News Continuous Bureau | Mumbai
GST Taxpayer Share: ભારતમાં ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) લાગુ થયાના આઠ વર્ષ પૂરા થઈ ગયા છે. તાજેતરમાં SBI રિસર્ચ દ્વારા જાહેર કરાયેલા રિપોર્ટમાં સામે આવ્યું છે કે દેશના કુલ સક્રિય GST કરદાતાઓમાંથી લગભગ 50% માત્ર પાંચ રાજ્યોમાંથી આવે છે. આ રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને કર્ણાટકનો સમાવેશ થાય છે. આ આંકડાઓ ટેક્સ આધારની એકતરફી સ્થિતિ અને કેટલાક રાજ્યોમાં ટેક્સ ઔપચારિકતાના અભાવને દર્શાવે છે.
GST Taxpayer Share: GST નોંધણીમાં અગ્રેસર ટોચના 5 રાજ્યો: ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને કર્ણાટકનું પ્રભુત્વ.
તાજેતરમાં ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI) રિસર્ચ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા એક રિપોર્ટમાં આ ચોંકાવનારી વાત સામે આવી છે કે, સમગ્ર દેશના કુલ સક્રિય GST કરદાતાઓમાંથી (GST Taxpayers) લગભગ 50 ટકા માત્ર પાંચ રાજ્યોમાંથી આવે છે. આ ન ફક્ત ટેક્સ આધારની (Tax Base) એકતરફી સ્થિતિ દર્શાવે છે, પરંતુ એ પણ સંકેત આપે છે કે દેશના અન્ય ઘણા રાજ્યોમાં ટેક્સ ઔપચારિકતાની (Tax Formalization) હજુ પણ ભારે ઉણપ છે. આ રિપોર્ટમાં ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh) સૌથી આગળ છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે ત્યાં ટેક્સ જાગૃતિ (Tax Awareness) અને અનુપાલનમાં (Compliance) નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે.
GST Taxpayer Share: GST નોંધણીમાં અગ્રેસર રાજ્યો અને GDP ની સરખામણી
SBI રિપોર્ટ અનુસાર, દેશભરમાં GST હેઠળ સક્રિય નોંધાયેલા કરદાતાઓમાંથી અડધાથી વધુ માત્ર પાંચ રાજ્યોમાંથી આવે છે. આ રાજ્યો છે:
- ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh ) – 13.2% સક્રિય કરદાતાઓ
- મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra) – 12.1%
- ગુજરાત (Gujarat) – 8.4%
- તમિલનાડુ (Tamil Nadu) – 7.7%
- કર્ણાટક (Karnataka) – 6.9%
આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે GST હેઠળ ટેક્સ અનુપાલન અને નોંધણીની પ્રવૃત્તિ અમુક મર્યાદિત રાજ્યોમાં કેન્દ્રિત છે. આનું એક મુખ્ય કારણ આ રાજ્યોની વસ્તી (Population), ઔદ્યોગિક વિકાસ (Industrial Development) અને તાજેતરના વર્ષોમાં ટેક્સ વ્યવસ્થાપનમાં (Tax Management) આવેલા સુધારાને ગણી શકાય.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Gujarat MSME : ગુજરાતી એટલે વેપારી. ગત પાંચ વર્ષમાં આટલા લાખ નવા વેપારી એકમો રજીસ્ટર થયા.. આંકડો જાણી ગર્વ થશે
GDP ની સરખામણીમાં ઓછી GST ભાગીદારી વાળા રાજ્યો:
જોકે ઉપરોક્ત રાજ્યો નોંધણીના મામલે આગળ છે, રિપોર્ટમાં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે કેટલાક આર્થિક રીતે સશક્ત રાજ્યો તેમની આર્થિક સ્થિતિના પ્રમાણમાં GST યોગદાન આપી શકતા નથી. તેમને “અંડરપરફોર્મિંગ” (Underperforming) રાજ્યોની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યા છે.
આ રાજ્યોમાં શામેલ છે:
- તેલંગાણા (Telangana)
- તમિલનાડુ
- કેરળ (Kerala)
- આંધ્ર પ્રદેશ (Andhra Pradesh)
- કર્ણાટક
આ રાજ્યોમાં રાષ્ટ્રીય સકલ રાજ્ય ઘરેલું ઉત્પાદન (GSDP – Gross State Domestic Product) માં યોગદાન તો વધુ છે, પરંતુ તેમની GST કરદાતાઓની સંખ્યા (Taxpayer Count) પ્રમાણમાં ઓછી છે. આનો અર્થ એ છે કે આ ક્ષેત્રોમાં ટેક્સ ઔપચારિકકરણની સંભાવનાઓ હજી પણ ઘણી વધારે છે.
SBI ના રિપોર્ટનું આ અવલોકન ભવિષ્યના નીતિ-નિર્માણ (Policy-Making) માટે અત્યંત ઉપયોગી છે, કારણ કે તે એવા ક્ષેત્રો તરફ ઇશારો કરે છે જ્યાં કર પ્રણાલીને વધુ સશક્ત બનાવી શકાય છે.
GST Taxpayer Share: સારુ અને ઓછું યોગદાન આપતા રાજ્યો: વિકાસની સંભાવનાઓ
બીજી તરફ, કેટલાક રાજ્યો એવા પણ છે જ્યાં GSDP માં યોગદાન ઓછું હોવા છતાં GST નોંધણીની ટકાવારી વધુ છે. આવા રાજ્યોમાં મુખ્યત્વે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર (Bihar) અને ગુજરાત આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બિહારની વાત કરીએ તો તેનું રાષ્ટ્રીય GSDP માં યોગદાન માત્ર 2.8% છે, પરંતુ તે કુલ GST કરદાતાઓમાં 4.3% નું યોગદાન આપે છે. આ આ વાતનો સંકેત છે કે ત્યાં ટેક્સ અનુપાલન અને ઔપચારિકતામાં સુધારો થયો છે.
આ ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે કે કેટલાક રાજ્યો તેમની નબળી આર્થિક સ્થિતિ હોવા છતાં કર પ્રણાલીને મજબૂત કરવામાં આગળ વધ્યા છે, જે નીતિ-નિર્માતાઓ માટે એક સકારાત્મક ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
રિપોર્ટમાં એ પણ જણાવાયું છે કે કેટલાક રાજ્યો જેમ કે:
- ઉત્તરાખંડ (Uttarakhand)
- છત્તીસગઢ (Chhattisgarh)
- જમ્મુ-કાશ્મીર (Jammu and Kashmir)
- હિમાચલ પ્રદેશ (Himachal Pradesh)
કુલ GST નોંધાયેલા કરદાતાઓમાં ખૂબ જ ઓછો હિસ્સો ધરાવે છે – દરેકનું યોગદાન1.4% કે તેથી ઓછું છે. આ રાજ્યોમાં GST ના દાયરાને વિસ્તૃત કરવાની અને કર આધારને વધુ મજબૂત બનાવવાની વિપુલ સંભાવનાઓ રહેલી છે.
