News Continuous Bureau | Mumbai
US Denmark Greenland Deal આર્કટિક ક્ષેત્ર (Arctic Region) ના ભૌગોલિક અને રાજકીય સમીકરણોમાં એક મોટો ફેરફાર લાવતાં અમેરિકા અને ડેનમાર્ક વચ્ચે ગ્રીનલેન્ડ (Greenland) ને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક સમજૂતી (Strategic Deal) થઈ છે. વિશ્વના સૌથી મોટા સ્વાયત્ત ટાપુ ગ્રીનલેન્ડ પર પોતાના સૈન્ય પ્રભાવ અને ખનિજ સંપત્તિ સુધી પહોંચ મજબૂત કરવા માટે વોશિંગ્ટને કોપનહેગન સાથે હાથ મિલાવ્યા છે. આ કરાર સીધો જ રશિયાના ઉત્તરીય સૈન્ય વર્ચસ્વ અને ચીનની ‘પોલર સિલ્ક રોડ’ (Polar Silk Road) ની મહત્વાકાંક્ષાઓને મોટો આંચકો આપે છે. પરિણામે, વૈશ્વિક મહાસત્તાઓ વચ્ચે આર્કટિક ક્ષેત્રમાં આધિપત્ય જમાવવાની સ્પર્ધા હવે ચરમસીમાએ પહોંચી ગઈ છે.
US Denmark Greenland Deal – ગ્રીનલેન્ડનું વ્યૂહાત્મક સ્થાન અને સૈન્ય મહત્વ
ગ્રીનલેન્ડ ઉત્તર અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે એટલાન્ટિક અને આર્કટિક મહાસાગરના કેન્દ્રમાં સ્થિત એક અત્યંત સંવેદનશીલ ભૌગોલિક સ્થળ છે. શીત યુદ્ધ (Cold War) ના સમયથી અહીં અમેરિકાનું પિટુફિક સ્પેસ બેઝ (અગાઉ થુલે એર બેઝ) કાર્યરત છે, જે બેલેસ્ટિક મિસાઈલ અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ (Early Warning Radar) માટે કરોડરજ્જુ સમાન છે. નવા કરાર હેઠળ અમેરિકા ગ્રીનલેન્ડમાં પોતાના રડાર નેટવર્ક, એરફિલ્ડ્સ અને સબમરીન ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ્સનું વ્યાપક આધુનિકીકરણ કરશે. આ પગલાથી આર્કટિક સર્કલ પર રશિયન નેવી અને પરમાણુ સબમરીન સ્ક્વોડ્રનની મુક્ત હિલચાલ પર સીધો અમેરિકી પહેરો ગોઠવાઈ જશે.
US Denmark Greenland Deal – રેર અર્થ મિનરલ્સ પર ચીનના એકાધિકારને સીધો પડકાર
સૈન્ય વ્યૂહરચના ઉપરાંત આ ડીલનું સૌથી મોટું આર્થિક પાસું કુદરતી સંસાધનો છે. ગ્રીનલેન્ડના બરફના પડ નીચે વિશ્વનો સૌથી મોટો વણવપરાયેલો દુર્લભ પૃથ્વી ખનિજો (Rare Earth Elements) નો ભંડાર છુપાયેલો છે, જેમાં નિયોડિમિયમ, ડિસ્પ્રોસિયમ તેમજ યુરેનિયમ અને લિથિયમ જેવા કિંમતી તત્વો સામેલ છે. હાલ વિશ્વભરમાં ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ (EVs), સ્માર્ટફોન અને ફાઇટર જેટ્સમાં વપરાતા રેર અર્થ સપ્લાય પર ચીનનો ૭૦ ટકાથી વધુ અંકુશ છે. ચીની કંપનીઓ લાંબા સમયથી ગ્રીનલેન્ડની ખાણોમાં રોકાણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. હવે અમેરિકા-ડેનમાર્ક ગઠબંધનથી ચીનનું આ ભંડોળમાંથી પત્તું કપાઈ ગયું છે અને પશ્ચિમી દેશો માટે વૈકલ્પિક સપ્લાય ચેઈનનો માર્ગ મોકળો થયો છે.
US Denmark Greenland Deal – રશિયા અને ચીન સામે સંયુક્ત નાટો મોરચો
આર્કટિકનો બરફ પીગળવાને કારણે ખુલી રહેલા નવા ઉત્તરીય સમુદ્રી માર્ગો (Northern Sea Routes) ભવિષ્યના વૈશ્વિક વેપાર માટે શોર્ટકટ સાબિત થઈ રહ્યા છે. રશિયા આ માર્ગો પર પોતાની સંપૂર્ણ મોનોપોલી જમાવવા માંગતું હતું અને ચીન પોતાને ‘નિયર-આર્કટિક સ્ટેટ’ જાહેર કરીને ધ્રુવીય ક્ષેત્રમાં પગપેસારો વધારી રહ્યું હતું. જોકે, ડેનમાર્ક સાથે મળીને અમેરિકાએ નાટો (NATO) ની ઉત્તરીય સરહદોને અત્યંત અભેદ્ય બનાવી દીધી છે. અમેરિકાના આ આક્રમક કૂટનીતિક પગલાને કારણે મોસ્કો અને બેઇજિંગ બંને રાજધાનીઓમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સ્તરે ભારે અજંપો અને રાજદ્વારી ચિંતા સર્જાઈ છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Lalbaugcha Raja Devotee Death દર્શનની આસ અધૂરી રહી ગઈ… લાલબાગચા રાજાના મંડપ બહાર શ્રદ્ધાળુ અચાનક ઢળી પડ્યા, હાર્ટ એટેકથી નિધન; ભક્તોમાં અરેરાટી
