News Continuous Bureau | Mumbai
India UNSC Veto Power Reform Debate અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump), રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન (Vladimir Putin) અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ (Xi Jinping) વચ્ચે ૧૯ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ ચીનના શેનઝેન (Shenzhen) ખાતે યોજાયેલી ઐતિહાસિક ત્રિપક્ષીય બેઠક (Trilateral Summit) બાદ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations UN) માં સુધારા અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ત્રણેય મહાશક્તિઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રને વધુ અસરકારક બનાવવા સુધારાની દિશામાં આગળ વધવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે, જેના પગલે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UN Security Council UNSC) માં ભારતની કાયમી સદસ્યતા અને વીટો પાવર (Veto Power) ને લઈને ફરી અટકળો તેજ બની છે.
India UNSC Veto Power Reform Debate – શેનઝેન ઘોષણાપત્રમાં UN સુધારાની વાત, પરંતુ સમયમર્યાદા કે રૂપરેખા અસ્પષ્ટ
શેનઝેન બેઠક બાદ જારી કરાયેલા સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર (Joint Declaration) માં અમેરિકા, રશિયા અને ચીનના નેતાઓએ વર્તમાન વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારા (UN Reforms) ને આગળ ધપાવવાની વાત કરી છે, સાથોસાથ ઊર્જા પુરવઠો વધારવા અને પરમાણુ જોખમો ઘટાડવા અંગે પણ સંમતિ દર્શાવી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ ત્રણેય દેશો સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્યો (P5) છે અને તેમની પાસે વીટો સત્તા રહેલી છે, પરંતુ ઘોષણાપત્રમાં સુધારાના પ્રકાર, કોઈ ચોક્કસ સમયમર્યાદા (Timeline) કે વીટો વ્યવસ્થા અંગે કોઈ વિગતવાર ખાકો રજૂ કરવામાં આવ્યો નથી.
India UNSC Veto Power Reform Debate – કાયમી બેઠક વિના વીટો સત્તા શક્ય નહીં, ચાર્ટર સુધારાની જટિલ પ્રક્રિયા
રાજદ્વારી અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના નિષ્ણાતોના મતે, વીટો પાવર કોઈ અલગ સત્તા નથી, પરંતુ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્યપદ (Permanent Membership) સાથે જોડાયેલી વ્યવસ્થા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટર (UN Charter) માં કોઈ પણ સુધારો કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UN General Assembly) ના બે-તૃતીયાંશ બહુમતી ઉપરાંત સુરક્ષા પરિષદના તમામ પાંચ કાયમી સભ્યો—અમેરિકા, રશિયા, ચીન, બ્રિટન અને ફ્રાન્સ—ની મંજૂરી અનિવાર્ય છે. આ ઉપરાંત, નવા કાયમી સભ્યોને વીટો આપવા કે ન આપવા મુદ્દે વૈશ્વિક મંચો પર લાંબા સમયથી મતભેદો અને ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે.
India UNSC Veto Power Reform Debate – સમાન અધિકાર અને વ્યાપક UNSC સુધારા પર ભારતનો સ્પષ્ટ મત
ભારત લાંબા સમયથી વૈશ્વિક વાસ્તવિકતા મુજબ સુરક્ષા પરિષદમાં વ્યાપક સુધારા, ગ્લોબલ સાઉથ (Global South) અને આફ્રિકાના પ્રતિનિધિત્વ તેમજ કાયમી સદસ્યતાની માંગ કરી રહ્યું છે. ભારતે સ્પષ્ટ વલણ અપનાવ્યું છે કે જ્યાં સુધી વીટો વ્યવસ્થા યથાવત રહે, ત્યાં સુધી નવા કાયમી સભ્યોને પણ સમાન અધિકાર મળવા જોઈએ અને ‘બીજા વર્ગના કાયમી સભ્ય’ જેવી સ્થિતિ સ્વીકાર્ય નથી. આમ, ત્રણેય મહાશક્તિઓના સુધારાના નિવેદનથી સકારાત્મક સંકેત જરૂર મળ્યા છે, પરંતુ ભારતને વીટો પાવર મળવાની પ્રક્રિયા હજુ લાંબી અને બહુપક્ષીય સંમતિ પર આધારિત છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Cyclone Akvan Landfall Odisha Andhra ચક્રવાત ‘અકવાન’ નું લેન્ડફોલ શરૂ ઓડિશાઆંધ્ર કિનારે હાઈ એલર્ટ, ફ્લાઈટ્સ પર અસર અને કોણાર્ક મંદિર બંધ કરાયું
