News Continuous Bureau | Mumbai
Ganga Water Treaty India Bangladesh Talks ભારત અને બાંગ્લાદેશ (India and Bangladesh) વચ્ચે 1996 માં થયેલી 30 વર્ષ જૂની ગંગા જળ બંટવરા સંધિ (Ganga Water Sharing Treaty) ની મુદત 12 ડિસેમ્બર, 2026 (December 12, 2026) ના રોજ પૂરી થઈ રહી છે, જેના પગલે બાંગ્લાદેશે મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં નવા કરાર માટે ઔપચારિક વાતચીત શરૂ કરવા ભારતને ફરી પત્ર લખ્યો છે. અહેવાલો મુજબ, બાંગ્લાદેશના જળ સંસાધન મંત્રી શાહિદુદ્દીન ચૌધરી અની (Shahiduddin Chowdhury Anee) એ ભારતીય સમકક્ષને પત્ર પાઠવીને ઝડપી વાતચીત શરૂ કરવાનો અનુરોધ કર્યો છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશ સૂકા સમયમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા અંગે સ્પષ્ટ ગેરંટી સાથે નવા સમજૂતી કરાર (New Agreement) ની માંગ કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ ભારત માટે પશ્ચિમ બંગાળ (West Bengal) અને બિહાર (Bihar) સહિતના રાજ્યોની જળ જરૂરિયાતો અને દ્વિપક્ષીય સંતુલન મહત્ત્વનું ગણાય છે.
Ganga Water Treaty India Bangladesh Talks – 1996 ની ગંગા જળ સંધિ અને ફરક્કા બેરેજ પર પાણીના બંટવરાની વ્યવસ્થા શું છે?
12 ડિસેમ્બર, 1996 ના રોજ તત્કાલીન વડાપ્રધાન એચ.ડી. દેવેગૌડા (HD Deve Gowda) અને બાંગ્લાદેશના તત્કાલીન વડાપ્રધાન શેખ હસીના (Sheikh Hasina) વચ્ચે 30 વર્ષની ગંગા જળ સંધિ પર હસ્તાક્ષર થયા હતા, અને ભારત-બાંગ્લાદેશ વચ્ચે કુલ 54 સહિયારી નદીઓ (Shared Rivers) હોવા છતાં ગંગા એકમાત્ર નદી છે જેના માટે આવી 30 વર્ષીય સંધિ અમલમાં છે. આ સંધિ હેઠળ દર વર્ષે 1 જાન્યુઆરીથી 31 મે સુધી ફરક્કા બેરેજ (Farakka Barrage) ખાતે ઉપલબ્ધ જળના આધારે દસ-દિવસીય સમયગાળા મુજબ બંટવરો નક્કી થાય છે, જેમાં 70 હજાર ક્યુસેક કે તેથી ઓછું પાણી હોય ત્યારે 50-50 ટકા હિસ્સો, 70 થી 75 હજાર ક્યુસેક વચ્ચે બાંગ્લાદેશને 35 હજાર ક્યુસેક અને બાકીનું ભારતને, તેમજ 75 હજાર ક્યુસેક કે તેથી વધુ હોય ત્યારે ભારતને 40 હજાર ક્યુસેક અને બાકીનું બાંગ્લાદેશને મળવાની જોગવાઈ છે.
Ganga Water Treaty India Bangladesh Talks – બાંગ્લાદેશની નવા કરારની માંગ અને ભારતના રાજ્યોના હિતમાં કયા મુદ્દા છે?
બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનના નાણા અને આયોજન સલાહકાર તથા ટેકનિકલ કમિટીના વડા રશીદ અલ મહમૂદ તિતુમીર (Rashid Al Mahmud Titumir) ના લેખિત નિવેદન મુજબ, ઢાકાએ અગાઉ જૂન અને ઓગસ્ટમાં પણ પત્ર લખીને વાતચીતની વિનંતી કરી હતી અને હવે સૂકા ઋતુમાં પાણીની ગેરંટી સહિત નવા કરારની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે, જ્યારે સંધિના અનુચ્છેદ 12 મુજબ તેને આગળ વધારવા બંને પક્ષોની પરસ્પર સંમતિ જરૂરી છે. બીજી તરફ ભારત માટે પશ્ચિમ બંગાળની ભાગીરથી-હુગલી (Bhagirathi-Hooghly) નદી પ્રણાલી, કોલકાતા બંદર (Kolkata Port) અને નૌવહન તેમજ બિહારની પીવાના પાણી અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો મહત્ત્વની હોવાથી જુલાઈ 2023 માં રચાયેલી આંતર-મંત્રાલય સમિતિ હેઠળ રાજ્યો સાથે ચર્ચાઓ થઈ છે.
Ganga Water Treaty India Bangladesh Talks – દ્વિપક્ષીય રાજદ્વારી સંબંધો અને સંયુક્ત નદી પંચ (JRC) અંગે શું સ્થિતિ છે?
13 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ લોકસભામાં સ્પષ્ટ કરાયું હતું કે સંધિના નવીનીકરણ અંગે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો હજુ શરૂ થઈ નથી અને વિદેશ મંત્રાલય મુજબ નદી-જળ સંબંધિત મુદ્દાઓ સંયુક્ત નદી પંચ (Joint Rivers Commission – JRC) ના માળખા હેઠળ ચર્ચાય છે. બાંગ્લાદેશમાં તારિક રહેમાન (Tarique Rahman) ની સરકાર આવ્યા બાદ રાજકીય સંબંધોમાં અપેક્ષિત ગતિ, શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણની માંગ અને 17-18 નવેમ્બરે ઢાકામાં નિર્ધારિત પાંચમી કોન્સ્યુલર વાટાઘાટ સ્થગિત થવા જેવી બાબતો વચ્ચે, ઓક્ટોબરમાં ટ્રેડ જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપની બેઠક અને વિઝા સેવાઓ ફરી શરૂ થવા સાથે બંને દેશો વચ્ચેના સંવાદ અને આગામી કૂટનીતિક પગલાં પર સૌની નજર ટકેલી છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Actress Nimmi Property Fraud Arrest દિવંગત અભિનેત્રી નિમ્મીની સંપત્તિ પર તરાપ મારનાર કેરટેકર ઝડપાયો સાંતાક્રુઝ પોલીસે કરી ધરપકડ, જાણો સમગ્ર મામલો