News Continuous Bureau | Mumbai
જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં લગ્ન લાંબા સમયથી એક સામાજિક રિવાજ કરતાં વધુ ગણવામાં આવતા હતા, જ્યાં સમાજ પુરુષ પ્રધાન રહ્યો છે અને પરિવારના વડીલો જ લગ્નના નિર્ણયો લેતા હતા. અહીં નાની ઉંમરમાં લગ્ન સામાન્ય હતા, અને મહિલાઓનું શિક્ષણ તથા કારકિર્દી પારિવારિક અપેક્ષાઓ સામે ગૌણ ગણાતી હતી. પરંતુ, છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોથી ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં આ સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. હવે મહિલાઓ પોતાના લગ્ન વિશે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર સ્વીકારી રહી છે.
લગ્નમાં બદલાતા વલણો
એક અહેવાલ મુજબ, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં લગભગ 57% મહિલાઓ હાલમાં અપરિણીત છે, જેમાં વિધવા અને છૂટાછેડા લીધેલી મહિલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. અહીં મહિલાઓ માટે લગ્નની સરેરાશ ઉંમર વધીને 24 વર્ષ થઈ ગઈ છે, જ્યારે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ઉંમર 22 વર્ષ છે. 1990ના દાયકામાં થયેલા પલાયન પહેલાં આ સરેરાશ ઉંમર લગભગ 21 વર્ષ હતી. પરંતુ, સવાલ એ છે કે આ અચાનક બદલાવ કેમ આવ્યો? આ પરિવર્તનની પાછળ મુખ્ય કારણોમાં આર્થિક સુરક્ષા, શિક્ષણનું વધતું મહત્ત્વ અને સામાજિક અપેક્ષાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આર્થિક સ્થિરતા અને બેરોજગારી
લગ્ન મોડા થવાનું અથવા મુલતવી રાખવાનું એક મુખ્ય કારણ આર્થિક અસુરક્ષા છે. જમ્મુ-કાશ્મીરનો અશાંત રાજકીય ઇતિહાસ અને મર્યાદિત રોજગારની તકો યુવાનો માટે આર્થિક સ્વતંત્રતા મેળવવાનું પડકારજનક બનાવે છે. અહીં લગ્નના સમારોહ, દહેજ અને પારિવારિક જવાબદારીઓ જેવા ઘણા ખર્ચાઓ થાય છે. સ્થિર રોજગારના અભાવે, પુરુષો અને મહિલાઓ બંનેને આ જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે. આ જ કારણે લગ્નમાં વિલંબ જોવા મળી રહ્યો છે, કેમ કે યુવાનો આર્થિક રીતે સ્થિર થયા બાદ જ લગ્ન કરવાનું વિચારે છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Khyber Pakhtunkhwa: પાકિસ્તાનમાં હવે આતંકીઓ PoK ને બદલે આ જગ્યા ને બનવી રહ્યા છે પોતાનું નવું ઠેકાણું
શિક્ષણ અને કારકિર્દી પર ધ્યાન
લગ્ન મોડા થવાનું એક બીજું મોટું કારણ શિક્ષણ અને કારકિર્દીનું વધતું મહત્ત્વ છે. જમ્મુ-કાશ્મીરના ઘણા યુવાનો અને યુવતીઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા અથવા પોતાની કારકિર્દીમાં આગળ વધવા માટે લગ્ન મોડા કરી રહ્યા છે. તેઓ લગ્નને વ્યક્તિગત વિકાસ અને સ્વતંત્રતામાં અવરોધ તરીકે જુએ છે. ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે આ પડકાર વધુ મોટો છે, કારણ કે તેમને સામાજિક અપેક્ષાઓ પણ પૂરી કરવી પડે છે અને સાથે જ પોતાની કારકિર્દીમાં સફળતા પણ મેળવવી પડે છે. આ બેવડી જવાબદારી તેમની ચિંતાનું કારણ બની રહી છે, અને તેઓ પોતાની કારકિર્દીને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે.
