News Continuous Bureau | Mumbai
Gujarat Desertification Crisis ગુજરાતમાં વધતા રણીકરણ અને જમીનના ધોવાણના કારણે રાજ્યની આશરે ૧.૦૨ કરોડ હેક્ટર જમીન બિનઉપજાઉ અને વેરાન બની ગઈ છે, જેના પગલે રણીકરણની સમસ્યામાં ગુજરાત દેશભરમાં ત્રીજા ક્રમે આવી ગયું છે.
Gujarat Desertification Crisis – રાજ્યની અડધાથી વધુ જમીન વેરાન અને બિનઉપજાઉ થવાના આરે
ગુજરાતમાં પર્યાવરણીય સંતુલન બગડવાને કારણે રણીકરણ (Desertification) અને જમીનના ધોવાણની સમસ્યા અત્યંત ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂકી છે. ઉપલબ્ધ સત્તાવાર અહેવાલો મુજબ, રાજ્યના કુલ આશરે ૧.૯૬ કરોડ હેક્ટર ભૌગોલિક વિસ્તારમાંથી લગભગ ૧.૦૨ કરોડ હેક્ટર જેટલી જમીન બિનઉપજાઉ અને વેરાન બની ગઈ છે. આ આંકડો રાજ્યના કુલ ભૌગોલિક ક્ષેત્રફળના ૫૨ ટકાથી પણ વધુ થવા જાય છે. દેશમાં રાજસ્થાન અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યો બાદ જમીન ધોવાણ અને રણીકરણની દ્રષ્ટિએ ગુજરાત સમગ્ર દેશમાં ત્રીજા ક્રમે પહોંચી ગયું છે, જે કૃષિ ક્ષેત્ર તેમજ ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મોટો ખતરો છે.
Gujarat Desertification Crisis – જમીનનું ધોવાણ, ક્ષાર પ્રવેશ અને વનસ્પતિ કવચ ઘટવું મુખ્ય કારણો
ગુજરાતમાં જમીનની ગુણવત્તામાં થતા સતત ઘટાડા (Land Degradation) પાછળ અનેક કુદરતી તેમજ માનવસર્જિત પરિબળો જવાબદાર છે. જેમાં પવન અને પાણી દ્વારા થતું માટીનું ધોવાણ (Soil Erosion), દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ખારાશનો વ્યાપ (Salinity Ingress), ભૂગર્ભજળનું ઊંડું જવું તેમજ વનસ્પતિ અને જંગલ આચ્છાદનમાં (Vegetation Cover) થયેલો ઘટાડો મુખ્ય છે. ખાસ કરીને કચ્છ, બનાસકાંઠા, પાટણ તેમજ સૌરાષ્ટ્રના સરહદી અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં જમીનની ફળદ્રુપતા ઝડપથી ઘટી રહી છે, જેના કારણે ખેતીલાયક ફળદ્રુપ જમીન પણ ધીમે ધીમે બંજર બની રહી છે.
Gujarat Desertification Crisis – રણ અટકાવવા માટે મોટા પાયે હરિયાળી કવચની તાતી જરૂરિયાત
વધતા જતા રણીકરણને રોકવા માટે જો યુદ્ધના ધોરણે અસરકારક પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો આગામી વર્ષોમાં ખેતી અને પીવાના પાણીની ગંભીર કટોકટી ઊભી થઈ શકે છે. આ પડકારનો સામનો કરવા માટે વ્યાપક વૃક્ષારોપણ, ગ્રીન બેલ્ટનું (Green Belt) નિર્માણ, વોટરશેડ મેનેજમેન્ટ (Watershed Management) અને સોઈલ કન્ઝર્વેશન જેવી યોજનાઓનું અસરકારક અમલીકરણ અનિવાર્ય બન્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યાના કાયમી નિવારણ માટે જમીન સુધારણા કાર્યક્રમોને વધુ ગતિ આપવી પડશે જેથી ફળદ્રુપતા પુનઃ સ્થાપિત કરી શકાય અને રણના વધતા વ્યાપને નિયંત્રિત કરી શકાય.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Rahul Gandhi SC Petition Defects મોટા વકીલોની ફોજ છતાં આ કેવો છબરડો? રાહુલ ગાંધીની અરજીમાં ૧૪ ખામીઓ; વિપક્ષ સવાલોના ઘેરામાં
