News Continuous Bureau | Mumbai

 Ahmedabad: ભારત વિશ્વનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો સોનાનો ગ્રાહક છે, તેમ છતા છુટક ગ્રાહકો સોનાના ખરીદીમાં વધારે રસ નથી લઈ રહ્યા. જ્યારે ઘરના લોકો અનિચ્છા ધરાવે છે, ત્યારે ગુજરાતના મંદિરો કેન્દ્ર સરકારની ગોલ્ડ મોનેટાઇઝેશન સ્કીમ (GMS) હેઠળ મુદ્રીકરણ માટે સોનું જમા કરાવવામાં આગળ પડતા જોવા મળી રહ્યા છે. બેંકરોના અંદાજો દર્શાવે છે કે રાજ્યના મોટા મંદિરો દ્વારા જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં લગભગ 200 કિલો સોનું જમા કરવામાં આવ્યું છે.

ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેન્ટ (Indian Institute of Management), અમદાવાદ ખાતે ઇન્ડિયા ગોલ્ડ પોલિસી સેન્ટર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા અભ્યાસ મુજબ, ભારતીય પરિવારોમાં માત્ર 0.22% સરપ્લસ ગોલ્ડ હોલ્ડિંગ યોજના હેઠળ મુદ્રીકરણ કરવામાં આવે છે. બે મંદિરો અંબાજી મંદિર અને સોમનાથ મંદિર એ ટૂંકા ગાળામાં GMS હેઠળ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં 200 કિલો જેટલું સોનું જમા કરાવ્યું છે. વર્તમાન કિંમતો અનુસાર આ રકમ રૂ. 120.6 કરોડની સોનાની થાપણો છે

સોનાનો ભાવ 60,300 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ હતો.

“સરકાર મંદિરોને સોનાની મુદ્રીકરણ યોજના હેઠળ દાન તરીકે એકત્ર કરાયેલું સોનું બેંકોમાં જમા કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. આ મધ્યમ ગાળાની થાપણો માટે વાર્ષિક 2.25% વ્યાજ આપે છે. જ્યારે લાંબા ગાળાની થાપણો માટે વાર્ષિક 2.5%. તે મંદિરો માટે જીત છે. કારણ કે તેઓ ચાલુ બજાર ભાવે સોનાને રિડીમ કરી શકે છે. તેમની થાપણો પરિપક્વ થાય છે અને વ્યાજ પણ મેળવી શકે છે. સોનાના વધતા ભાવ સાથે, આનો અર્થ ફક્ત વધુ ચલણમાં થશે ” ગુજરાતમાંથી GMS હેઠળ કરવામાં આવેલી ડિપોઝિટનો સૌથી મોટો હિસ્સો અંબાજી ટેમ્પલ ટ્રસ્ટ તરફથી આવ્યો હતો.

આ સમાચાર પણ વાંચો: Maharashtra Politics: શરદ પવારે ‘ડબલ ગેમ’ રમી: ફડણવીસે 2019ના સવારના શપથ ગ્રહણ પાછળનું કારણ જાહેર કર્યું

બનાસકાંઠા જિલ્લાના કલેક્ટર વરુણકુમાર બરનવાલે, જેઓ મંદિર ટ્રસ્ટના બોર્ડમાં પણ છે, જણાવ્યું હતું કે, “મંદિર પહેલાથી જ જીએમએસ (GMS) હેઠળ ત્રણ તબક્કામાં 168 કિલો સોનું જમા કરાવ્યું છે જેમાં બે તબક્કામાં 96 કિગ્રા અને 23 કિગ્રાના ટુકડાનો સમાવેશ થાય છે. લગભગ 140 કિગ્રા. મંદિરના શિખરને શણગારવા માટે સોનાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.”

શ્રી આરાસુરી અંબાજી માતા દેવસ્થાન ટ્રસ્ટ, જે બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અંબાજી મંદિરનું સંચાલન કરે છે, તે ઘણીવાર ચેક, ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ, ડેબિટ અને ક્રેડિટ કાર્ડ અને ઓનલાઈન દ્વારા સોનાના રૂપમાં દાન સ્વીકારે છે અને આવકવેરા કાયદાની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ તેને કર મુક્તિ (Tax benefit) આપવામાં આવે છે. બેંકિંગ ક્ષેત્રના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે મંદિરના દાનપેટીમાં પણ જ્વેલરીના રૂપમાં દાન સ્વરૂપે ઘણું સોનું બચેલું જોવા મળે છે.

સોમનાથ મંદિર કે જેમાં મોટાભાગે દાન દ્વારા સંચિત સોનાનો ઉપયોગ મંદિરના કાંઠા પર સોનાનો ઢોળ ચડાવવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. તેણે જીએમએસ હેઠળ છ કિલો સોનું પણ જમા કરાવ્યું છે. શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી પીકે લહેરીએ જણાવ્યું હતું કે, “સોમનાથ મંદિરના સ્પાયરને પ્લેટિંગ કરવા અને તેને સજાવવા માટે લગભગ 150 કિલો સોનું ઓગળવામાં આવ્યું છે અને તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. મંદિર ટ્રસ્ટે તાજેતરમાં GMS હેઠળ બારના રૂપમાં લગભગ 6 કિલો સોનું જમા કરાવ્યું છે. “

સોનાનું મુદ્રીકરણ કરીને મેળવેલા મોટા ભાગના ભંડોળને મોટાભાગે ચેરિટી અને મંદિરની કામગીરીમાં વાળવામાં આવે છે.
બેંકિંગ ક્ષેત્રે જણાવ્યું હતું કે ડાકોરમાં રણછોડરાય મંદિર પણ દાન તરીકે સોનું મેળવે છે; જો કે, વાસ્તવિક વોલ્યુમ સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરી શકાયું નથી.

દ્વારકાના શ્રી દ્વારકાધીશ મંદિરની સમિતિના સંચાલક કમલેશ શાહે જણાવ્યું હતું કે, “અમે ક્યારેય જીએમએસ હેઠળ કોઈ સોનું જમા કરાવ્યું નથી કારણ કે આ મંદિરમાં ભાગ્યે જ કોઈ સોનાના રૂપમાં દાન કરવામાં આવ્યું છે.”

સુવર્ણ ઉદ્યોગના સંશોધકો ભલામણ કરે છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ બેંકોને ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો માર્ગ બનાવવો જોઈએ અને તેમને આવી વધુ યોજનાઓ શરૂ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ.