News Continuous Bureau | Mumbai
Jivitputrika Vrat : હિંદુ ધર્મમાં(Hindu) જીવિતપુત્રિકા વ્રત (જિતિયા વ્રત)નું વધુ મહત્ત્વ(importance) છે. આ વ્રત મુખ્યત્વે પુત્રના લાંબા આયુષ્ય(long life) માટે રાખવામાં આવે છે. તેને જીવિતપુત્રિકા વ્રત તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. જીતિયા ઉપવાસ(fast) નહાય ખાયથી શરૂ થાય છે અને સપ્તમી, અષ્ટમી અને નવમી સુધી ચાલે છે. આ દરમિયાન માતા પુત્રના જન્મ માટે ઉપવાસ પણ કરે છે. આ પાણી વિનાનું ઉપવાસ છે. ઘણીવાર મહિલાઓ આ વ્રતની તૈયારી એક સપ્તાહ અગાઉથી જ શરૂ કરી દે છે. આ વર્ષે જિતિયા વ્રત ઓક્ટોબર મહિનામાં મનાવવામાં આવશે. કહેવાય છે કે આ વ્રત મહાભારતના સમયથી મનાવવામાં આવે છે. જ્યારે દ્રોણાચાર્યની હત્યા થઈ ત્યારે તેમના પુત્ર અશ્વત્થામાએ ગુસ્સે થઈને બ્રહ્માસ્ત્ર કાઢી નાખ્યું, જેના કારણે અભિમન્યુની પત્ની ઉત્તરાના ગર્ભમાં ઉછરી રહેલું બાળક નાશ પામ્યું હતું. ત્યારે અભિમન્યુની પત્નીએ આ વ્રત રાખ્યું અને તે પછી શ્રી કૃષ્ણએ બાળકને જીવિત કર્યું. ત્યારથી મહિલાઓ તેમના બાળકોના લાંબા આયુષ્ય માટે આ વ્રત રાખે છે.
જીતિયા વ્રત, મુહૂર્ત ક્યારે છે?
આ વખતે જીતિયા વ્રત 6 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ છે. તમને જણાવી દઈએ કે, આ વ્રત ખાસ કરીને બિહાર, ઝારખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં રાખવામાં આવે છે. મહિલાઓ આ સમય દરમિયાન પૂજા કરીને તેની શરૂઆત કરે છે. આ ખૂબ જ મુશ્કેલ ઉપવાસ છે. જીતિયા વ્રત 6 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ અશ્વિન મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિએ સવારે 06.34 કલાકે શરૂ થશે. તેમ જ, અષ્ટમી તિથિ 7 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ સવારે 08:08 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ઉપવાસ તોડવાનો સમય સવારે 08.08 પછીનો છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Rohini Vrat : જૈન સમાજમાં રોહિણી વ્રતનું છે વિશેષ મહત્ત્વ, જાણો પૂજા કરવાની રીત
જીતિયા વ્રત કેલેન્ડર
લગભગ દરેક જણ જાણે છે કે જીતિયા તહેવાર ત્રણ દિવસ સુધી ચાલે છે. આ તહેવાર સપ્તમી તિથિ પર નહાય ખાય પરંપરાથી શરૂ થાય છે, જેમાં મહિલાઓ નદીમાં સ્નાન કર્યા બાદ પૂજા માટે સાત્વિક ભોગ તૈયાર કરે છે. બીજા દિવસે અષ્ટમીના દિવસે નિર્જળા ઉપવાસ કરવામાં આવે છે. આ પછી તે નવમી તિથિ પર પસાર થાય છે.
નહાય ખાય – 5 ઓક્ટોબર, 2023
જીતિયા વ્રત – 6 ઓક્ટોબર, 2023
ફાસ્ટ બ્રેકિંગ – 7 ઓક્ટોબર, 2023
જિતિયા વ્રત પૂજા પદ્ધતિ
વાસ્તવમાં દરેક વ્રતમાં પૂજાનું મહત્ત્વ વધુ હોય છે. પૂજા વિના કોઈપણ ઉપવાસ શરૂ કરવા યોગ્ય નથી. જિતિયા વ્રત દરમિયાન પણ પૂજા અને તેની પદ્ધતિ બંને પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. વ્રતના દિવસે, સ્નાન કર્યા પછી, સ્ત્રીઓ કુશથી બનેલી ભગવાન જીમૂતવાહનની મૂર્તિની આગળ ધૂપ, દીપ, ચોખા અને ફૂલ અર્પણ કરીને વિધિ મુજબ પૂજા કરે છે. આ સાથે ગાયના છાણ અને માટીમાંથી ગરુડ અને સિંહની મૂર્તિઓ બનાવવામાં આવે છે. પૂજા કરતી વખતે, તેઓ તેમના કપાળ પર સિંદૂર લગાવે છે અને પૂજા દરમિયાન જીવિતપુત્રિકા વ્રતની કથા સાંભળે છે.
