News Continuous Bureau | Mumbai
US Iran War અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચેના તાબડતોબ (Rapid) હુમલાઓએ પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતા સર્જી છે. કુવૈત અને બહરીન સુધી પહોંચેલી આ જંગની જ્વાળાઓ પાછળ માત્ર સૈન્ય સંઘર્ષ જ નહીં, પરંતુ ‘કોર્સિવ ડિપ્લોમસી’ (Coercive Diplomacy) અને ‘બ્રિંકમેનશિપ’ (Brinkmanship) જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિની રમત પણ કામ કરી રહી છે.
US Iran War – શક્તિ પ્રદર્શન અને રાજદ્વારી દબાણની વ્યૂહરચના
આ સંઘર્ષ પાછળનું મુખ્ય કારણ બંને દેશોની ઈચ્છા છે કે તેઓ વાતચીતના ટેબલ પર નબળા ન દેખાય. અમેરિકા ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને રોકવા માંગે છે, જ્યારે ઈરાન તેના સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાની જીદ પર અડગ છે. આ પ્રક્રિયામાં બંને પક્ષો સૈન્ય કાર્યવાહી અને આકરા નિવેદનોનો ઉપયોગ એક ‘ટૂલ’ તરીકે કરી રહ્યા છે જેથી કરીને વિરોધી પક્ષ પર દબાણ વધારી શકાય. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ તણાવ વાસ્તવમાં પોતાની શરતો પર વાતચીત કરવા માટેની એક બ્લફિંગ (Bluffing) રણનીતિ હોઈ શકે છે.
US Iran War – હોર્મુઝ અને યુરેનિયમનો વ્યૂહાત્મક વિવાદ
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) પરનું નિયંત્રણ આ સંઘર્ષનું બીજું મહત્વનું કારણ છે. વિશ્વના મોટાભાગના તેલના જહાજો અહીંથી પસાર થાય છે, જે ઈરાન માટે એક વ્યૂહાત્મક ‘ચોક પોઈન્ટ’ છે. બીજી તરફ, અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ નથી ઈચ્છતા કે આ મહત્વપૂર્ણ માર્ગ પર ઈરાનનો એકહથ્થુ પ્રભાવ રહે. આ સાથે જ, યુરેનિયમ સંવર્ધન (Uranium Enrichment) કાર્યક્રમને લઈને બંને દેશો વચ્ચેના વર્ષો જૂના મતભેદો પણ આ આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કરી રહ્યા છે, જે આ પ્રદેશને મોટા યુદ્ધના જોખમ તરફ ધકેલી રહ્યા છે.
US Iran War – ઘરેલુ રાજકારણ અને આર્થિક સમીકરણો
ઘણા વિશ્લેષકો આ યુદ્ધને માત્ર સુરક્ષા સાથે જ નહીં, પરંતુ ઘરેલુ રાજકારણ સાથે પણ જોડીને જુએ છે. અમેરિકામાં ચૂંટણીના માહોલ દરમિયાન રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર કડક વલણ અપનાવવું એ નેતૃત્વની મજબૂત છબી બનાવવા માટેનું એક સાધન છે. બીજી તરફ, ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા તેલ નિકાસ પર નિર્ભર છે, તેથી ઊંચા તેલના ભાવ તેમને આર્થિક રીતે મદદરૂપ થાય છે. ઇઝરાયેલનું અમેરિકાની નીતિ પરનું દબાણ પણ આ સમગ્ર સમીકરણમાં એક મહત્વનો ભાગ ભજવે છે, જે સ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવે છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
India Newzeland Deal ઈરાન સાથેના તણાવ વચ્ચે અમેરિકા વ્યસ્ત, પણ આ દેશે ભારતને આપી મોટી આર્થિક ભેટ
