News Continuous Bureau | Mumbai
Maharashtra: મહારાષ્ટ્રમાં ( Maratha ) મરાઠા–ઓબીસી આરક્ષણનો ( OBC Quota ) મુદ્દો એકનાથ શિંદે ( CM Eknath Shinde ) સરકારના ગળાનો કાંટો બની ગયો છે. છેલ્લા ઘણા દિવસોથી મરાઠા સમુદાય અનામતને લઈને રાજ્યમાં વિવિધ સ્થળોએ વિરોધ અને આંદોલન કરી રહ્યો હતો. હકીકતમાં, 15 દિવસ પહેલા મરાઠા આંદોલનકારી મનોજ જરાંગે મરાઠાઓને કુણબી જાતિનું પ્રમાણપત્ર આપીને ઓબીસી ક્વોટામાંથી અનામતની માંગ સાથે ઉપવાસ પર બેઠા હતા.
છેલ્લા 15 દિવસથી ચાલી રહેલા આ ઉપવાસ હવે આંદોલનનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચુક્યા છે અને અનામતની આ માંગ રાજ્યના અન્ય ભાગોમાં પણ પહોંચી ગઈ છે. દરમિયાન, વધતા રાજકીય દબાણ પછી, સોમવારે સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી, આ બેઠકમાં મરાઠા સમુદાયના ( Maratha Reservation ) આરક્ષણને લઈને કાયદાકીયથી લઈને કાયદાકીય સુધીના દરેક પાસાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને મરાઠા સમુદાયને અનામત આપવા પર સર્વપક્ષીય સંમતિ સધાઈ હતી.
બેઠકમાં મહારાષ્ટ્રના સીએમ એકનાથ શિંદેએ કહ્યું કે અન્ય સમુદાયોના આરક્ષણ સાથે છેડછાડ કર્યા વિના આ આરક્ષણ લાગુ કરવામાં આવશે.
ભૂખ હડતાળ પર ઓબીસી નેતાઓ આક્રમક
એક તરફ છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં મરાઠાઓએ અનામતની માંગ સાથે ઉગ્ર પ્રદર્શન કર્યું હતું. બીજી તરફ આ સમુદાયને અનામત આપવાની માંગને લઈને ઓબીસી નેતાઓ આક્રમક બન્યા છે. તેમણે મરાઠા સમુદાયને ઓબીસીમાંથી અનામત આપવાનો સખત વિરોધ કર્યો છે. આ વિરોધમાં કોંગ્રેસ અને ભાજપના કેટલાક નેતાઓ પણ સામેલ છે.
ભાજપના નેતા ( BJP ) આશિષ દેશમુખે તાજેતરમાં મરાઠાઓની આ માંગનો વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે મરાઠાઓને OBC ક્વોટામાંથી અડધો ટકા પણ અનામત મળવું જોઈએ નહીં કારણ કે તેઓ આર્થિક રીતે નબળા નથી. આવી સ્થિતિમાં, ચાલો આ સમાચારમાં જાણીએ કે મરાઠા સમુદાય માટે આરક્ષણનો આખો મુદ્દો શું છે અને શા માટે OBC નેતાઓ તેની સામે આવ્યા છે?
આ સમાચાર પણ વાંચો : Sovereign Gold Bond Scheme: સરકારી ગેરંટી સાથે ઉપલબ્ધ થશે સસ્તું સોનું, કેટલું અને કેવી રીતે કરી શકો છો રોકાણ? જાણો શું છે સંપુર્ણ પ્રોસેસ.. વાંચો અહીં વિગતે…
શું છે સમગ્ર મામલો
વાસ્તવમાં મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠા આરક્ષણને લઈને ઘણા વર્ષોથી આંદોલન ચાલી રહ્યું છે. પરંતુ તાજેતરમાં આ મુદ્દો ફરી એકવાર ગરમાયો જ્યારે બે અઠવાડિયા પહેલા કાર્યકર્તા મનોજ જરાંગે મરાઠા સમુદાય માટે આરક્ષણની માંગ સાથે ભૂખ હડતાળ પર બેઠા. આ મહિનાની શરૂઆતમાં જાલના જિલ્લાના અંતરવાલી સારથી ગામમાં અનામતને લઈને મરાઠા આંદોલનની આગ ફાટી નીકળી હતી. તે સમયે પ્રદર્શન ખૂબ હિંસક બની ગયું હતું અને ઘણા પોલીસકર્મીઓ પણ ઘાયલ થયા હતા.
બીજી તરફ, OBC ક્વોટા હેઠળ મરાઠાઓને અનામત આપવાની માંગને જોતા, નાગપુરમાં OBC સમુદાયના લોકો પણ મરાઠાઓને અનામત આપવાના વિરોધમાં રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે.
પહેલા આપણે જાણીએ કે મરાઠા કોણ છે?
