News Continuous Bureau | Mumbai
Strait of Hormuz Oil Economy અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા ૩ મહિનાથી ચાલી રહેલો ભારે સૈન્ય અને રાજદ્વારી તણાવ હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. ઈરાને અમેરિકાના શાંતિ પ્રસ્તાવ પર સકારાત્મક સહમતી દર્શાવી છે, જે અંતર્ગત વ્યૂહાત્મક રીતે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) ને ફરીથી ખોલવાની વાત સામેલ છે. અનુમાન છે કે આગામી ૧૪ જૂને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જન્મદિવસ પર આ ઐતિહાસિક સંધિ થઈ શકે છે. ઈરાને આ માર્ગ બંધ કરતાં જ વૈશ્વિક ઓઇલ ઇકોનોમી (Oil Economy) હચમચી ગઈ હતી, પરંતુ હવે તે ખુલવાના સમાચાર માત્રથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં ૩ ટકાથી વધુનો મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે.
Strait of Hormuz Oil Economy – વૈશ્વિક ઉર્જા માર્કેટની જીવાદોરી: દુનિયાનું ૨૦% તેલ અને LNG આ જ સાંકડા માર્ગ પર નિર્ભર
વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું મહત્વ અનિવાર્ય છે. યુએસ એનર્જી ઇન્ફોર્મેશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (EIA) ના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, આ સાંકડા સમુદ્રી માર્ગમાંથી દરરોજ આશરે ૨.૦૯ કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ પસાર થાય છે, જે સમગ્ર વિશ્વના દૈનિક પેટ્રોલિયમ વપરાશના લગભગ ૨૦ ટકા જેટલું છે. આ ઉપરાંત, દુનિયાના કુલ એલએનજી (LNG – લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) વેપારનો ૨૦ ટકા હિસ્સો પણ આ જ રસ્તેથી વહન થાય છે. એટલે કે, દુનિયાનું દર પાંચમું તેલનું બેરલ અને દર પાંચમો ગેસનો કાર્ગો આ જ જલડમરુમધ્યમાંથી પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક, યુએઈ (UAE), કુવૈત અને કતાર જેવા ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ પેટ્રોલિયમ એક્સપોર્ટિંગ કન્ટ્રીઝ (OPEC) ના મોટા દેશો આ માર્ગ દ્વારા જ એશિયા અને યુરોપમાં નિકાસ કરે છે. ઓઈલ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે આ માર્ગ ખુલ્યા પછી પણ સપ્લાય ચેઈનને સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થવામાં આશરે એક વર્ષનો સમય લાગી શકે છે.
Strait of Hormuz Oil Economy – ભારત માટે કેમ મહત્વનું છે? મોંઘવારી ઘટશે અને આયાત બિલમાં મળશે મોટી રાહત
ભારત દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી મોટો ઓઈલ આયાતકાર (Oil Importer) દેશ છે અને પોતાની જરૂરિયાતનું આશરે ૮૫ થી ૮૮ ટકા ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશોથી મંગાવે છે. ભારતના કુલ તેલ આયાતનો આશરે ૩૫ થી ૪૦ ટકા હિસ્સો એવા દેશોમાંથી આવે છે જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિર્ભર છે. આ માર્ગ બંધ થવાને કારણે ભારતમાં સરેરાશ સ્થાનિક એલપીજી (LPG), કોમર્શિયલ સિલિન્ડર અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં મોટો વધારો ઝીંકવો પડ્યો હતો. હવે હોર્મુઝ ખુલવાથી અને ક્રૂડના ભાવ નિયંત્રિત થવાથી દેશની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (HPCL, BPCL, IOCL) પરનું દબાણ ઘટશે. આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નૂર (શિપિંગ ખર્ચ) અને ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ ઘટશે, જેનાથી ભારતનું ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD – Current Account Deficit) ઓછી થશે, રૂપિયો મજબૂત બનશે અને દેશમાં મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવામાં મોટી મદદ મળશે.
Strait of Hormuz Oil Economy – ભારતના આ ૫ પ્રમુખ સેક્ટર્સને મળશે સૌથી મોટી રાહત, પ્રોફિટ માર્જિન સુધરશે
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટવાનો સીધો અને મોટો ફાયદો ભારતીય શેરબજાર (Stock Market) અને અર્થતંત્રના આ પાંચ મુખ્ય સેક્ટર્સને થવા જઈ રહ્યો છે:
૧. એવિએશન (Airlines): એરલાઇન્સ કંપનીઓનો ૪૦% ઓપરેટિંગ ખર્ચ એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) નો હોય છે. ક્રૂડ ઘટતા ઇન્ટરગ્લોબ એવિએશન (IndiGo) જેવી કંપનીઓનો નફો વધશે.
૨. પેઇન્ટ્સ (Paints): પેઇન્ટ ઉદ્યોગમાં ૫૦% થી વધુ કાચો માલ પેટ્રોકેમિકલ આધારિત હોય છે. તેલ સસ્તું થવાથી એશિયન પેઇન્ટ્સ અને બર્જર પેઇન્ટ્સ જેવી કંપનીઓનું માર્જિન સુધરશે.
૩. લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટ: ડીઝલના ભાવ સ્થિર કે ઓછા થવાથી માલસામાનની હેરફેરનો ખર્ચ ઘટશે, જે સમગ્ર સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત કરશે.
૪. કેમિકલ્સ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ: આ સેક્ટરમાં ક્રૂડ ઓઈલના બાય-પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કાચા માલ તરીકે થાય છે, જે હવે સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ થશે.
૫. ઓટોમોબાઈલ: ઇંધણના ભાવ કાબૂમાં આવતા જ સામાન્ય ગ્રાહકોમાં વાહનો (ખાસ કરીને ટૂ-વ્હીલર અને ફોર-વ્હીલર) ની ખરીદી પ્રત્યે આકર્ષણ વધશે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Global Oil Pressure On Trump ટ્રમ્પની મજબૂરી કે માસ્ટરસ્ટ્રોક? અમેરિકામાં તેલની અછત વર્તાતા જ કટ્ટર દુશ્મન ઈરાન સાથે કરાર કરવા મજબૂર બન્યું વ્હાઇટ હાઉસ
