News Continuous Bureau | Mumbai
Supreme Court Jantar Mantar Protest રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીના ઐતિહાસિક જંતરમંતર (Jantar Mantar) ખાતે વિપક્ષી પક્ષો અને વિવિધ સંગઠનો દ્વારા કરવામાં આવેલા ધરણાંપ્રદર્શન મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court of India) અત્યંત કડક વલણ દાખવ્યું છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચુકાદો આપતાં જણાવ્યું છે કે લોકશાહીમાં વિરોધ પ્રદર્શન કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ વિરોધના નામે કોઈ પણ સંગઠન કે આંદોલનકારી જૂથ જાહેર સ્થળ પર અનિશ્ચિતકાળ સુધી કાયમી કબજો (Cannot Occupy Indefinitely) જમાવી શકે નહીં. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંતની (CJI Surya Kant) અધ્યક્ષતાવાળી ખંડપીઠે ભારપૂર્વક કહ્યું કે નિર્ધારિત પ્રોટેસ્ટ સાઇટ્સ પર પણ પ્રદર્શન માટે ચોક્કસ સમયમર્યાદા (Time Limit) અને માર્ગદર્શિકા હોવી અત્યંત જરૂરી છે.
Supreme Court Jantar Mantar Protest – ‘જો એક જ પક્ષ રોકાઈ રહેશે તો અન્ય સંગઠનો ક્યાં જશે?’ – CJI ની ટકોર
સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે કોઈપણ પ્રદર્શનકારી જૂથ કોઈ ચોક્કસ સ્થળ પર કાયમ માટે અડ્ડો જમાવી ન શકે. જો કોઈ એક જ આંદોલન આખી જગ્યા રોકી રાખશે, તો પછી પોતાના વાજબી પ્રશ્નો માટે આવતા ખેડૂતો, પત્રકારો કે વકીલો ક્યાં જશે? બંધારણ હેઠળ દરેક વર્ગને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરવાનો સમાન અધિકાર છે. અદાલતે નોંધ્યું કે વિરોધ પ્રદર્શનનો મૂળભૂત અધિકાર અને સામાન્ય નાગરિકો તેમજ વેપારીઓનો વેપાર-રોજગાર ચલાવવાનો અધિકાર (Right to Trade) બંને એક સિક્કાની બે બાજુ સમાન છે. પ્રદર્શન એવા સ્થળે થવું જોઈએ જેથી સામાન્ય જનજીવન કે ટ્રાફિક વ્યવસ્થા સંપૂર્ણ ખોરવાઈ ન જાય.
Supreme Court Jantar Mantar Protest – સોલિસિટર જનરલની દલીલ: એક દિવસની મંજૂરી સામે સંસદ તરફ કૂચ કરી
કેન્દ્ર સરકાર વતી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ (Solicitor General Tushar Mehta) અદાલતને જણાવ્યું હતું કે પ્રદર્શનનું આહ્વાન કરનારા નેતાઓ અને આયોજકોએ પરિણામોની સંપૂર્ણ કાનૂની જવાબદારી સ્વીકારવી જોઈએ. તેમણે માહિતી આપી કે ૨૦ જુલાઈના પ્રદર્શન માટે પોલીસ પ્રશાસન દ્વારા માત્ર એક જ દિવસની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તેમ છતાં આંદોલનકારીઓએ જંતર-મંતર પર કબજો જમાવી રાખ્યો અને સંસદ તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તુષાર મહેતાએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે સંસદ એ માત્ર કોઈ સામાન્ય રાજકીય ઇમારત નથી, કોઈ પણ જૂથ સંસદ કે સુપ્રીમ કોર્ટ તરફ ગેરકાયદે કૂચ કરી શકે નહીં.
Supreme Court Jantar Mantar Protest – જંતર-મંતર ડિ-નોટિફાય અને ૩ વૈકલ્પિક પ્રોટેસ્ટ સ્થળોની ફાળવણી
સુનાવણીમાં સામે આવ્યું કે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે જંતર-મંતરને પ્રદર્શન સ્થળની યાદીમાંથી ડિ-નોટિફાય (De-notified Jantar Mantar) કરીને ત્રણ નવા વૈકલ્પિક સ્થળો નિર્ધારિત કર્યા છે. જોકે અરજદાર વકીલોએ દલીલ કરી હતી કે જંતર-મંતર દાયકાઓથી લોકશાહી અવાજનું કેન્દ્ર રહ્યું છે જેથી ત્યાં ફરીથી પરવાનગી મળવી જોઈએ. તેના જવાબમાં સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે અધિકારોનું સંતુલન જાળવવા માટે ચોક્કસ નિયમન જરૂરી છે. અદાલતે કેન્દ્ર અને પોલીસ વહીવટીતંત્રને નિર્દેશ આપ્યો છે કે પ્રદર્શન માટે યોગ્ય જાહેર સ્થળો અને નિર્ધારિત સમયમર્યાદાની સ્પષ્ટ રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવે જેથી સુરક્ષા અને લોકશાહી અધિકારો વચ્ચે સંતુલન જળવાઈ રહે.
