ન્યુઝ કન્ટિન્યુઝ બ્યુરો
મુંબઈ, 25 સપ્ટેમ્બર, 2021
શનિવાર
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં બે દેશોની મિત્રતા ખૂબ મહત્ત્વની હોય છે. કોઈ એક રાષ્ટ્ર પર મુસીબત આવે તો બીજું રાષ્ટ્ર સાથ આપવા સાથે ઊભું હોય છે.
કોઈ પણ બે રાષ્ટ્રો માટે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો રાખવાનું મહત્ત્વનું કારણ એ છે કે ત્રીજું રાષ્ટ્ર જ્યારે તેમાંથી કોઈ એક પર પગલાં લે ત્યારે હજાર વખત વિચારે છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે બંને બાજુથી દબાણ આવે છે, ત્યારે દરેક રાષ્ટ્રને દુશ્મન રાષ્ટ્ર સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે પ્રતિકૂળ સંજોગોમાં યુદ્ધની ઘોષણા કરતી વખતે ધ્યાન રાખવું પડે છે.
અફઘાનિસ્તાન ભારતના સહયોગીઓમાંનું એક છે. ભારત, પાકિસ્તાનની સરહદ પર આવેલા ટિચ્ચુન ચાબહાર પૉર્ટ દ્વારા અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાન સાથે વેપાર કરે છે. તેથી આપણે જોઈએ છીએ કે અફઘાનિસ્તાન અને ભારતની ધૂન તમામ સ્તરે સુસંગત છે.
શરમ કરો : બળાત્કારના મામલે મહારાષ્ટ્ર આખા દેશમાં ચોથા સ્થાને.
હકીકતમાં 19મી સદીથી અફઘાનિસ્તાન અને ભારત વચ્ચેના સંબંધોમાં ઘણો સુધારો થયો છે. 1970ના દાયકા સુધીમાં ભારત, અફઘાનિસ્તાન અને સોવિયત સંઘ સહયોગી બની ગયા હતા.
આ સમયની આસપાસ, કાબુલ અને દિલ્હી વચ્ચેના સંબંધો એટલા તંગ બન્યા કે એક રાજધાનીએ બીજાને ખાસ દરખાસ્ત કરી હતી. દરખાસ્તમાં પાકિસ્તાનના વિભાજનનો પ્રસ્તાવ હતો. જેણે બંને દેશોના વડાઓને અને હવે આખા વિશ્વને દુ:ખી કર્યા છે.
ભાગલા પછી પાકિસ્તાન બધાનું દુશ્મન રહ્યું છે. તેઓએ મોટા દિમાગ સાથે નવો દેશ બનાવીને વિશ્વ પર કોઈ છાપ ઊભી કરી નથી. હકીકતમાં ધર્મના નામે આતંકવાદને ખવડાવતા દેશ તરીકે તેણે વિશ્વની ગાળો જ મેળવી છે.
જો પાકિસ્તાન પ્રસ્તાવ સમયે નાશ પામ્યો હોત તો વિશ્વના માથાનો દુખાવોનું મોટું કારણ સમાપ્ત થઈ ગયું હોત. દેશને બે ભાગમાં વહેંચીને લોકોની વેદના દૂર કરવા માટે આ દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી.
1970માં હાફિઝઉલ્લાહ અમીન અફઘાનિસ્તાનના વડા પ્રધાન અથવા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. ભલે તે સમયે અફઘાનિસ્તાન એક ઇસ્લામિક રાષ્ટ્ર હતું, પરંતુ મહિલાઓ પશ્ચિમી વસ્ત્રો પણ પહેરતી હતી અને ખૂબ અદ્યતન જીવનશૈલી જીવતી હતી.
સોવિયેત સંઘ જેવા શક્તિશાળી દેશની મિત્રતાને કારણે ભારત અને અફઘાનિસ્તાન બંનેને મોટો ટેકો મળ્યો હતો.અટલ બિહારી વાજપેયીજી ત્યારે મોરારજી દેસાઈના નેતૃત્વમાં ભારતની તત્કાલીન કેન્દ્ર સરકારમાં વિદેશ મંત્રી હતા.
1978માં જ્યારે તેઓ સરકારી મુલાકાત માટે અફઘાનિસ્તાન ગયા ત્યારે તેઓ તમામ નેતાઓને મળ્યા. અટલજીએ અફઘાનિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ હાફિઝઉલ્લાહ અમીન સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી.
જાણીતા પત્રકાર કુલદીપ નાયર પોતાની આત્મકથામાં લખે છે કે આ સમયે જ અમીને અટલજીને એક ઊંચો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.
અમીને અટલજીને સલાહ આપી હતી કે પાકિસ્તાન પર સામૂહિક રીતે અને બંને બાજુથી હુમલો કરો, પાકિસ્તાનનો નાશ કરો અને તેને અડધા ભાગમાં વહેંચો. આવા અંશે વિચિત્ર અને બોલ્ડ પ્રસ્તાવ એક શાંત વ્યક્તિત્વ અટલજી માટે એક વિશાળ આશ્ચર્ય તરીકે આવ્યો. અલબત્ત, અટલજી માત્ર સાંસદ હતા. તેમની પાસે આ સવાલનો જવાબ આપવાની શક્તિ પણ નહોતી, કારણ કે તેમની પાસે ભારતમાં સત્તા નહોતી અને તે બન્યું પણ નથી. તેનું કારણ એ હતું કે મોરારજી દેસાઈ પાકિસ્તાનના ચાહક હતા. પોતાના ખાતા સાથે પણ પાકિસ્તાનને કોઈ પણ તકલીફ પહોંચાડવી તેમના માટે અસ્વીકાર્ય હતી. પાકિસ્તાનના લશ્કરી વડા જિયા ઉલ હક પણ મોરાજીના મિત્ર હતા. તેથી અફઘાનિસ્તાનને મદદ કરીને, પાકિસ્તાન પર હુમલો કરીને અફઘાનિસ્તાનને વિભાજિત કરવું અશક્ય હતું. તે સમયે અફઘાનિસ્તાન કંઈ કરી શક્યું ન હતું, કારણ કે સાથી સોવિયેત સંઘે અફઘાનિસ્તાન સામે અચાનક યુદ્ધની ઘોષણા કરી. એમાં સોવિયેત સૈનિકોએ હાફિઝઉલ્લાહ અમીનની હત્યા કરી હતી. તેથી તેમનું સપનું ક્યારેય સાકાર ન થયું.
પાકિસ્તાનનું નસીબ જબરદસ્ત હતું. કારણ કે જો અમીનનો પ્રસ્તાવ તે સમયે ભારત સરકારના અટલજી દ્વારા સ્વીકારવામાં આવ્યો હોત તો આજે પાકિસ્તાન વિશ્વના નકશા પર ન હોત.
આજે પણ આ લગભગ અશક્ય છે, કારણ કે ભારત ભલે એક શક્તિશાળી શક્તિ બની ગયું હોય, અફઘાનિસ્તાન નિષ્ફળ અને કમજોર રાષ્ટ્ર બની ગયું છે. તે બે પડોશી દેશો, તાલિબાન અને પાકિસ્તાનથી પીડિત છે. આંતરિક સુરક્ષાની કાળજી લેવા માટે અફઘાન સરકાર આગની ઝપેટમાં આવી ગઈ છે.
જોકે આવી તક ફરી મળવાની શક્યતા નથી. જો ભવિષ્યમાં ક્યારેય આવું થાય તો તે માનવ જાતિ માટે સુવર્ણ તક હશે!
