News Continuous Bureau | Mumbai
Rawan Dahan ભારતમાં વિજયાદશમીના પાવન અવસર પર અધર્મ પર ધર્મના વિજયના ભાગરૂપે ઠેરઠેર રાવણ દહન કરવાની પ્રાચીન પરંપરા છે, પરંતુ રાવણની પોતાની ભૂમિ ગણાતા પડોશી દેશ શ્રીલંકામાં આ તહેવાર સાવ અલગ રીતે ઉજવવામાં આવે છે; શ્રીલંકામાં રાવણ દહનની બિલકુલ પ્રથા નથી, કારણ કે ત્યાંના બહુસંખ્યક અને લઘુમતી બંને સમુદાયો રાવણને એક ખલનાયકના બદલે વિદ્વાન અને ઐતિહાસિક સમ્રાટ તરીકે આદર આપે છે.
Rawan Dahan – શ્રીલંકામાં કેમ નથી કરવામાં આવતું રાવણ દહન?
શ્રીલંકાની આશરે ૭૦ ટકા જેટલી વસતિ બૌદ્ધ ધર્મ પાળે છે અને આશરે ૧૨ થી ૧૩ ટકા વસતિ હિન્દુ તમિલ સમુદાયની છે. અહીંના સ્થાનિક સિંહલી સમુદાયમાં રાજા રાવણને પ્રાચીન લંકાના અત્યંત પરાક્રમી, વિદ્વાન અને ન્યાયપ્રિય સમ્રાટ (Emperor) તરીકે જોવામાં આવે છે. સ્થાનિક ઇતિહાસ અને માન્યતાઓ અનુસાર, રાવણ આયુર્વેદ, સંગીત, જ્યોતિષ અને વિમાન વિદ્યાનો ઊંડો જાણકાર હતો. આથી, પોતાના દેશના જ એક પ્રતિષ્ઠિત પૂર્વજ અને વિદ્વાન રાજાના પૂતળાનું દહન (Effigy Burning) કરવું ત્યાંની સંસ્કૃતિ અને સામાજિક માન્યતાઓની વિરુદ્ધ ગણાય છે.
Rawan Dahan – શ્રીલંકાના હિન્દુઓ દ્વારા નવરાત્રિ અને વિજયાદશમીની ઉજવણી
શ્રીલંકામાં વસતા હિન્દુ ધર્મના લોકો આ સમયગાળાને ‘દશેરા’ કહેવાને બદલે મુખ્યત્વે ‘વિજયાદશમી’ અને ‘નવરાત્રિ’ (Navratri Festival) તરીકે મનાવે છે. દક્ષિણ ભારતની પરંપરા મુજબ ઘરો અને મંદિરોમાં દેવી-દેવતાઓની માટીની મૂર્તિઓ સજાવીને ‘કોલુ’ (Golu Exhibition) ગોઠવવામાં આવે છે. વિજયાદશમીના દિવસે બાળકોને પ્રથમ અક્ષરજ્ઞાન કે નૃત્ય-સંગીત શીખવવા માટે ‘વિદ્યારંભમ’ (Vidyarambham) વિધિ કરવામાં આવે છે. પ્રખ્યાત મુન્નેશ્વરમ અને કોનેશ્વરમ જેવા શિવ મંદિરો તેમજ અમ્મન મંદિરોમાં વિશેષ પૂજા-અર્ચના અને યજ્ઞો યોજાય છે, પરંતુ ક્યાંય પણ અગ્નિ પ્રગટાવીને રાવણના પૂતળા બાળવામાં આવતા નથી.
Rawan Dahan – રામાયણ કાળ સાથે જોડાયેલા ઐતિહાસિક સ્થળોનું મહત્વ
શ્રીલંકામાં રામાયણ સમયગાળાના અનેક પવિત્ર સ્મારકો અને સ્થળો મોજૂદ છે, જેમાં સીતા એલિઆ (અશોક વાટિકા), રાવણ એલા (રાવણ વોટરફોલ) અને તેની પ્રાકૃતિક ગુફાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ પૌરાણિક સ્થળો પર વિશ્વભરમાંથી આવતા શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ દર્શનાર્થે પહોંચે છે અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ શાંતિપૂર્ણ પ્રાર્થના કરે છે. આમ, ભારતમાં જ્યાં દશેરાના દિવસે રાવણ દહન દ્વારા આસુરી શક્તિઓ પર દૈવી શક્તિના વિજયની ઉજવણી થાય છે, ત્યારે રાવણની લંકામાં આ દિવસ માત્ર આધ્યાત્મિક આરાધના, જ્ઞાન અને સંસ્કૃતિના સન્માન સાથે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિતાવાય છે.
