News Continuous Bureau | Mumbai
Personality Rights Bollywood Stars ડિજિટલ ક્રાંતિ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (Artificial Intelligence AI) ના ઝડપી વિકાસ વચ્ચે ભારતીય સિનેમા અને રમતગમતના ટોચના સિતારાઓ પોતાના વ્યક્તિત્વ અધિકારો એટલે કે પર્સનાલિટી રાઇટ્સ (Personality Rights) ના રક્ષણ માટે કાનૂની મોરચે સક્રિય બન્યા છે. છેલ્લા ૪ વર્ષના આંકડા દર્શાવે છે કે ૫૦ થી વધુ એલિસ્ટ સુપરસ્ટાર્સ, ક્રિકેટર્સ અને દિગ્ગજ હસ્તીઓએ પોતાના નામ, અવાજ, તસવીરો અને વિશિષ્ટ અંદાજના ગેરકાયદે ઉપયોગ સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટ અને બોમ્બે હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા છે. સંમતિ વિના થતી વ્યાવસાયિક કમાણી, નકલી જાહેરાતો અને ડીપફેક (Deepfake) ટેકનોલોજીના ભયને કારણે સેલિબ્રિટીઝ અદાલતોમાંથી ઓમ્નિબસ ઇન્જંક્શન (Omnibus Injunction) મેળવી રહ્યા છે.
Personality Rights Bollywood Stars – શું છે પર્સનાલિટી રાઇટ્સ અને શા માટે સેલિબ્રિટીઝ માટે છે અનિવાર્ય?
કાયદાકીય પરિભાષામાં પર્સનાલિટી રાઇટ્સ એ કોઈપણ જાહેર હસ્તીનો પોતાના નામ, સહી, અવાજ, ચહેરો, શારીરિક લક્ષણો અને આગવી છાપ પરનો વિશિષ્ટ માલિકી હક (Right to Publicity) છે. કોઈ પણ બ્રાન્ડ કે વ્યક્તિ સંબંધિત હસ્તીની સત્તાવાર પરવાનગી અને નાણાકીય કરાર વિના તેનો વ્યાવસાયિક પ્રમોશન માટે ઉપયોગ કરી શકતી નથી. અમિતાભ બચ્ચન, અનિલ કપૂર, જેકી શ્રોફ, ઐશ્વર્યા રાય અને સચિન તેંડુલકર જેવી હસ્તીઓએ અદાલત સમક્ષ સાબિત કર્યું છે કે તેમની ઓળખ તેમની દાયકાઓની મહેનતનું પરિણામ છે, જેને કોઈ ત્રીજો પક્ષ મફતમાં નફો કમાવવા માટે ચોરી શકે નહીં.
Personality Rights Bollywood Stars – જનરેટિવ એઆઈ, વોઇસ ક્લોનિંગ અને ડીપફેકના જોખમે મામલો ગંભીર બનાવ્યો
છેલ્લા ચાર વર્ષમાં કાનૂની અરજીઓમાં અચાનક મોટો ઉછાળો આવવાનું મુખ્ય કારણ જનરેટિવ એઆઈ ટૂલ્સનું આગમન છે. અદ્યતન સોફ્ટવેરની મદદથી કોઈપણ સેલિબ્રિટીનો અવાજ ક્લોન (Voice Cloning) કરવો કે તેનો ચહેરો નકલી વીડિયોમાં ફીટ કરવો અત્યંત સરળ બની ગયો છે. અનિલ કપૂરના ફેમસ સંવાદ ‘ઝાકાસ’ (Jhakaas) ના ઉપયોગ પર આવેલો કોર્ટનો ઐતિહાસિક સ્ટે કે અમિતાભ બચ્ચનના ભારે ભરખમ અવાજના અનધિકૃત એઆઈ ઉપયોગ પર લાદવામાં આવેલો પ્રતિબંધ આ લડાઈના મુખ્ય ઉદાહરણો છે. સેલિબ્રિટીઝની ઓળખનો ઉપયોગ કરીને ક્રિપ્ટોકરન્સી, પોર્નોગ્રાફી કે છેતરપિંડીભરી સ્કીમો ચલાવનારાઓ સામે અદાલતોએ કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
Personality Rights Bollywood Stars – કોર્ટના કડક વલણથી ઉદ્યોગમાં નવી કાનૂની વ્યવસ્થાનું નિર્માણ
દિલ્હી હાઈકોર્ટે વિવિધ કેસોમાં ‘જોન ડો’ ઓર્ડર્સ (John Doe Orders) જારી કરીને અજાણ્યા ઉલ્લંઘનકર્તાઓ સામે પણ વૈશ્વિક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સને આવા કન્ટેન્ટ તાત્કાલિક હટાવવા (Take Down) આદેશો આપ્યા છે. કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, ભારતમાં પર્સનાલિટી રાઇટ્સ માટે કોઈ અલગ વિશિષ્ટ કાયદો ન હોવાથી સેલિબ્રિટીઝ કોપીરાઈટ એક્ટ (Copyright Act) અને બંધારણની કલમ ૨૧ હેઠળ મળેલા પ્રાઈવસીના અધિકાર (Right to Privacy) નો સહારો લઈ રહ્યા છે. આગામી સમયમાં ભારતીય સંસદ દ્વારા એઆઈ યુગમાં વ્યક્તિત્વ સુરક્ષા માટે ખાસ કાયદાકીય માળખું ઘડવામાં આવે તેવી માંગણી પણ કાનૂની વર્તુળોમાં પ્રબળ બની છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Aishwarya Rai Paris Fashion Week પેરિસ ફેશન વીકના રેમ્પ પર ઐશ્વર્યા રાયનો જાદુ કેન્ડલ જેનર સાથે ગ્લોબલ રનવે પર જબરદસ્ત વૉક, તસવીરો વાયરલ!
