News Continuous Bureau | Mumbai
Spider web વૈજ્ઞાનિકોએ અલ્બાનિયા અને ગ્રીસની સરહદ પર આવેલી એક સલ્ફર ગુફામાં દુનિયાનું સૌથી મોટું કરોળિયાનું જાળું શોધ્યું છે. આ જાળું ૧૦૬ વર્ગ મીટરમાં (લગભગ ૧,૦૪૦ વર્ગ ફૂટ) ફેલાયેલું છે, જે અડધા ટેનિસ કોર્ટ જેટલું મોટું છે. તેમાં બે અલગ-અલગ પ્રજાતિના ૧,૧૧,૦૦૦ થી વધુ કરોળિયા એકસાથે રહે છે. આ કરોળિયા સામાન્ય રીતે દુશ્મન હોય છે, પરંતુ અહીં તેઓ શાંતિપૂર્ણ રીતે રહી રહ્યા છે. આવું પહેલીવાર જોવા મળ્યું છે.
અંધારી ગુફામાં વિજ્ઞાનીક ખોજ
આ ખોજ ૨૦૨૨માં ચેક સ્પેલિયોલોજિકલ સોસાયટીના ગુફા શોધક દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેઓ વ્રોમોનર કેનિયનમાં સલ્ફર ગુફાની ખોજ કરી રહ્યા હતા. ૨૦૨૪માં રોમાનિયાની સેપિએન્ટિયા હંગેરિયન યુનિવર્સિટી ઓફ ટ્રાન્સિલ્વેનિયાના જીવવિજ્ઞાની ઇશ્તવાન ઉરાકે પોતાની ટીમસાથે નમૂના એકઠા કર્યા.ડીએનએ (DNA) તપાસથી જાણવા મળ્યું કે આ જાળું બે પ્રજાતિઓનું છે. આ અધ્યયન ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ના રોજ ‘સબટેરેનિયન બાયોલોજી’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું. ઉરાકે કહ્યું કે, પ્રાકૃતિક દુનિયામાં હજી પણ અગણિત આશ્ચર્યો બાકી છે. જ્યારે મેં જાળું જોયું, ત્યારે મનમાં ઢગલાબંધ ભાવનાઓ ઉમટી આવી.
WATCH: Researchers discovered two genetically distinct spider species living together in what is thought to be the largest spider web ever in a cave on the Greek-Albanian border pic.twitter.com/jMBjcKCqna
— Reuters Science News (@ReutersScience) November 7, 2025
દુશ્મન પ્રજાતિઓની ‘કરોળિયા મેગાસિટી’
સલ્ફર ગુફા અંધારી અને ખતરનાક છે. તેમાં હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ ગેસ (Gas) ભરેલો છે, જે હવાને ઝેરી બનાવે છે. આ ગુફા સલ્ફ્યુરિક એસિડથી કટાઈને બની છે. જાળું ગુફાની દીવાલ પર ફેલાયેલું છે – એક વિશાળ સાંઘિક રચના. આ દુનિયાનું સૌથી મોટું કરોળિયાનું જાળું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
જાળામાં બે પ્રજાતિઓ છે:
ટેગેનેરિયા ડોમેસ્ટિકા (ઘરેલું ઘર કરોળિયો): લગભગ ૬૯,૦૦૦ કરોળિયા.
પ્રાઈનરિગોન વાગન્સ: ૪૨,૦૦૦ થી વધુ કરોળિયા.
આ કરોળિયા સામાન્ય રીતે એકલા રહે છે. ટેગેનેરિયા, પ્રાઈનરિગોનને ખાઈ જાય છે. પરંતુ ગુફાના સંપૂર્ણ અંધારામાં તેમની નજર નબળી થઈ જાય છે, તેથી તેઓ એકબીજાને નુકસાન પહોંચાડતા નથી. તેઓ સહયોગ કરીને જાળું બનાવે છે – આ પહેલીવાર જોવા મળ્યું છે. કુલ ૧,૧૧,૦૦૦ કરોળિયા એક ‘કરોળિયા મેગાસિટી’ જેવી બસ્તી બનાવી રહ્યા છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : iPhone 18 Pro: iPhone 18 Pro ની ડિઝાઇન લીક! મળશે ‘ગજબના ફીચર્સ’ અને લુક જોઈને તમે ચોંકી જશો!
અનોખી સ્વ-નિર્ભર ઇકોસિસ્ટમ
આ તંત્ર સંપૂર્ણપણે સ્વ-નિર્ભર છે. સૂર્યપ્રકાશ ન હોવા છતાં પણ જીવન ચાલી રહ્યું છે. તેનો આધાર કેમોઓટોટ્રોફી – એટલે કે રાસાયણિક ઊર્જાથી ભોજન બનાવવું છે. ગુફામાં વહેતી સલ્ફર-યુક્ત ધારામાંથી હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ નીકળે છે. તેનાથી સલ્ફર-ઓક્સિડાઇઝિંગ બેક્ટેરિયા સફેદ બાયોફિલ્મ બનાવે છે. આ બેક્ટેરિયાને નાના-નાના મિડ્જ (Midges) (બિન-કાપતા કીડા) ખાય છે. મિડ્જ ગુફાના તળાવોમાં ઈંડા આપે છે. કરોળિયા તેમને ખાઈને જીવિત રહે છે.કરોળિયાના પેટના વિશ્લેષણથી જાણવા મળ્યું કે તેમની આંતરડામાં બેક્ટેરિયા ઓછા છે – સપાટીના કરોળિયાથી અલગ. ડીએનએ થી સાબિત થયું કે આ ગુફાના હિસાબે અનુકૂળ થઈ ગયા છે. ઉરાક કહે છે કે કેટલીક પ્રજાતિઓ આશ્ચર્યજનક આનુવંશિક લચીલાપણું દર્શાવે છે. ચરમ પરિસ્થિતિઓ એવું વર્તનપેદા કરે છે, જે સામાન્યમાં દેખાતું નથી.
