News Continuous Bureau | Mumbai
Bhutan Glacial Lake Outburst Flood પડોશી હિમાલયન રાષ્ટ્ર ભૂટાનમાં (Bhutan) હિિમનદીનું કુદરતી સરોવર ફાટવાને કારણે પ્રચંડ જળહોનારત સર્જાઈ છે. હિમાલયના ઉપલા વિસ્તારોમાં આવેલા ગ્લેશિયલ તળાવમાં ભંગાણ થતાં સર્જાયેલા ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડને (Glacial Lake Outburst Flood GLOF) પગલે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પ્રચંડ પૂર ફરી વળ્યું છે. આ વિનાશક પૂરના ધસમસતા પ્રવાહમાં સદીઓ જૂના ઐતિહાસિક ગરમ પાણીના કુંડ (Hot Springs) અને મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પલભરમાં ધોવાઈ ગયા છે. આ જળપ્રલયની સીધી અસર ભારતના સરહદી રાજ્યો પર પડતાં પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામમાં હાઈ એલર્ટ (High Alert) જાહેર કરીને ૧૦,૦૦૦ થી વધુ સ્થાનિક રહીશોને તાકીદે સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે.
Bhutan Glacial Lake Outburst Flood – ઉપલા હિમાલયમાં ગ્લેશિયલ તળાવ તૂટતાં વિનાશક પૂરની સ્થિતિ
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગના સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, ભૂટાનના ઊંચા પર્વતીય ક્ષેત્રમાં ગ્લેશિયરનું તાપમાન વધવા અને જળસ્તર અસાધારણ રીતે વધી જવાને કારણે કુદરતી ડેમ સમાન ગ્લેશિયલ તળાવની પાળ તૂટી પડી હતી. આ અચાનક થયેલા બ્લાસ્ટ જેવા વિસ્ફોટથી લાખો ક્યુસેક પાણી પથ્થરો, કાંપ અને વૃક્ષો સાથે નીચેની ખીણોમાં ધસી આવ્યું હતું. આ ધસમસતા પ્રવાહે માર્ગમાં આવતા પુલો, કનેક્ટિંગ રસ્તાઓ અને પર્વતીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નેસ્તનાબૂદ કરી દીધું છે. ખાસ કરીને પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિક લોકો માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર રહેલા પવિત્ર કુદરતી ગરમ પાણીના ઝરણાં તેમજ ઔષધીય કુંડ સંપૂર્ણપણે પાણીમાં ગરકાવ થઈને ધોવાઈ ગયા છે.
Bhutan Glacial Lake Outburst Flood – પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામમાં નદીઓ ભયજનક સપાટી વટાવી ગઈ
ભૂટાનમાંથી નીકળતી નદીઓ ઉત્તર બંગાળ અને આસામના મેદાની વિસ્તારોમાં થઈને વહેતી હોવાથી સરહદી જિલ્લાઓમાં પૂરનું ગંભીર જોખમ ઊભું થયું છે. સંકોશ (Sankosh), તોર્સા (Torsa) અને માનસ (Manas) જેવી સરહદી નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ અચાનક વિકરાળ સ્તરે પહોંચી જતાં કાંઠાના ગામડાઓમાં પાણી ઘૂસી ગયા છે. કેન્દ્રીય જળ આયોગ (Central Water Commission – CWC) દ્વારા નદી કાંઠે રેડ એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળના અલીપુરદ્વાર, જલપાઈગુડી તેમજ આસામના બોડોલેન્ડ પ્રાદેશિક ક્ષેત્રના વહીવટી તંત્ર દ્વારા માઈક્રો-લેવલ પર સ્થિતિનું મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
Bhutan Glacial Lake Outburst Flood – એનડીઆરએફ તૈનાત અને ૧૦ હજાર નાગરિકોનું સુરક્ષિત સ્થળાંતર
વધતા પૂરના સંકટને પહોંચી વળવા માટે સ્થાનિક પ્રશાસન, સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (SDRF) અને નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સની (NDRF) ટીમોએ સંયુક્ત રાહત અને બચાવ અભિયાન શરૂ કર્યું છે. પૂરના પાણી રહેણાંક વિસ્તારોમાં ઘૂસતાં અત્યાર સુધીમાં ૧૦,૦૦૦ થી વધુ લોકોને બોટો અને વિશેષ વાહનો મારફતે બહાર કાઢીને રાહત શિબિરોમાં (Relief Camps) આશ્રય આપવામાં આવ્યો છે. વિસ્થાપિતો માટે ફૂડ પેકેટ્સ, પીવાનું શુદ્ધ પાણી અને તબીબી સહાયની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. હવામાન નિષ્ણાતો માને છે કે ક્લાઈમેટ ચેન્જના (Climate Change) કારણે હિમાલય ક્ષેત્રમાં ગ્લેશિયર પીગળવાની ગતિ તેજ બની છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં આવા આકસ્મિક પૂરની ઘટનાઓ વધવાની શક્યતા છે.
