News Continuous Bureau | Mumbai
MEA Passport Citizenship Debate India ભારતમાં પાસપોર્ટ માત્ર ભારતીય નાગરિકોને જ જારી કરવામાં આવે છે, તેમ છતાં તે નાગરિકતા સાબિત કરવાનો પાકો કે અંતિમ દસ્તાવેજ નથી. વિદેશ મંત્રાલય (MEA) દ્વારા ૧૪મા પાસપોર્ટ સેવા દિવસના અવસરે આ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવ્યા બાદ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક નવી કાનૂની અને બંધારણીય ચર્ચા છેડાઈ ગઈ છે કે, જો પાસપોર્ટ પણ પુરાવો ન હોય તો આખરે ભારતમાં નાગરિકતાનું અંતિમ અને અકાટ્ય પ્રમાણ શું છે?
MEA Passport Citizenship Debate India – પાસપોર્ટ માત્ર એક ‘ટ્રાવેલ ડોક્યુમેન્ટ’ છે અને તે ભારત સરકારની પ્રોપર્ટી છે
વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાસપોર્ટ મુખ્યત્વે એક પ્રવાસ દસ્તાવેજ (Travel Document) છે, જેને સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરીને સરળ બનાવવા માટે જારી કરે છે. આનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે માત્ર પાસપોર્ટ હોવાથી કોઈની નાગરિકતા આપોઆપ સાબિત થતી નથી. આ સ્થિતિ પોતાનામાં જ એક વિરોધાભાસ પેદા કરે છે, કારણ કે કોઈ પણ બિન-નાગરિક ભારતીય પાસપોર્ટ મેળવી શકતો નથી. આ ઉપરાંત, પાસપોર્ટના પાછળના ભાગે સ્પષ્ટ લખેલું હોય છે કે આ “ભારત સરકારની સંપત્તિ” છે અને સરકારના આદેશ પર તેને ગમે ત્યારે સરન્ડર કરવો પડી શકે છે.
MEA Passport Citizenship Debate India – સુપ્રીમ કોર્ટ અને કાયદા મુજબ અન્ય ઓળખપત્રો પણ નાગરિકતાનો પાક્કો પુરાવો નથી
નાગરિકતાના પુરાવાને લઈને ચાલી રહેલી આ મૂંઝવણ નવી નથી. આ વર્ષની શરૂઆતમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે બાયોમેટ્રિક ઓળખ કાર્ડ (આધાર) એ નાગરિકતાનો પાકો પુરાવો નથી, તે માત્ર વ્યક્તિની ઓળખ અને રહેઠાણનો દસ્તાવેજ છે. એ જ રીતે, વોટર આઈડી (ચૂંટણી કાર્ડ) નું મુખ્ય વહીવટી ઉદ્દેશ્ય પણ નાગરિકની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરીને તેને મતદાનનો અધિકાર આપવાનો છે, તેને પણ નાગરિકતાનો અંતિમ દસ્તાવેજ માનવામાં આવતો નથી. ભારતીય નાગરિકતા કાયદા (Citizenship Act) ના ત્રણ મુખ્ય નિયમો નીચે મુજબ છે:
૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ થી ૧ જુલાઈ ૧૯૮૭ વચ્ચે દેશમાં જન્મેલી દરેક વ્યક્તિ જન્મથી ભારતીય નાગરિક છે.
૧ જુલાઈ ૧૯૮૭ પછી જન્મેલી વ્યક્તિને નાગરિકતા ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તેના માતા-પિતામાંથી કોઈ એક ભારતીય નાગરિક હોય.
૩ ડિસેમ્બર ૨૦૦૪ કે ત્યારપછી જન્મેલા લોકો માટે શરત વધુ કડક છે, જેમાં માતા-પિતા બંને ભારતીય હોવા જોઈએ અથવા એક ભારતીય અને બીજું ગેરકાયદેસર પ્રવાસી ન હોવું જોઈએ.
MEA Passport Citizenship Debate India – દેશમાં પાસપોર્ટ સેવાનો મોટો વિસ્તાર, હવે માત્ર ૬ દિવસમાં ઈ-પાસપોર્ટ તૈયાર
આ વિવાદ વચ્ચે વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ભારતના પાસપોર્ટ સર્વિસ નેટવર્કના વિસ્તરણ અને ચિપ-ઇનેબલ્ડ ઇ-પાસપોર્ટ (e-Passport) ની સફળતાના આંકડા જાહેર કર્યા છે. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૫ માં ૧.૫ કરોડથી વધુ પાસપોર્ટ સંબંધિત સેવાઓ આપવામાં આવી હતી, જેમાંથી ૧.૩૯ કરોડ માત્ર નવા પાસપોર્ટ હતા. અગાઉ દેશમાં માત્ર ૭૭ પાસપોર્ટ કેન્દ્રો હતા, જે હવે છ ગણા વધીને ૫૪૫ થઈ ગયા છે. આ નેટવર્ક મજબૂત થવાના કારણે હવે પોલીસ વેરિફિકેશન સિવાય માત્ર ૬ વર્કિંગ ડેઝની અંદર પાસપોર્ટ તૈયાર થઈ જાય છે અને નાગરિકોએ કેન્દ્ર પર સરેરાશ ૪૫ મિનિટથી પણ ઓછો સમય વિતાવવો પડે છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Venezuela Massive Earthquakes Caracas વિનાશક ભૂકંપથી કાંપી ઉઠ્યું વેનેઝુએલા, બે જોરદાર આંચકાથી સેંકડો ઇમારતો જમીનદોસ્ત; અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા અપડેટ
