘરાવીને મોટું રાજસ્વ મેળવવાનો પણ છે. ઈરાન દલીલ કરે છે કે આ વ્યવસ્થાથી જહાજોની સુરક્ષા અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ વધુ સારું બનશે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કોઈપણ દેશ દ્વારા આવા વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગ પર ટોલ ઉઘરાવવો એ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ કાયદા (International Maritime Law) વિરુદ્ધ માનવામાં આવે છે.
Hormuz Transit Toll Plan – શું ઓમાન માટે આ સાબિત થશે ‘લોટરી’?
ઈરાનના આ પ્લાનનું સફળ અમલીકરણ ઓમાનના સહયોગ વગર અશક્ય છે. હાલમાં હોર્મુઝમાં વધતા તણાવને કારણે શિપિંગ કંપનીઓ વૈકલ્પિક રૂપે ઓમાનના દરિયાઈ માર્ગો તરફ વળી રહી છે. જો હોર્મુઝમાં ટ્રાન્ઝિટ ટેક્સ લાગુ થાય અથવા અવરોધો વધે, તો ઓમાનના બંદરો જેમ કે પોર્ટ ઓફ ડુક્મ (Port of Duqm) અને સોહાર (Sohar) વૈશ્વિક વેપારના મુખ્ય કેન્દ્રો બની શકે છે. ઓમાન તેના ‘ઓમાન વિઝન ૨૦૪૦’ (Oman Vision 2040) હેઠળ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવી રહ્યું છે, જે તેને પશ્ચિમ એશિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ લોજિસ્ટિક્સ હબ (Logistics Hub) તરીકે સ્થાપિત કરી શકે છે.
Hormuz Transit Toll Plan – વૈશ્વિક તેલ બજાર અને ભારત પર અસર
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર લાગુ થનાર કોઈપણ નવું શુલ્ક કે પ્રતિબંધ સીધી અસર તેલની કિંમતો (Oil Prices) પર કરશે. ભારત તેની મોટી ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે, તેથી કોઈપણ અસ્થિરતા ભારતના ઉર્જા આયાત ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર જેવા જીસીસી (GCC) દેશો માટે પણ આ એક મોટું સંકટ સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે ભલે જહાજો ઓમાનનો રસ્તો પસંદ કરે, પરંતુ હોર્મુઝની રણનીતિક જરૂરિયાત અને તેનું વૈશ્વિક મહત્વ કાયમ રહેશે, કારણ કે પૂરક પાઈપલાઈન નેટવર્ક પણ તેને સંપૂર્ણપણે બદલી શકતું નથી.
👉 આ સમાચાર વાચો:
MTNL Cable Care મુંબઈના બોરીવલીમાં MTNL ના કિંમતી કોપર કેબલ ચોરતી ગેંગનો પર્દાફાશ, ૪ આરોપીઓની ધરપકડ
