News Continuous Bureau | Mumbai
Veer Savarkar Mukti Shatabdi : ભારત ( India ) ની આઝાદીની ચળવળમાં સશસ્ત્ર ક્રાંતિકારીઓનું યોગદાન અત્યંત મૂલ્યવાન છે. લાખો ક્રાંતિકારીઓના બલિદાનથી ભારતને આઝાદી મળી. આ સશસ્ત્ર ક્રાંતિકારીઓના નેતા સ્વતંત્રતા સેનાની સાવરકર ( Veer Savarkar ) પણ હતા. 1921માં આંદામાનમાંથી મુક્ત થયા બાદ સાવરકરને રત્નાગીરી અને પછી યરવડા જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. નાગરિકોના વધતા દબાણને કારણે, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની સાવરકરને 6 જાન્યુઆરી, 1924ના રોજ જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા. સાવરકરને 8 જાન્યુઆરી, 1924ના રોજ યરવડા જેલમાંથી બોમ્બે (હવે મુંબઈ) લાવવામાં આવ્યા અને પછી રત્નાગીરી લઈ જવામાં આવ્યા.
સ્વતંત્રતા સેનાની વિનાયક દામોદર સાવરકરને 1911માં માત્ર 27 વર્ષની ઉંમરે બે આજીવન કેદની સજા ભોગવવા માટે કાલાપાની અંધારકોટડીમાં કેદ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આ કાલાપાની સજા તેમની દેશભક્તિની આ અમર અગ્નિને બુજાવી શકી ન હતી. જેલના સળિયા તેમની આઝાદીની લડતને રોકી શક્યા નહીં. ‘મેરા આજીવન કારાવાસ’માં તેમની યાતનાઓની વેદના, સંઘર્ષ અને જીતની કહાની લખવામાં આવી છે.
બદલાયેલા રાજકીય યુગમાં તીવ્ર જાહેર દબાણને કારણે, સાવરકરને 1921 માં આંદામાનથી રત્નાગીરી અને યરવડા જેલમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા અને છેવટે 6 જાન્યુઆરી 1924 ના રોજ, તેમને અમુક શરતો અને કેટલાક પ્રતિબંધો સાથે જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાને 2024માં 100 વર્ષ પૂર્ણ થવા જઈ રહ્યા છે. આજીવન કારાવાસમાંથી આઝાદીની આ શતાબ્દીનું મહત્વ તેમની જન્મશતાબ્દી કરતાં ઓછું નથી કારણ કે ત્યારે વીર સાવરકરનો પુનર્જન્મ થયો હતો. અહીંથી સાવરકર દેશની આઝાદી માટે નવા શસ્ત્રો અને નવી વ્યૂહરચનાથી સજ્જ નવા અવતારમાં દેખાયા.
મુક્તિ પહેલાંની ઘટનાઓ
1923માં એક દિવસ મુંબઈ ( Mumbai ) પ્રાંતના ગવર્નર આવ્યા અને સાવરકરને યરવડા જેલમાં મળ્યા. વાસ્તવમાં, આ પહેલા પણ આંદામાનના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાવરકરને તેમની મુક્તિ વિશે ચર્ચા કરવા માટે ઘણી વખત જેલ ( Jail ) માં આવ્યા હતા, છતાં તેમને કેમ મુક્ત કરવામાં ન આવ્યા? જ્યારે સાવરકર અમુક સમય માટે રાજકારણમાં ભાગ ન લેવા જેવી કેટલીક શરતો સ્વીકારવા હંમેશા તૈયાર હતા.