મરાઠા મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી પ્રભાવશાળી સમુદાયોમાંનો એક છે. રાજ્યમાં આ સમુદાયનો પ્રભાવ એ હકીકત પરથી પણ સમજી શકાય છે કે 1960માં મહારાષ્ટ્રની રચના થઈ ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી એટલે કે વર્ષ 2023 સુધી 20માંથી 12 મુખ્યમંત્રી મરાઠા સમુદાયના છે. રાજ્યના વર્તમાન મંત્રી મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે પણ મરાઠા છે.
મહારાષ્ટ્રમાં, મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠાઓની વસ્તી લગભગ 33 ટકા છે. મોટાભાગના મરાઠા મરાઠી ભાષા બોલે છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Nipah Virus Alert: કેરળમાં Nipah Virus અંગે એલર્ટ જારી, કેરળમાં લોકોમાં વધ્યો તણાવ.. જાણો- કેટલો ખતરનાક છે આ વાયરસ? તે શરીરને કેવી રીતે નુકસાન કરે છે?
મરાઠા સમાજ 32 વર્ષથી અનામતની માંગ કરી રહ્યો છે
મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠા આરક્ષણને લઈને આ પહેલું આંદોલન કે પ્રદર્શન નથી. આ રાજ્યમાં લગભગ 32 વર્ષ પહેલા માથાડી મજૂર સંઘના નેતા અન્નાસાહેબ પાટીલે મુંબઈમાં અનામતની માંગણી કરી હતી. તે પછી, વર્ષ 2023 માં 1 સપ્ટેમ્બરથી, આ મુદ્દો ફરી એકવાર ગરમ થયો અને મરાઠા સમુદાયે OBC અનામતની માંગ શરૂ કરી. 1 સપ્ટેમ્બરના રોજ, પોલીસે જાલનામાં મરાઠાઓ પર તેમની માંગ ઉઠાવવા માટે પ્રદર્શન દરમિયાન લાઠીચાર્જ કર્યો હતો.
જાલના એ જ જગ્યા છે જ્યાં જરંગે-પાટીલ ભૂખ હડતાળ પર બેઠા હતા. રાજ્યમાં આ માંગ દાયકાઓ જૂની છે પરંતુ આજ સુધી આ મુદ્દે કોઈ કાયમી ઉકેલ આવ્યો નથી. જો કે, વર્ષ 2014 માં, સીએમ પૃથ્વીરાજ ચવ્હાણની સરકારે નારાયણ રાણે કમિશનની ભલામણો પર મરાઠાઓને 16 ટકા અનામત આપવા માટે વટહુકમ રજૂ કર્યો હતો.
મરાઠા આરક્ષણને સુપ્રીમ કોર્ટનો ફટકો
વર્ષ 2018માં વ્યાપક વિરોધ બાદ પણ રાજ્ય સરકારે મરાઠા સમુદાયને 16 ટકા અનામત આપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. જે બાદ બોમ્બે હાઈકોર્ટે નોકરીઓમાં 16 ટકા ઘટાડીને 13 ટકા અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં 12 ટકા કરી દીધી હતી. વર્ષ 2021માં સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારના આ પગલાને રદ કરી દીધું હતું. હવે ફરી એકવાર મરાઠાઓના વિરોધને જોતા મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદેએ જાહેરાત કરી હતી કે જો મધ્ય મહારાષ્ટ્ર ક્ષેત્રના મરાઠાઓ નિઝામ યુગથી કુણબી તરીકે નોંધાયેલ હોવાનું પ્રમાણપત્ર રજૂ કરે તો તેઓ ઓબીસી શ્રેણી હેઠળ અનામતનો લાભ મેળવી શકે છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Reliance Retail Update: ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફર્મ KKR એ રિલાયન્સ રિટેલમાં આટલા કરોડ રૂપિયાનું કર્યું રોકાણ, ખરીદી 1.42 ટકાની હિસ્સેદારી.. જાણો સંપુર્ણ વિગતો વિગતવાર..
મરાઠાઓ હવે શું માંગે છે?
1 સપ્ટેમ્બરથી ચાલી રહેલા આંદોલનમાં મરાઠા સમુદાય ઓબીસીનો દરજ્જો આપવાની માંગ કરી રહ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે સપ્ટેમ્બર 1948માં નિઝામના શાસનના અંત સુધી મરાઠા સમુદાયના લોકોને કુણબી માનવામાં આવતા હતા અને તેઓ ઓબીસી હેઠળ આવતા હતા. તેથી ફરી એકવાર તેમને કુણબી જ્ઞાતિનો દરજ્જો આપીને OBCમાં સમાવેશ કરવો જોઈએ.
કુણબી શું છે
મહારાષ્ટ્રમાં, કુણબી એક ખેડૂત સમુદાય છે જેનો OBCમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ લોકોને સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અનામત મળે છે. મહારાષ્ટ્રનો ભાગ બનતા પહેલા મરાઠવાડા પ્રદેશને હૈદરાબાદના તત્કાલીન રજવાડામાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો.
