News Continuous Bureau | Mumbai
Indian Notes એક સદી કરતાં પણ વધુ સમય પહેલાં, 1918માં એક જહાજ SS શિરાલા જર્મન સબમરીનના હુમલાનો શિકાર બન્યું અને દરિયામાં ડૂબી ગયું. વાઇન અને દારૂગોળાથી લઈને તાજેતરમાં છપાયેલી ચલણી નોટોના શિપમેન્ટ સહિત અનેક ચીજવસ્તુઓથી ભરેલું આ જહાજ સમુદ્રમાં ખોવાઈ જવું નક્કી હતું, પરંતુ દાયકાઓ પછી તેનો અમુક માલ કિનારે પહોંચ્યો. તેમાંથી ભારતીય ચલણી નોટો પણ મળી આવી, જે કોઈક રીતે ખારા પાણી અને સમયના પ્રવાહથી બચી ગઈ હતી.

લંડનમાં દુર્લભ નોટોની હરાજી

SS શિરાલા જહાજ દુર્ઘટનામાંથી મળેલી 20મી સદીની બે દુર્લભ 10 રૂપિયાની નોટોની લંડનમાં Noonans Mayfair નામના ઓક્શન હાઉસમાં 29 મે 2024ના રોજ હરાજી કરવામાં આવી હતી. આ હરાજી ‘વર્લ્ડ બેન્કનોટ્સ સેલ’નો એક ભાગ હતી. SS શિરાલા 2 જુલાઈ 1918ના રોજ મુંબઈથી લંડન જઈ રહ્યું હતું ત્યારે તેને જર્મન સબમરીન દ્વારા ડૂબાડી દેવામાં આવ્યું હતું. જહાજમાં મળેલી નોટો પર 25 મે 1918ની તારીખ અંકિત છે.

આ નોટોની વિશેષતા અને તેમની સ્થિતિ

Noonansના વર્લ્ડવાઇડ હેડ ઓફ ન્યુમિસ્મેટિક્સ, થોમસિના સ્મિથે જણાવ્યું હતું કે, “આ નોટોના ઘણા બધા બંડલ, જામથી લઈને દારૂગોળા સુધીની અનેક વસ્તુઓ સાથે લંડનથી બોમ્બે જઈ રહ્યા હતા ત્યારે જહાજ ડૂબી ગયું.” જહાજ ડૂબી ગયા પછી, સહી વિનાની 5 અને 10 રૂપિયાની નોટો તેમજ સહી સાથેની 1 રૂપિયાની નોટો દરિયાકિનારે તરીને આવી હતી. ઓક્શન હાઉસની સત્તાવાર વેબસાઇટ મુજબ, મોટાભાગની નોટો સત્તાવાળાઓ દ્વારા નષ્ટ કરી દેવામાં આવી હતી, પરંતુ ખૂબ જ ઓછી સંખ્યામાં નોટો બચી ગઈ હતી અને ખાનગી સંગ્રહમાં પહોંચી ગઈ હતી. આટલી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવા છતાં આ નોટો અસાધારણ સ્થિતિમાં છે. સ્મિથ સમજાવે છે કે, “આ નોટો ખૂબ સારી સ્થિતિમાં છે કારણ કે તે ચુસ્ત રીતે બાંધેલા બંડલની વચ્ચે રહી હશે, જેના કારણે તે દરિયાના પાણીના સંપર્કમાં આવી નહિ હોય.” આ ઉપરાંત, તેમની સળંગ સીરીયલ નંબર પણ તેને વધુ વિશેષ બનાવે છે.

આ સમાચાર પણ વાંચો : Nepal: નેપાળમાં ‘જેન-ઝેડ’ આંદોલને રાજકીય ઉથલપાથલ ની સાથે સાથે થયું અબજોનું નુકસાન, દેશ ચૂકવી રહ્યો છે તેની ભારે કિંમત

હરાજીમાં અન્ય દુર્લભ નોટો પણ સામેલ

આ 10 રૂપિયાની નોટોની જોડી માટે હરાજીમાં અંદાજિત કિંમત GBP 2,000 થી 2,600 (આશરે ₹ 2.15 થી 2.80 લાખ) નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ જ હરાજીમાં અન્ય કેટલીક દુર્લભ નોટો પણ સામેલ હતી. બ્રિટિશ વસાહતી યુગની ભારત સરકારની એક દુર્લભ 100 રૂપિયાની નોટ, જેના પર કલકત્તાનો સિક્કો અને સહી હતી, તેની કિંમત GBP 4,400 થી 5,000 (લગભગ ₹ 4.75 થી 5.40 લાખ) થવાનો અંદાજ હતો. પીટીઆઈના રિપોર્ટ અનુસાર, આ ઉપરાંત, 1957-62ની “રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, પર્શિયન ગલ્ફ ઇશ્યૂ”ની 5 રૂપિયાની નોટની કિંમત GBP 2,200 થી 2,800 (લગભગ ₹ 2.37 થી 3 લાખ) અંદાજવામાં આવી હતી.