આ શરતો પર ટિપ્પણી કરતા, સાવરકર તેમની બુક માં લખે છે “…અમે અમુક સમયગાળા માટે પ્રત્યક્ષ રાજકારણ – વર્તમાન રાજકારણ ( Politics ) માં ભાગ લઈશું નહીં. જેલમાં રહીને પણ વ્યક્તિ રાજકારણમાં પ્રત્યક્ષ રીતે ભાગ લઈ શકતો નથી, પરંતુ રાજકારણની બહાર, વ્યક્તિ શિક્ષણ, ધર્મ, સાહિત્ય વગેરે ક્ષેત્રોમાં વિવિધ સમયગાળા માટે રાષ્ટ્રની સેવા કરી શકે છે. યુદ્ધમાં પકડાયેલા સેનાપતિને પેરોલ પર છોડવામાં આવે છે જો તે તેને ‘ધારિણા મે શાસ્ત્ર કડંસમી યા નિજાકરી’ (હું યુદ્ધમાં શસ્ત્રો નહીં ઉપાડીશ), યદુકુલ વીરની જેમ, જ્યાં સુધી યુદ્ધ ચાલુ છે ત્યાં સુધી તેને પેરોલ પર છોડવામાં આવે છે. . છે. તે યદુકુલ બહાદુર રાજકીય સેનાની, સીધું શસ્ત્ર લેવા માટે મજબૂર હોવા છતાં, ઓછામાં ઓછું તેનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રના હિતમાં કરી શક્યો, તેથી તેમણે આવી શરતો સ્વીકારવામાં કોઈ અપમાન ન માન્યું, બલ્કે તેમણે તે કરવાનું તાત્કાલિક કર્તવ્ય માન્યું. તેથી આ રીતે વિચારીને, જ્યારે આંદામાનમાં સેંકડો ક્રાંતિકારીઓને માફી દ્વારા મુક્ત કરવાનો સમય આવ્યો, ત્યારે તેમને ઉપરોક્ત શરતો પર લેખિત સંમતિ આપવાની સલાહ આપવામાં આવી અને તે જ શરતો પર સહી કરીને સેંકડો કેદીઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Wrinkles remedies : વધતી ઉંમર સાથે ચહેરા પર દેખાવા લાગી છે કરચલીઓ, તો અજમાવો આ ઉપાય..
અંગ્રેજ સરકાર ( British govt ) સમક્ષ સાવરકરની સ્થિતિ
તો પછી વિલંબનું કારણ શું હતું? અંગ્રેજ સરકારે સાવરકર પર શરતો લાદી હતી. આ વાત બધા જાણે છે, પરંતુ સાવરકરે સરકાર સમક્ષ એક મહત્વની શરત પણ મૂકી હતી, જેના પર મોટાભાગના ઇતિહાસકારોએ ધ્યાન આપ્યું ન હતું. તેમના પોતાના શબ્દોમાં: “રાજકારણમાં ભાગ ન લેવાની શરત અંગે કોઈ ખાસ મુશ્કેલી ન હતી. આ શરતે અમે પહેલા નિર્દોષ છૂટ્યા ન હતા. તેનું કારણ એ હતું કે આ શરતની સાથે ભૂતકાળમાં આપણી ક્રાંતિકારી ચળવળો કેવી રીતે થઈ, તેમાં કોણ કોણ સામેલ હતું, કેટલી તૈયારી કરવામાં આવી હતી વગેરેની માહિતી આપવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ‘સંબંધિત એક પણ શબ્દ નથી. ભૂતકાળને પૂછવું જોઈએ, અથવા વ્યક્ત થવું જોઈએ નહીં. ભૂતકાળની ઘટનાઓ, એકવાર સીલ કરવામાં આવે છે, પૂર્ણ થાય છે. હવે આગળ કહો.’ અમે અમારો આ નિર્ણાયક શબ્દ સખત રીતે ઉચ્ચાર્યો. આ વખતે સરકારે સાવરકરની આ શરત સ્વીકારી લીધી. તે જ સમયે, આ શરત પૂરી કરીને, સાવરકરે, એક સેનાપતિની જેમ, દેશ-વિદેશમાં રહેતા તેમના તમામ ક્રાંતિકારી મિત્રોનું રક્ષણ કર્યું.
જેલમાંથી બહાર આવ્યા પછી પણ શરતો અને જાસૂસોની અદ્રશ્ય સાંકળો સાવરકરને બાંધવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. સરકારી અહેવાલો દર્શાવે છે કે દેશમાં ક્યાંય પણ ક્રાંતિકારી ઘટના બની હોત તો સાવરકર શંકાના દાયરામાં આવ્યા હોત, કદાચ આ તેમના ગુપ્ત કાર્યની સાક્ષી આપવા માટે પૂરતું છે. રત્નાગીરીમાં તેમના રોકાણ દરમિયાન (1924 થી 1937 સુધી), સાવરકરે અસ્પૃશ્યતા, જાતિવાદ, રોટલી પર પ્રતિબંધ, વેદ પર પ્રતિબંધ, વેપાર પર પ્રતિબંધ વગેરે જેવી સદીઓથી સમાજને બાંધેલી ઘણી સાંકળો તોડવાનું મહાન કાર્ય કર્યું.
