News Continuous Bureau | Mumbai
Xi Jinping Middle East Warning પશ્ચિમ એશિયામાં (West Asia) અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સતત વધી રહેલા લશ્કરી તણાવ અને યુદ્ધની આશંકાઓ વચ્ચે હવે ચીને સીધો રાજદ્વારી હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે (Xi Jinping) અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને (Donald Trump) સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સંદેશ પાઠવતાં તાકીદ કરી છે કે ગલ્ફ ક્ષેત્ર અને મિડલ ઈસ્ટ વૈશ્વિક મહાસત્તાઓની પરસ્પર સ્પર્ધા કે લડાઈનો અખાડો (Arena for GreatPower Rivalry) ન બનવું જોઈએ. પ્રદેશમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે તમામ પક્ષોએ સંયમ દાખવવો અનિવાર્ય છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાનું સમર્થન કરતાં જણાવ્યું છે કે સૈન્ય કાર્યવાહીના બદલે રાજદ્વારી વાટાઘાટો દ્વારા જ સંકટનો ઉકેલ લાવવો જોઈએ.
Xi Jinping Middle East Warning – ‘પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષનું મેદાન ન બને’: સંયમ અને શાંતિની અપીલ
ઓમાનના સુલતાન સાથે બેઇજિંગમાં યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠક દરમિયાન ચીની રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ઉર્જા સુરક્ષા માટે ખાડી દેશોની સુરક્ષા સર્વોપરી છે. વિશ્વ હાલ મોટા પરિવર્તનોના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે ત્યારે પશ્ચિમ એશિયાને ભૌગોલિક-રાજકીય હરીફાઈનું કેન્દ્ર બનાવી શકાશે નહીં. કોઈપણ રાષ્ટ્ર પર એકતરફી સૈન્ય હુમલા કે આર્થિક નાકાબંધી લાદવાથી સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ભયાનક અસ્થિરતા ફેલાશે, જેની આડઅસર આખી દુનિયાએ ભોગવવી પડશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ચીન પ્રાદેશિક સંઘર્ષ અટકાવવા અને સુરક્ષા પડકારોના કાયમી ઉકેલ માટે સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા કટિબદ્ધ છે.
Xi Jinping Middle East Warning – ઈરાની પ્રતિનિધિ સાથે બેઠક અને ગલ્ફ દેશોમાં ‘શટલ ડિપ્લોમસી’
આ નિવેદન પૂર્વે ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ (Wang Yi) ઈરાનના ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિ સાથે બેઇજિંગમાં ગુપ્ત મંત્રણા યોજી હતી. આ બેઠકમાં ચીને ઈરાનની સુરક્ષા અને સ્વાયત્તતા પ્રત્યે પોતાની સહાનુભૂતિ દર્શાવી હતી અને અમેરિકા સાથેના સંભવિત પરમાણુ કરાર કે હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીના સંકટમાં શાંતિ વાટાઘાટો માટે ‘ગેરંટર’ (Guarantor) બનવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. તણાવ ઘટાડવા માટે ચીને પોતાના વિશેષ રાજદ્વારી દૂત ઝાઈ જૂનને (Zhai Jun) તાત્કાલિક ધોરણે ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના પ્રવાસે રવાના કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેથી તમામ હિતધારકો વચ્ચે સમજૂતીનો સર્વગ્રાહી માર્ગ શોધી શકાય.
Xi Jinping Middle East Warning – હોર્મુઝ જળમાર્ગ, ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાય અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રની ચિંતા
ચીન વિશ્વમાં કાચા તેલનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ હોવાથી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) બ્લોક થવાની સ્થિતિ તેના પોતાના આર્થિક હિતો માટે પણ મોટો ખતરો છે. જો અમેરિકા ઈરાન પર નવા હવાઈ કે નૌકા હુમલા કરશે તો વૈશ્વિક શિપિંગ રૂટ્સ ખોરવાઈ જશે અને તેલના ભાવો ભડકે બળશે. આ જોખમને ટાળવા માટે ચીન હવે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી બનીને એક વ્યવહારુ સમજૂતી કરાવવા માટે તમામ રાજદ્વારી તાકાત લગાવી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકો માની રહ્યા છે કે ચીનની આ સીધી એન્ટ્રીથી અમેરિકા પર સૈન્ય કાર્યવાહી ટાળવા માટે વૈશ્વિક દબાણ વધશે.
